urn:www-lamiablogs-gr:feeds:atom Lamia Blogs » Τα σαρακατσιάνικα Lamia Blogs » Τα σαρακατσιάνικα c http://www.lamiablogs.gr/%ce%a4%ce%b1_%cf%83%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b9%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b1/2010/01/13/%ce%a4%ce%bf_%ce%bc%ce%ad%ce%bb%ce%bb%ce%bf%ce%bd_%cf%84%cf%89%ce%bd_%cf%83%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%cf%89%ce%bd_%cf%83%cf%85%ce%bb%ce%bb%cf%8c%ce%b3%cf%89%ce%bd OLYKOS Τα σαρακατσιάνικα: Το μέλλον των σαρακατσάνικων συλλόγων c c Κατά τις δεκαετίες του πενήντα και του εξήντα σταμάτησε να υπάρχει σαν διαφορετικός τρόπος ζωής μέσα στην ελληνική κοινωνία  ο σαρακατσάνικος τρόπος ζωής. Κάποιοι δραστήριοι σιναφίτες εκείνης της εποχής  βλέποντας ότι η σαρακατσάνικη κουλτούρα κινδύνευε  να χαθεί ενέργησαν πολύ γρήγορα.  Δημιουργήθηκαν σύλλογοι που ασχολήθηκαν αποκλειστικά με την καταγραφή και διάσωση της σαρακατσάνικης κουλτούρας. Τα πρώτα χρόνια  η προσέλευση των Σαρακατσαναίων ήταν άμεση, οι σύλλογοι γέμισαν με νέους ανθρώπους εκείνης της εποχής.

Τα χρόνια περνούσαν και οι σύλλογοι εδραιώνονταν . Δημιουργήθηκαν σχόλες χορού , καταγραφήκαν ήθη, έθιμα , τραγούδια ,συνήθειες, δημιουργήθηκαν ανταμώματα, γράφτηκαν βιβλία, έγιναν εκδηλώσεις και σεμινάρια σχετικά με την ζωή των Σαρακατσαναίων. Οι διάφοροι σύλλογοι ανά την Ελλάδα πράγματι κατέβαλαν φιλότιμες προσπάθειες και κατέγραψαν το μεγαλύτερο τμήμα της σαρακατσάνικης παράδοσης.

Με τα χρόνια όμως πολύ σύλλογοι άρχισαν να χαλαρώνουν , σήμερα μάλιστα κάποιοι απλώς λειτουργούν μόνο στα χαρτιά.  Ψάχνοντας για τα αίτια αυτής της χαλάρωσης των συλλόγων οδηγούμαστε περισσότερο σε κοινωνικές συγκυρίες και λιγότερο σε σιναφικές αδράνειες.  Πιστεύω ότι το βασικότερο λάθος των συλλόγων και των Σαρακατσάνων που ασχολήθηκαν με την σαρακατσάνικη κουλτούρα είναι ότι ταύτισαν την ζωή των προγόνων μας με τους χορούς και τα πανηγύρια, αφήνοντας στην άκρη έναν ολόκληρο τρόπο ζωής κάποιων ανθρώπων που μόνο πανηγύρια δεν έκαναν. Στα περιοδικά,στις εφημερίδες και στην τηλεόραση η σαρακατσάνικη ζωή παρουσιάζεται σαν εύκολη με μια τάση ρομαντισμού .  Όμως τα πράγματα ήταν τελείως διαφορικά, ο σαρακατσάνικος τρόπος ζωής ήταν πολύ σκληρός και επιβίωναν μόνο οι δυνατότεροι . Νομίζω ότι αυτό το κομμάτι της παράδοσης μας δεν έχει προβληθεί όπως θα έπρεπε και έτσι οι περισσότεροι έλληνες έχουν μπερδέψει την κουλτούρα μας με τα πανηγύρια χωρίς να ξέρουν ότι οι Σαρακατσαναίοι δεν έκαναν πανηγύρια αλλά ανταμώματα, χωρίς μουσικά όργανα και αν είχαν κάποια μουσικά όργανα αυτά ήταν λίγα και αυτοσχέδια. Οι σιναφίτες που έχουν σαρακατσάνικα βιώματα είναι πια λίγοι. Για να μπορέσει ένας σύλλογος να επιβιώσει και η παράδοση να έχει μέλλον χρειάζονται νέοι. Οι νέοι με σαρακατσάνικη καταγωγή που τόσο πολύ τους έχουν ανάγκη οι σύλλογοι κατά πλειοψηφία δεν ασχολούνται με το σινάφι γιατί δεν έχουν λόγους να το κάνουν. Έχουν πια τον δικό τους τρόπο ζωής ,ακούνε την μουσική της αρεσκείας τους , και έχουν τις δικές τους παρέες. Ένας σαρακατσάνικος σύλλογος χωρίς χορευτικό τμήμα και χωρίς το εβδομήντα της εκατό να αποτελείται από νέους κάτω των είκοσι ετών είναι θέμα χρόνου πότε θα σβήσει.

Αγαπητοί σιναφίτες για να μπορέσει η σαρακατσάνικη παράδοση να υπάρχει και για να μπορέσουν οι σύλλογοι να προσφέρουν πολιτιστικό έργο πρέπει να παρθούν μέτρα άμεσα. Μια καλή πρόταση που θα μπορούσε να βοηθήσει την προσέλευση των νέων στους συλλόγους και να τους διατηρήσει ενεργούς είναι ότι  τα διοικητικά συμβούλια θα πρέπει την πλειοψηφία τους να απαρτίζονται από εκπαιδευτικούς.  Οι εκπαιδευτικοί είναι οι επαγγελματίες που γνωρίζουν τον παλμό των νέων και λόγο πείρας θα βρουν τρόπους να  τους προσελκύσουν στους συλλόγους. Πιστεύω επίσης ότι είναι οι επαγγελματίες που θα ενημερώσουν σωστά τους νέους και θα τους εξηγήσουν γιατί πρέπει να γυρίσουν στους συλλόγους και να ασχοληθούν με την παράδοση μας. Αλλά πενήντα με εξήντα χρόνια μετά ξέρουμε πια, πια είναι αλήθεια και τι ανήκει πράγματι στην παράδοση μας όπως ξέρουμε και τι πρέπει να πούμε στους  νέους και όχι μόνο, πρέπει πια με μέριμνα των συλλόγων να καταλάβουν οι συνέλληνες ότι σαρακατσάνικος τρόπος ζωής μόνο χοροί και πανηγύρια δεν ήταν, αλλά ήταν ένας κόσμος με μεγάλη λαϊκή παράδοση που αξίζει κάποιος να ασχοληθεί μαζί του είτε σαν κουλτούρα είτε σαν υπερήφανα είτε για πολλούς άλλους λογούς που οι εκπαιδευτικοί ξέρουν να τους βρουν και να τους προβάλουν και να τραβήξουν το ενδιαφέρον.

]]> http://www.lamiablogs.gr/%ce%a4%ce%b1_%cf%83%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b9%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b1/2009/10/28/%ce%88%ce%bb%ce%b1%ce%bc%cf%88%ce%b1%ce%bd_%ce%bc%ce%b5_%cf%84%ce%b7%ce%bd_%ce%b1%cf%80%ce%bf%cf%85%cf%83%ce%af%ce%b1_%cf%84%ce%bf%cf%85%cf%82_%ce%bf%ce%b9_%ce%a3%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b1%ce%bd%ce%b1%ce%af%ce%bf%ce%b9_%ce%b1%cf%80%cf%8c_%cf%84%ce%b7%ce%bd_%cf%80%ce%b1%cf%81%ce%ad%ce%bb%ce%b1%cf%83%ce%b7_%cf%84%ce%b7%cf%82_28%ce%b7%cf%82_%ce%9f%ce%ba%cf%84%cf%89%ce%b2%cf%81%ce%af%ce%bf%cf%85. OLYKOS Τα σαρακατσιάνικα: Έλαμψαν με την απουσία τους οι Σαρακατσαναίοι από την παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου. c c Σήμερα στην παρέλαση της 28ης  Οκτωβρίου είδαμε με καμάρι να παρελαύνουν νέοι και νέες απ' όλη την Ελλάδα. Λυγερόκορμα παλικάρια και πανέμορφες κοπέλες απ' όλες τις περιοχές της πατρίδος μας παρήλαυναν και με υπερηφάνεια δήλωναν τον τόπο της καταγωγής του. Μακεδόνες, Επτανήσιοι, Πελοποννήσιοι ,  Πόντιοι , Κρητικοί, θράκες και πολλοί άλλοι . Ζητώ συγγνώμη αν αγνόησα κάποιους . Με ανυπομονησία περιμέναμε να δούμε τα παιδία τα δικά μας . Τους απογόνους του Καπεταν Δίπλα του Κατσαντώνη ,του Καραϊσκάκη ,του Λεπενιώτη του Χασιώτη, του Τσόγκα , του Λιακατά ,και χιλιάδων άλλων αγωνιστών της ελληνικής επανάστασης, τα παιδιά των Σαρακατσαναίων. Αλλά μάταια  Ο σύλλογος Σαρακατσαναίων Φθιώτιδος μας απογοήτευσε για άλλη μια φορά. Ούτε πέρυσι στην 25η Μάρτιου παρέλασαν οι Σαρακατσαναίοι ούτε πρόπερσι. Τα μέλη του συλλόγου Σαρακατσαναίων Φθιώτιδος (Ο Κατσαντώνης) έχει να δηλώσει την παρουσία του σε εθνική εορτή από το  δυο χιλιάδες πέντε.

Το θέμα δεν είναι ότι δεν παρέλασαν οι Σαρακατσαναίοι αλλά το γιατί .  Ένα γιατί που σίγουρα οι ρίζες του ξεκινούν πριν το δυο χιλιάδες πέντε, απλά τότε το πρόβλημα έγινε αισθητό και σίγουρα θα υπάρχουν και άλλα προβλήματα σοβαρά και μη.

 Νομίζω ότι οι μόνοι που μπορούν να μας δώσουν απαντήσεις είναι τα Δ.Σ. του συλλόγου τα τελευταία χρόνια.

Και οφείλουν να δώσουν σοβαρές εξηγήσεις σε όλους τους Σαρακατσαναίους του νομού Φθιώτιδος

]]> http://www.lamiablogs.gr/%ce%a4%ce%b1_%cf%83%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b9%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b1/2009/08/24/%ce%a3%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b1_%ce%bf%ce%bd%cf%8c%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1 OLYKOS Τα σαρακατσιάνικα: Σαρακατσάνικα ονόματα c c Normal 0 false false false EL X-NONE X-NONE MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Κανονικός πίνακας"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;}

Βιβλιογραφία . Αγγελική Χατζημιχάλη: Οι Σαρακατσιάνοι

Αγραφα.docx

Βερμίο.docx

Βαρδούσια.doc

Αττική.doc

Φθιώτιδο.doc

Βοιωτία.doc

]]> http://www.lamiablogs.gr/%ce%a4%ce%b1_%cf%83%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b9%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b1/2009/08/24/%ce%a3%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b1_%ce%95%cf%80%ce%af%ce%b8%ce%b5%cf%84%ce%b1 OLYKOS Τα σαρακατσιάνικα: Σαρακατσάνικα Επίθετα c c Normal 0 false false false EL X-NONE X-NONE MicrosoftInternetExplorer4 /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Κανονικός πίνακας"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin-top:0cm; mso-para-margin-right:0cm; mso-para-margin-bottom:10.0pt; mso-para-margin-left:0cm; line-height:115%; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin;}

Βιβλιογραφία . Αγγελική Χατζημιχάλη: Οι Σαρακατσιάνοι

Αγραφα.docx

Βερμίο.docx

Βαρδούσια.doc

Αττική.doc

Φθιώτιδο.doc

Βοιωτία.doc

]]> http://www.lamiablogs.gr/%ce%a4%ce%b1_%cf%83%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b9%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b1/2009/08/04/%ce%9f%ce%b9_%ce%9a%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b9%cf%89%cf%81%ce%b1%ce%af%ce%bf%ce%b9 OLYKOS Τα σαρακατσιάνικα: Οι Καλλιωραίοι c c Η παρακάτω ανάρτηση αναφέρεται στους Καλλιωραίους που έχουν Σαρακατσαναίηκή καταγωγή και πατρογονικά κατοικούν στους νομούς Φθιώτιδος και Βοιωτίας . Κάποτε με τα κοπάδια τους μετανάστευαν και σε άλλες περιοχές της Ελλάδος (Θεσσαλία, Ήπειρο, Μακεδονία) αλλά γύρω στο 1920-30 ακολουθώντας το δρόμο των περισσότερων Σαρακατσαναίων εγκατέλειψαν τις μεταναστεύσεις, και στις δεκαετίες του 50-60 εγκατέλειψαν τον ποιμενικό βίο ορίστηκα και εγκαταστάθηκαν στους δύο παραπάνω νομούς . Καλό θα ήταν να αναφερθούμε στην προέλευση του ονόματος μας. Έπειτα από μία σχετική έρευνα κατέληξα στα παρακάτω.  Καλλιωράδες στο Αγρίνιο λένε τους παραμυθάδες -μοραπάδες .  Καλλιωράδες η Καλαντράδες λένε στην περιοχή του Δομοκού αυτούς που λένε τα Κάλαντα των Θεοφανίων. Το Καλλιώρας επίσης προέρχεται από την φράση που συνήθιζε κάποιος Καλή ώρα σαν ευχή (ευχόνημο). Στα πλαίσια της ερευνάς το νομό Φθιώτιδος γνώρισα Καλλιωραίους που κατάγονται από τα χωριά Λιτόσελο και Βίτολη αλλά δηλώνουν ότι δεν έχουν σχέση με τους Σαρακατσαναίους .Οι Καλλιωραίοι της Αταλάντης όμως επιμένουν πως είναι σόι με τους Καλλιωραιους της Βιτολης και του Λιτοσελου. Στην Άθυμα είχα την τύχη να γνωρίσω κάποιους Καλλιωραίους από τα χωριά της Αργιθέας και αυτοί μου δήλωσαν ότι δεν έχουν σχέση με τους Σαρακατσαναίους ,αλλά αυτό που μου έκανε εντύπωση είναι ότι οι γονείς τους και οι παππούδες τους ασχολιόντουσαν με την κτηνοτροφία και κάνανε μάλιστα και μεγάλες μεταναστεύσεις, πράγμα που το κάνανε οι μεγάλες ποιμενικές φυλές ( Σαρακατσαναίοι, Καραγκούνηδες, Βλάχοι, κ.λ.π.). Στα πλαίσια της έρευνας επίσης συνάντησα την άποψη ότι  ότι οι Καλλιωραίοι παλιά ονομάζονταν Ζερβαίοι. Αν αυτό είναι αλήθεια σύμφωνα με το γενεαλογικό δέντρο (που θα δούμε παρακάτω) πρέπει να έγινε γύρω στο 1800- 1820. Την εποχή εκείνη οι προγονοί μας ,ξεχειμώνιαζαν στο Τσαμάλι της Λιβαδειάς και είχαν άλλο όνομα (Ζερβαίοι ?), κάποιος από αυτούς ο Γιώργος είχε την συνήθεια όταν ήθελε να αποχαιρετήσει κάποιον τον αποχαιρετούσε με την ευχή άντε καλή ώρα ,έτσι του έμεινε το παρατσούκλι Καλλιώρας που αργότερα έγινε το κύριο όνομα Καλλιώρας. Ο Γιώργος Καλλιώρας (Ζέρβας?) που προαναφέραμε σύμφωνα με όσα γνωρίζουμε είχε τέσσερα αγόρια, (για πόσα κορίτσια είχε, δεν έχουμε πληροφορίες) τον Δημήτρη, τον Σπύρο, τον Χρίστο και τον Βασίλη. Γύρω στο 1825-30 πρέπει να συνέβη κάποιο σοβαρό γεγονός στην οικογένεια του Γ. Καλλιωρα που ανάγκασε τα παιδιά του να φύγουν από την Λιβαδειά. Αυτό το γεγονός ήταν τόσο σοβαρό που λέγεται ότι ένα από τα παιδία του Γιώργου Καλλιώρα (άγνωστο ποιος) έφυγε και πήγε στο Αγρίνιο και δεν ξαναγύρισε ποτέ και ότι οι απόγονοι του είναι ακόμη εκεί. Πρώτος πρέπει να έφυγε ο Σπύρος και πήγε Ντερβένι (σημερινό Καλαμάκι Φθιώτιδος) και να τον ακολούθησε αργότερα ο αδερφός του Χρίστος ,ο δε Μήτρος πήγε στην Αταλάντη, στο Τσαμάλι έμεινε μόνο ο Βασίλης Καλλιωρας. Αξίζει να ασχοληθούμε ιδιαίτερα με τον Βασίλη Καλλιώρα και τον Σπύρο Καλλιώρα διότι ο βίος τους ήταν πιο διαφορετικός από τα άλλα αδέρφια τους. Ο Σπύρος όταν πήγε στο Ντερβένι γνωρίστηκε με κάποιον Κώστα Κατσαμάκη η Κουμπάρο (επειδή έκανε πολλές κουμπαριές). Οι δυο τους αποκτήσανε μια καλή φιλία και κάποια στιγμή έγιναν και κουμπάροι. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του Λάμπρου Καλλιωρα ο Κατασαμάκης πρόσφερε γη στον Σπύρο Καλλιωρα στη περιοχή του Ντερβενιού. Επίσης σύμφωνα με την παράδοση ο Σπύρος Καλλιώρας και ο Κώστας Κουμπάρος ήταν σταυραδέρφια, επίσης σταυραδερφός τους ήταν και ο Κων. Δ. Λιάκος από την Τσοπαλνάτα (σημερινή Λυγαριά), εγγονός του Ευάγγελου Μπαλατσού αρχικαπετάνιου του 21 και γιος του Δημ. Λιάκου καπετάνιου του 21 από το Καρπενήσι. Αργότερα στο Ντερβένι ήρθε και ο αδερφός Σπύρου ο Χρίστος ο οποίος πήρε κι αυτός γη από τον Κουμπάρο και εγκαταστάθηκε και αυτός στο Ντερβένι. Περνώντας το χρόνια ο Σπύρος εξελίχτηκε σε μικροκαπετάνιο της περιοχής που έδρασε από την περιοχή του Ντερβενιού μέχρι το οθωμανικό. Εκείνη την εποχή η Θεσσαλία ήταν υπό Οθωμανική κατοχή και γινόντουσαν πολλές προσπάθειες για την απελευθέρωση της . Συνεπαρμένοι από αυτή την ιδέα ο Σπύρος Καλλιώρας και ο Κώστας Λιάκος αποφάσισαν να μπουν στην Θεσσαλία να προκαλέσουν θέμα για να ξεκινήσει η επανάσταση της Θεσσαλίας. Πήγαν και βρήκαν δύο καπεταναίους της περιοχής τον Λίγκα και τον Φαρμάκη (πιθανών από την Μοσχοκαριά) και μαζί τους ξεκίνησαν για την Θεσσαλία. Όλοι μαζί έφτασαν μέχρι την Μάντρα Τρικάλων, εκει από τυχαίο γεγονός σκότωσαν έναν τούρκο χωρικό που είχε πάει ε το μουλάρι του να μαζέψει ξύλα. Όταν το μουλάρι γύρισε πίσω οι δικοί του ανησύχησαν και ειδοποίησαν τον στρατό. Ο τούρκικος στρατός της περιοχής είχε πληροφορίες ότι υπάρχουν αντάρτες στο βουνό και κατάφερε το βράδυ να περικυκλώσει τους Έλληνες χωρίς αυτοί να τους αντιληφθούνε. Από την πλευρά των Ελλήνων όταν σκοτώθηκε ο τούρκος χωρικός κάποιοι είπαν να φύγουν ,άλλοι είπαν να μείνουν εκεί. Ξέρουμε ότι μία ομάδα από αυτούς έφυγε οι υπόλοιποι έπεσαν και κοιμήθηκαν (Ανάμεσα τους ο Σπύρος Καλλιώρας και ο Κώστας Λιάκος) .Το πρωί όμως που ξύπνησαν διαπίστωσαν ότι ήταν περικυκλωμένοι από τούρκους στρατιώτες. Ξέρουμε ότι από την μάχη που ακολούθησε από τους περικυκλωμένους Έλληνες δεν γλίτωσε κανένας. Από την μάχη αυτή βγήκε το τραγούδι (Τι τ' αθελες βρε Λίγκα τι τα' άθελες Φαρμάκη). Σύμφωνα πάντα με τα λεγόμενα του Λάμπρου Καλλιώρα ,όταν οι συγγενείς του Κ. Λιάκου πήγαν να πάρουν το πτώμα του ,βρήκαν όλα τα πτώματα των Ελλήνων πεταμένα σε ένα ρέμα μισοφαγωμένα από τ' αγρίμια. Όταν ο Σπύρος Καλλιώρας έφυγε για την Θεσσαλία άφησε πίσω του δύο κόρες την Κωστάντω και την Δήμητρα. Η Κωστάντω παντρεύτηκε στο Ντερβένι με τον Βασίλη Λαμπρόπουλο και η Δήμητρα παντρεύτηκε δύο φορές. Στον πρώτο της γάμο παντρεύτηκε με κάποιον Σταυρογιάννη και κάνανε ένα γιο τον Χρίστο ο οποίος με την σειρά του παντρεύτηκε την Δήμητρα Μπλέτζα. Στον δεύτερο γάμο της παντρεύτηκε με τον Κώστα Κουκούλη , και κάνανε δύο παιδιά την Ελένη και τον Σπύρο. Ο Βασίλης ήταν ο μόνος που έμεινε στο Τσαμάλι πιθανών για να φυλάει τους γονείς τους. Απ'  ότι ξέρουμε ο Βασίλης Καλλιώρας ήταν άνθρωπος ιδιόρρυθμος (γιαυτό και οι πράξεις του έμειναν ζωντανές στη μνήμη των απογόνων του). Κάποια στιγμή εγκατέλειψε την οικογένεια του και το κοπάδι και κατέβηκε στην Λιβαδειά σε αναζήτηση καλύτερης τύχης , εκεί ασχολήθηκε με διάφορα επαγγέλματα για να μπορέσει να ζήσει ,ένα από αυτά ήταν και το επάγγελμα του σιδερά. Γρήγορα όμως απογοητεύτηκε από την ζωή της πόλης την εγκατέλειψε και ξαναγύρισε στην οικογένεια του και στο κοπάδι. Εκεί στο Τσαμαλι ερωτεύτηκε μία όμορφη βοσκοπούλα από το σόι των Ζερβαίων. Κάποια μέρα όταν η νεαρή βοσκοπούλα πήγε στην πηγή με την βαρέλα να πάρει νερό Βασίλης πήγε και της μίλησε. Αυτή τότε έκοψε μόνη της μία κοτσίδα από τα μαλλιά της και ξαναγύρισε στο κονάκι. Όταν την ρώτησαν η δικοί της άνθρωποι ποιος της έκοψε την κοτσίδα αυτή απάντησε ότι την έκοψε ο Βασίλης Καλλιώρας και όταν οι δικοί της την ρώτησαν αν θέλει να τον παντρευτεί αυτή απάντησε καταφατικά. Έτσι ο Βασίλης παντρεύτηκε την Μαρία Ζέρβα και έκανε πέντε παιδιά τον Γιώργο ,τον Νίκο, μία κόρη που δεν καταφέραμε να μάθουμε πώς λέγεται ,μάθαμε μόνο ότι παντρεύτηκε στη Λιβαδειά με κάποιον Χαρίση, τον Σπύρο (ο οποίος θα πρέπει να γεννήθηκε μετά τον θάνατο του θείου του Σπύρου στην Θεσσαλία και να πήρε το όνομά του) και τον Κώστα (Κονή). Όταν ο Βασίλης Γ. Καλλιώρας και η γυναίκα του μεγάλωσαν αρκετά άρχισαν να σαπίζουν οι σάρκες τους πάνω από τους ώμους. Όταν πλέων ήταν ανήμποροι να φροντίσουν την οικογένεια τους αποφάσισαν να παντρέψουν το ένα από τα αγόρια της οικογένειας για να μπει μία γυναίκα στην οικογένεια και να φροντίζει τους υπόλοιπους. Αν και ήταν σε μικρή ηλικία ο Γιώργος παντρεύτηκε την Γιαννούλα Κονδύλη ,αλλά δεν κάθισε και πολύ στην Λιβαδειά πήρε την οικογένεια του και το μερίδιό του και έφυγε για την Λαμία, όπου ήταν ήδη ο θείος του Χρήστος και οι δύο κόρες του Σπύρου παντρεμένες στο Καλαμάκι. Από τους απογόνους του Γιώργου Καλλιώρα οι περισσότεροι ζουν σήμερα στο Αυλάκι στην Λαμία ,στον Δομοκό στη Στυλίδα, στη Μεγάλη Βρύση ,στη Ροδίτσα, στον Άγιο Κωνσταντίνο, στον Βόλο, στα Τρίκαλα, Χαλκίδα, και στην Αθήνα. Αργότερα τον Γιώργο τον ακολούθησε και ο αδερφός του Κώστας (Κονής) που ήταν παντρεμένος με την Παρασκευή Χατζή , οι απόγονοί του ζουν σήμερα στο Φρατζόμηλο ,στη Φραντζή ,στις Κομποτάδες, στην Αγία Παρασκευή ,στην Μεγάλη Βρύση , στο Αυλάκι, στη Στυλίδα, στη Λαμία, στη Λιβαδειά ,στην Αλίαρτο στο Παύλο, στον Ελαιώνα και στην Αθήνα. Στο Τσαμάλι έμεινε ο Νικολάκης και ο Σπύρος για λίγο ακόμη. Ο Νικολάκης Καλλιώρας ήταν παντρεμένος με την Δήμητρα Ντόγανου ,από τους απογόνους του σήμερα οι πιο πολλοί ζουν στον Διόνυσο ,στον Έξαρχο ,στην Δαύλεια ,στην Αγία Παρασκευή ,στον Ορχομενό, στη Λιβαδειά ,στην Τραγάνα, στην Πλάκα Φθιώτιδος ,στη Δαμάστα Φθιώτιδος, στην Καρδίτσα ,στην Θεσσαλονίκη ,και στη Αθήνα. Πολύ αργότερα τους άλλους Καλλιωραίους ακολούθησε στη Λαμία και ο Σπύρος. Από τους απογόνους του οι ποιο πολλοί σήμερα ζουν στην Λαμία και στην Αθήνα λίγοι στο Αυλάκι ,στην Αγία Παρασκευή ,στη Στυλίδα ,και στις Τσουκαλάτες Βοιωτίας. Η αδερφή τους όπως είπαμε ήταν παντρεμένη με κάποιον Χαρίση από την Λιβαδειά κάνανε μία κόρη την Βαγγελιώ που παντρεύτηκε με τον Κώστα Αραπαντζίκο και κάνανε έξι παιδιά . Από τους υπόλοιπους Καλλιωραίους ο Μήτρος όπως είπαμε πήγε στην Αταλάντη και έκανε πέντε παιδιά τον Γιώργο που πήρε γυναίκα από το σόι των Τζηναίων ,τον Κώστα που παντρεύτηκε με την Αθηνά Σεϊντή , την Ελένη που παντρεύτηκε με τον Μιλτιάδη Καρακικέ ,την Βαγγελίτσα που παντρεύτηκε με τον Κώστα Γουλοδίμο και τον Νίκο που πήρε γυναίκα από το σόι τον Δοσαίων. Ο Γιώργος έκανε τέσσερα παιδιά, την Κυριακούλα ,την Παναγιού ,τον Δημήτρη και τον Θεοχάρι. Η Κυριακούλα παντρεύτηκε τον Κ. Σάλτα και εγκαταστάθηκε στο Καραξύνι της Λιβαδειάς, τα εγγόνια της σήμερα ζουν στην Αθήνα, η Παναγιού παντρεύτηκε με τον Γιώργο Πουρνάρα και εγκαταστάθηκε στο Αυλάκι Φθιώτιδος όπου ζουν σήμερα η Κόρη της Κωσταντούλα και τα παιδιά της, ο Μήτρος Καλλιώρας παντρεύτηκε με την Αλέξω Γκουτζούνη και εγκαταστάθηκε στην Λυγαριά Φθιώτιδος όπου ζουν σήμερα ο γιος του Παναγιώτης και η κόρη του Κωστάντω, ο Θεοχάρης έμεινε μαζί με την αδερφή του Παναγιούλα στο Αυλάκι όπου και αποβίωσε. Οι απόγονοι του Κώστα Δ. Καλλιώρα ζουν σήμερα στη Θήβα, στα Βάγια και στα χωριά Πλατανάκια ,Ύπατο, Δροσιά και Βαθύ. Από τους και οι απόγονοι της Ελένης Δ. Καλλιώρα-Καρακικέ οι περισσότεροι ζουν σήμερα στις Θερμοπύλες στο Γοργοπόταμο ,στη Οβριακή, στο Μαυρονέρι ,στη Δαμάστα, στη Σκάρφεια, στο Παύλο, στην Λαμία στη Θήβα, στον Αλμυρό Μαγνησίας, στην Κατερίνη, στη Θεσσαλονίκη, στη Αθήνα και στη Γερμανία. Οι απόγονοι της Βαγγελίτσας Δ. Καλλιώρα-Γουλοδήμου ζουν σήμερα στις Βαρδάτες το Νέο Κρίκελο στις Θερμοπύλες ,στη Μαγνησία, στον Άγιο Γεώργιο Δομοκού, στο Κόμμα στη Μεγάλη Κάψη, στη Μεγαλούπολη στην Λαμία και την Αθήνα. Από τους απογόνους του Νίκου Δ. Καλλιώρα οι περισσότεροι ζουν στη Αταλάντη εκτός από τον και τον Αριστείδη Ν. Καληώρα που πήγε στην Τσοπαλνάτα (Λυγαριά) από τους απογόνους του Αριστείδη στην Λυγαριά ζει σήμερα η κόρη του Μαρία και τα παιδιά του Δημήτρη Καλλιώρα, ο Νίκος και η Ελευθερία κατοικούν στην Νέα Μαγνησία, οι υπόλοιποι μένουν στην Αταλάντη ,στο Κάστρο ,στα Χανιά ,στο Διόνυσο, στον Έξαρχο, και στις Λιβανάτες. Από τους απογόνους του Χρίστου Γ. Καλλιώρα που πήγε και αυτός στο Καλαμάκι, πολλοί λίγοι ζουν σήμερα εκεί, οι περισσότεροι έχουν σκορπιστοί στην Λαμία ,στην Στυλίδα ,στην Στίρφακα, στον Σταθμό Λιανοκλαδιού, στον Παλαμά Φθιώτιδος, στην Αθήνα, και στην Αμερική.

Σήμερα οι Καλλιωραίοι έχουν την δική τους ιστοσελίδα στην διεύθυνση: [clubs.pathfinder.gr]

]]> http://www.lamiablogs.gr/%ce%a4%ce%b1_%cf%83%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b9%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b1/2009/05/31/%ce%a4%ce%b1_%cf%84%cf%83%ce%b5%ce%bb%ce%b9%ce%b3%ce%ba%ce%ac%cf%84%ce%b1_%cf%84%ce%b7%cf%82_%ce%92%ce%bf%ce%b9%cf%89%cf%84%ce%af%ce%b1%cf%82 OLYKOS Τα σαρακατσιάνικα: Τα τσελιγκάτα της Βοιωτίας c c Τα τσελιγκάτα της Βοιωτίας.doc ]]> http://www.lamiablogs.gr/%ce%a4%ce%b1_%cf%83%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b9%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b1/2009/04/09/%ce%a4%ce%b1_%cf%84%cf%83%ce%b5%ce%bb%ce%b9%ce%b3%ce%ba%ce%ac%cf%84%ce%b1_%cf%83%cf%84%ce%b1_%ce%b2%ce%bf%cf%85%ce%bd%ce%ac_%ce%ba%ce%b1%ce%b9_%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%85%cf%82_%ce%ba%ce%ac%ce%bc%cf%80%ce%bf%cf%85%cf%82_%cf%84%ce%b7%cf%82_%ce%a6%ce%b8%ce%b9%cf%8e%cf%84%ce%b9%ce%b4%ce%b1%cf%82 OLYKOS Τα σαρακατσιάνικα: Τα τσελιγκάτα στα βουνά και στους κάμπους της Φθιώτιδας c c

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Βιβλιογραφία

Αγγελική Χατζημιχάλη οι «Σαρακατσάνοι».

 Στατιστικοί πίνακες - Στερεά και Θεσσαλία σελ 296-297

 

Φθιώτιδα

Οροσειρά Οίτη

 

 

Α.α

Τσελιγκάτα

Οικογένειες

Γιδοπρόβατα

Χειμερινή κατασκήνωση

Καλοκαιρινή κατασκήνωση

 

Τσαμαδιάς Β. Κωσταν.

5

1500

Μεγάλη Βρύση Λαμίας

Οίτη

 

Τσαμαδιάς Β. Γεώργιος

5

1500

---

---

 

Μπακογιάννης Κ. Αλέξανδρος

10

1300

Αυλάκι

-----

 

Καπετάνακος Χρ. Σπύρος

7

700

Δαϊτσά

------

 

Κωστής Γ. Θεωδ.

5

600

Στίρφακα

-----

 

Κούτρας Αντώνης

15

2500

----

----

 

Ζιάκας Δημήτριος

15

2000

Φραντζί

-----

 

Καλιούρας Δημ.

12

1400

Αυλάκι

-----

 

Κουνούκλας (Αθ) Ιωαν.Παν. Γεωρ. Δημ. Κως.

5

600

Λοφίσιον

Μαριολάτα Γκιώνας

 

Κουνούκλας   Γεώρ. Παν.

1

140

-----

-----

 

Κουνούκλας Δημ. Αλεξ.

1

110

------

------

 

Κουνούκλας Δημ. Ηλίας

1

100

------

-----

 

Κωστούλας Ιωάννης

1

100

-----

-----

 

Καραμπάς Ιωάν.

1

100

------

-----

 

Αραπατσάκος Ν Κως.

        3

600

Τσαμάλη Ορχομενού

Παύλιανη Οίτης

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Οροσειρά Όθρυς

Μεταξύ Λαμίας- Αλμυρού- Δομοκού- Φαρσάλων

Στατιστικοί πίνακες - Στερεά και Θεσσαλία σελ 300-301

 

 

αα

Τσελιγκάτα

Οικο-

γένειες

Γιδο-

πρόβατα

Καλοκαιρινή κατασκήνωση

Χειμερινή κατασκήνωση

 

Επίσκοπος Κων.

35

4500

Λαμία

Όθρυς

 

Κούτρας Αθ.

20

2000

Στυλίδα

-----

 

Μπούχρας Χρις.

30

4500

---

------

 

Σούτης Ιωάν.

3

450

Βελανιδιά Αγχιάλου

Ανάβρα (Γαύρα) Όθρυς

 

Σιούκας Βας

1

200

Τελτεςζή Θεσσαλίας

----

 

Τσαλάγκας Γιάν.

1

150

Ράχες Στυλίδας

----

 

Στεργίου Χρ

3

450

---

----

 

Γίτσας Ευάγ.

1

150

----

----

 

Λιανός Βας.

2

175

---

-----

 

Τσαλάγκας Κων. Καια Χαραλ.

2

350

-----

----

 

Μπίκος Θεωδ. Και Γιωρ.

2

150

----

---

 

Τασούλας Δημ. Αλεξ.

2

350

------

-------

 

Τουμπαλέξης Σπύρος ,Βας.

3

300

------

-----

 

Καπούλας Δημ.

2

200

------

-----

 

Γρίνιας Στέργιος

2

150

------

-----

 

Τσαμπίρας Βας.

1

100

------

-----

 

Τιμπαλέξης

1

150

------

-----

 

Καλύβας Γεωρ.

1

150

------

------

 

Μπούχρας Δημ.

1

170

------

------

 

Ζαρογιάννης Αθαν

2

250

------

------

 

Τασούλας Γιάννης

1

150

------

------

 

Καλοδήμος Δημ.

4

380

Στυλίδα

--------

 

----- Γεωρ ,Στερ., Βας.

3

400

------

-------

 

Ζωγάκης Δημ. Γιάν.

2

250

------

-------

 

Μπελτεγρής Ευάγ. Γιώρ.

2

300

-----

-------

 

Γούσιας Γιώργος

1

150

------

-------

 

Λιανός Βας.

1

100

------

-------

 

Γεωργούσης Κων

1

200

-----

------

 

Χριστολδούλου Ανας.

1

180

------

------

 

Γκίτσας  Θεωδ.

2

250

------

-------

 

Μπελτεγρής Χρίς.

1

150

------

-------

 

Καλύβας Δημ.

1

159

Αχινός Στυλίδος

-------

 

Μπούχρας Παν . Σταθ. Γεωρ

3

450

------

--------

 

Μλούνας Γιάν Σωτ, Γιώρ. Θαν.

4

550

------

------

 

Μπούχρας Κως. , Χρις.

2

300

------

-------

 

Σαρογιάνης  Κως.  Γιαν.

1

200

------

-------

 

Χαρίσης  Γιωρ. του  Δημ.

1

150

-----

-------

 

Μπαμπαλής Ευάγγελ.

4

500

------

-------

 

Γεωργούσης Δημ

1

170

------

-------

 

Καραϊσκος Θύμιος

20

4000

Πελασγία Φθιώτιδος

-----

 

Κουτσής Γεώρ.

4

1000

Τσαμάλι Ορχομενού

------

 

Χαλβαντζή

αδερφοί

2

200

Παύλος Ορχομενού

Νεζερο

Όθρυς

 

Σύνολα

303

41600

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Οροσειρά  Καλλίδρομο Χλωμός

Από σιδηροδρομική γραμμή προς Αταλάντη

 Στατιστικοί πίνακες - Στερεά και Θεσσαλία σελ 294-295

 

 

 

Α.α

Τσελιγκάτα

0ικογένειες

Γιδο

πρόβατα

Χειμερινή κατασκήνωση

Καλοκαιρινή

κατασκήνωση

 

Σπαθούλας (Παν) Γιώργος

15

1900

Κοτσέκι Λαμίας

Καλλίδρομο

 

Χαλβαντζής Ιωάννης

14

1800

 

------

 

Παταριάς Νικ.

11

1700

Μώλος

-----

 

Λιοντάρης Αθαν.

13

1600

Άγιος  Σεραφείμ

-----

 

Κλεφτογιάννης Χρις.

9

1400

Άγιος Σεραφείμ

-----

 

Ποντίκας Κως.

8

1200

Άγιος Κωνσταντίνος

-----

 

Τσαπρούνης Ιωάν. Και Κων.

2

300

Ακόντιο Χαιρώνειας

Δρονίτσα Καλλιδρόμου

 

Καραϊσκος Θαν. Ιωαν. Δημ. Νικ. Κων.

4

850

 

-----

 

Γκόβαρης Δήμος και Θαν.

2

500

Χαιρώνεια

Καλλίδρομο

 

Κωνής Ιωάννης

3

300

 

Καριά Χλωμού

 

Δόγανος Δημ.

2

300

Μελίσσι Χαιρώνειας

Παλαιοχώρι Καλλιδρόμου

 

Τασούλας Πέτρος

2

200

 

------

 

Μπουραζάνας Άγγελος

1

150

Χαιρώνεια

------

 

Σύνολα

139

19.200

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ο παρακάτω πίνακας αναφέρεται σε Σαρακατσαναίους που είναι μόνιμα εγκατεστημένοι ως γεωργοκτηνοτρόφοι. Ασχολούνται περισσότερο με την γεωργία και έχουν υποβοηθητικό επάγγελμα την κτηνοτροφία . Τα λίγα κοπάδια τους βόσκουν χειμωνοκαλοκαιρο στις περιοχές όπου μένουν .Αλλά και σε άλλα χωριά της Φθιώτιδας -Φωκίδας που δεν αναφέρονται στον παρακάτω πίνακα όπως πχ. Αυλάκι ,Φραντζί, Κομποτάδες,Μεξιάτες, Παλιοχώρι (Γραβιάς) κλπ όπου αρκετοί Σαρακατσαναίοι είναι εγκατεστημένοι μόνιμα ως γεωργοκτηνοτρόφοι

 

 

Α.α.

Τσελιγκάτα

Οικογέ-

νειες

Γιδο-

πρόβατα

κατασκηνώσεις

 

Κοντογιώργος Παναγιώτης

10

1200

Λυγαριά Λαμίας

 

Ντέσκος Χρίστος

15

1500

Αγριελιά Λαμίας

 

Τσεκούρας Δημήτριος

15

1200

Δίβρη Λαμίας

 

Κάτσανος Απόστολος

10

1100

Μεγάλη Βρύση

 

Μπεσύρης ή Φορτάτος Κων.

5

150

Άγιος Κωνσταντίνος

 

Τσαμαδιάς Πέτρος και Θύμιος

2

100

------

 

Ανάστος Βαγγέλης και Ανας.

2

100

------

 

Τσάκαλος Χρήστος

5

150

-----

 

Τσαμαδιάς Απ. Και Ιωαν.

2

230

-----

 

Τζοάνος  Δημ

3

200

------

 

Τζοάνος Ιωάννης

3

150

----

 

Μουστάκας Γεώργιος

1

100

------

 

Γκατζούνης Γεώργιος

1

100

------

 

Θελούρας Ιωάννης

1

100

------

 

Τσαμαδιάς Γεώργιος

3

250

-----

 

Γιολάννης Αθανάσιος

1

50

-----

 

Μπαχλαβάς Ιωάννης

3

350

------

 

Μακρυγιάννης Κώστας και Χαρ.

3

200

Λογγός

 

Τραχανάς Κώστας

2

100

-------

 

Μόσχος Χαρ.

3

150

-------

 

Ποντίκας Νικ. Κως.Αθ.

3

100

-------

 

---          Κων.

2

100

------

 

Μπεζάκης Ευάγγελος και Αθανάσιος

2

50

-------

 

Σιρακιώτης Αθανάσιος

4

75

------

 

Καρανάσιος Νικ.

1

50

-----

 

Μπεζίρης Βαγγέλης  και αδερφοί

4

200

-----

 

Κατσίκας  Κως.

3

280

-----

 

------     Ηλίας Θανάς,

2

50

----

 

Κούτρα Αδερφοί

3

150

Αταλάντη

 

Παλιαλέξης Χρις. Και Δημ.

3

150

------

 

Ζυγοκώστας Δημ,

1

25

-----

 

Μπαχλαβάς Νικ. Αλέξ. Ανδρ.

7

350

Καινούργιο ( Καμένα Βούρλα)

 

Πανόπουλος Αθ.

1

50

-----

 

Κοντοπάνου αδερφοί

3

120

-----

 

Μπεζάτσης Παν

3

200

-----

 

Πεινασμένος Παν  και Θαν.

2

75

-----

 

Σπαθάρας Παν και Κώστας

2

75

-----

 

Παταριά  αδερφοί Καλτσάς Κων. Λεονταρής Θαν. Κουνούκλας  Γιώργης Κλεφτογιάννης Χρ και Γιάννης , Μπατσογιάννης Χρίστος και Γιώργης, Κυρλής Νικ.

10

600

Άγιος Σεραφείμ Λαμίας

 

Θυμιογιώργος Γιώργης

1

50

Σκαρφεια Λοκρίδας

 

Γαλάνης Κως., Θαν. Χρ. Νικ.

4

300

------

 

Κουτσουρός Νικ.

1

50

------

 

Μουστάκας  Νικ.

1

50

--------

 

Σαρακιώτη αδερφοί

2

100

-------

 

Ζιάκα αδερφοί

2

100

------

 

Σπανός Παν.

1

50

------

 

Λέντας Κώς. Γιάν., Γρηγ. Θεωδ. Ηλίας

5

200

------

 

Σύνολο

248

18310

 

 

 

]]> http://www.lamiablogs.gr/%ce%a4%ce%b1_%cf%83%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b9%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b1/2009/03/25/%ce%a4%ce%b9_%ce%b5%ce%af%ce%bd%ce%b1%ce%b9_%ce%b7_%cf%83%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b1%ce%bd%ce%b1%ce%af%ce%b7%ce%ba%ce%b7_%cf%80%ce%b1%cf%81%ce%ac%ce%b4%ce%bf%cf%83%ce%b7 OLYKOS Τα σαρακατσιάνικα: Τι είναι η σαρακατσαναίηκη παράδοση c c Μετά το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου και στις δεκαετές 1950-60 χάθηκε για πάντα μία μεγάλη ποιμενική φυλή που τα μέλη της αποκαλόντουσαν Σαρακατσαναίοι.

 Η  παραπάνω φυλή έζησε και επιβίωσε στον χώρο της βαλκανικής για πολλές χιλιάδες χρόνια σύμφωνα με πολλούς ανθρωπολόγους και κοινωνιολόγους. Μαζί τους δυστυχώς χάθηκε και μία τεραστία λαϊκή παράδοση. Σήμερα πολλοί σύλλογοι Σαρακατσαναίων σε όλη την Ελλάδα προσπαθούν να διασώσουν οτιδήποτε μπορούν από αυτή την τεράστια παράδοση  . Αλλά εδώ τίθεται το ερώτημα πως θα σώσεις μια τόσο μεγάλη παράδοση την στιγμή που δεν ξέρεις ακριβώς ποια είναι αυτή η παράδοση και όχι μόνο , πολλοί από εμάς δεν ξέρουμε καν ποιοι ήταν πραγματικά οι Σαρακατσαναίοι. Υπάρχουν πολλοί Έλληνες ανάμεσα τους και πολλοί Σαρακατσαναίοι που αν τους ρωτήσεις τι ήταν οι Σαρακατσαναίοι, θα σου απαντήσουν απλά ότι ήταν τσοπάνηδες στα βουνά, χωρίς να σκεφτούν ποτέ ποια λαϊκή παράδοση έφερναν μαζί τους αυτοί οι αγέρωχοι κάτοικοι των βουνών. Αλλά και εμείς, που λέμε ότι είμαστε Σαρακατσαναίοι ,καθίσαμε ποτέ να σκεφτούμε ποιοι ήταν πραγματικά οι πρόγονοι μας την εποχή που αποτελούσαν ξεχωριστό κοινωνικό σύνολο μέσα στην ελληνική κοινωνία; Από πού ήρθαν, πως ζούσαν, τι έτρωγαν , γιατί ήταν απομονωμένοι από τους υπόλοιπους Έλληνες , ποιους κανόνες και άγραφτους νόμους εφάρμοζαν για να διατηρούν τις απαιτούμενες ισορροπίες της σκληρής κοινωνία τους, πώς ντυνόντουσαν, τι φορούσαν πριν φορέσουν φουστανέλα ,τι μουσικά όργανα χρησιμοποιούσαν, τα τραγούδια τους και οι χοροί τους κάτω από ποιες συνθήκες δημιουργήθηκαν, επηρεάσθηκαν από τους υπόλοιπους έλληνες και κατά πόσο και που έμαθαν τόσα πολλά πράγματα γύρω από την χλωρίδα και την πανίδα της Ελλάδος και τέλος πάντων τι ήταν εκείνο που τους έκανε να επιβιώσουν τόσες χιλιετίες κάτω από ιδιαίτερα αντίξοες συνθήκες; Σήμερα εμείς οι νεότεροι Σαρακατσαναίοι μαζευόμαστε σε ένα σύλλογο ή πάμε σε κάποιο αντάμωμα ακούμε ή τραγουδάμε διάφορα τραγούδια που λέμε ότι είναι σαρακατσαναίηκα , ακούμε διάφορα μουσικά όργανα που λέμε ότι είναι σαρακατσαναίηκα, φοράμε διάφορες παραδοσιακές στολές που λέμε ότι είναι σαρακατσαναιηκες χωρίς να ξέρουμε κατά πόσο όλα τα παραπάνω αντιπροσωπεύουν την παράδοση μας. Κατά την προσωπική μου άποψη σήμερα τα ανταμώματα έχουν μετατραπεί σε πανηγύρια , όπου παίζονται διάφορα μουσικά όργανα και μαζί με τα παραδοσιακά μας τραγούδια ακούγονται και διάφορα αλλά δημοτικά τραγούδια από όλα τα μέρη της Ελλάδος, που δεν έχουν σχέση με την μουσική παράδοση της φυλής μας. Επίσης παρά τις φιλότιμες προσπάθειες των διάφορων Σ. συλλογών ,το μόνο που έχει διασωθεί από το σύνολο της Σ. παράδοσης είναι να ένα μικρό κομμάτι που λέγε μουσική παράδοση. Όμως η Σ. παράδοση δεν είναι μόνο τα τραγούδια και οι χοροί αλλά ήταν ο συγκεκριμένος τρόπος ζωής των προγόνων μας που μεταδίδονταν από πατέρα σε γιο, από μάνα σε κόρη, από γιαγιά και παππού σε εγγονό και περιελάμβανε ,μύθους, παραμύθια, αινίγματα, ηρωικές πράξεις συγγενών και προγόνων , οικογενειακή ιστορία, προλήψεις, τρόπους συμπεριφοράς, κανόνες ηθικής κλπ . Υ.Γ. Πενήντα με εξήντα χρόνια μετά το την εξαφάνιση της σαρακατσαναίηκης φυλής σαν ξεχωριστό κοινωνικό σύνολο μέσα στην ελληνική κοινωνία , πρέπει να συνυδητοποιήσουμε ότι είμαστε η εσχάτη γενιά Σαρακατσαναίων που έχει προσωπικές εμπειρίες από την πραγματική σαρακατσαναίηκη ζωή και ότι ο ρόλος μας και οι ευθύνες μας είναι τεράστιες και ότι είμαστε η γενιά που πρέπει να πάρει τις σωστές αποφάσεις που θα καθορίσουν και θα εξασφαλίσουν το μέλλον της φυλής μας. Ήδη χάθηκαν πενήντα έως εξήντα χρόνια άδικα. Εκείνο που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε όλοι μας είναι ότι η φυλή μας υπήρξε και επιβίωσε κάποτε κάτω από ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες ,υπάρχουμε σήμερα, αλλά αν θέλουμε πραγματικά να τιμήσουμε τους προγόνους μας πρέπει να υπάρχουμε και στο μέλλον. Για να το καταφέρουμε όμως αυτό πρέπει να γνωρίζουμε καλά τι είναι σαρακατσαναίηκη παράδοση με όλη την σημασία του όρου και να συνειδητοποιήσουμε ότι η παράδοση μας δεν είναι μόνο τραγούδια χοροί και φαγοπότια ,γιατί αν δεν το συνειδητοποιήσουμε είναι θέμα χρόνου πότε θα εξαφανιστούμε για πάντα.

]]> http://www.lamiablogs.gr/%ce%a4%ce%b1_%cf%83%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b9%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b1/2008/10/25/%ce%9f_%ce%ba%ce%b1%cf%80%ce%b5%cf%84%ce%ac%ce%bd_%ce%94%ce%af%cf%80%ce%bb%ce%b1%cf%82 OLYKOS Τα σαρακατσιάνικα: Ο καπετάν Δίπλας c c Ο Δίπλας ήταν μία από τις ιστορικότερες μορφές της κλεφτουριάς του 18ου και 19ου  αιώνα .

Στον Ασπροπόταμο και στα Άγραφα .Στο  κλαρί βγήκε σε ηλικία δεκαεπτά ετών στην αρχή πολέμησε μαζί με τους Κοντογιανναίους και τους Μπουκουβαλαίους , αλλά όταν έγινε εικοσιένα ετών έκανε δικό του σώμα , διακρινόταν για την σύνεση και το στρατηγικό του μυαλό, εθεωρείτο μάλιστα ο αρχηγός όλων των κλεφτών. Έδρασε στην Ακαρνανία ,στον

Ο Fayrier στα (Ελληνικά δημοτικά τραγούδια γράφει): Ο Δίπλας ένας των καπιτάνων της Ακαρνανίας και των Αγράφων ,έζησε περί το τέλος του περασμένου αιώνος. Είχε είδη αποκτήσει μεγάλη πείρα και εθεωρείτο ο αρχηγός όλων των κλεφτών των χρόνων του και της περιοχής του , όταν ο περίφημος Κατσαντώνης άρχισε να διακρίνεται και κατέληξε να τον επισκίαση. Κοντά του μαθήτευσαν άλλοι μεγάλοι αρματολοί και κλέφτες ώσπου έφτιαξαν δικά τους ένοπλα σώματα, όπως ο βαφτισιμιός του και ανιψιός του Αντώνης Κατσαντώνης με τ'; αδέρφια του Κώστα Λεπενιώτη και Γιώργο Χασιώτη επίσης ο Τσόγκας , ο Καραγιανάκης , ο Καραϊσκάκης κλπ. Και εδώ πρέπει να τονίσουμε την συνεισφορά του Καπετάν Δίπλα στον αγώνα . Ο Δίπλας ήταν συνετός, ανδρείος ,έξυπνος και άριστός γνώστης της τέχνης του κλεφτοπολέμου, και αυτές τις γνώσεις του τις παρέδωσε και στους μαθητές του.

 

Οι παραπάνω χαρακτηρισμοί αποδεικνύονται από τις παρακάτω αφηγήσεις.

 

Ο Δ.. Σταμέλος γράφει :Ο Δίπλας πολύπειρος ,κλέφτης έβλεπε πως ο βαφτισιμιός του , το νιοβλαστάρο της κλεφτουριάς θα στεκόταν από εδώ και πέρα το ασύγκριτο ταμπούρι της Ρωμαίικης αρματωσιάς. Και του δίνει την θέση του ,για να μπει ο ίδιος απλός πολεμιστής στο Κατσαντωναίοικο φουσάτο που όλο μεγαλώνει ,σε νομάτους και αντρειοσύνη. Έτσι ο Καπετάν Δίπλας γέρος πλέων ,έπειτα από μισό αιώνα αγώνων ως καπετάνιος παραδίδει την αρχηγεία στον αξιότερο από τα παλικάρια του τον Αντώνη Κατσαντώνη.

 

Ο Κ. Κωτσοκάλης συνεχίζει :Νηφάλιος και νουνεχής ο Δίπλας ,προκειμένου να υπηρετήσει την ιδέα του έθνους που την αντιπροσώπευε τότε ο Κατσαντώνης ακολούθησε τον δρόμο της θυσίας .Σε μια μεγαλειώδη έξαρση πατριωτισμού παραμέρισε την προσωπική του φιλοδοξία ,θυσίασε αγόγγυστα τον εαυτό του και παρέδωσε την αρχηγία.

Χαρακτηριστικό είναι το παρακάτω τραγούδι διάφορες παραλλαγές.

Τρία πουλάκια κάθονται στου Δίπλα το ταμπούρι μοιρολογούσαν κι'; έλεγαν μοιρολογούν και λένε. Σήκου Δίπλα μ'; να φύγουμε σ'; άλλα βουνά να πάμε. Πολλή τουρκιά μας πλάκωσε μαύρη σαν καλιακούδι. Ας  τους πουλί μ'; κι'; ας έρχονται και να περνοδιαβαίνουν να ιδούν του Δίπλα το σπαθί , του Δίπλα το ντουφέκι.

Το λέν'; οι κούκοι στα βουνά και οι πέρδικες στα πλάγια, το λέει και ο πετροκότσυφας στα κλέφτικα λημέρια. Οι κλέφτες σκορπίσανε και γίνανε μπουλούκια. Ο Δίπλας πάει στ'; Άγραφα κι ο Αντώνης πάει Βάλτο. Κι ο Νάσος[1] πέρα πέρασε κατά τα Βλαχοχώρια, για να βαφτίσει ένα παιδί ,να πιάσει μια κουμπάρα.

Τρία πουλάκια κάθονται στου Δίπλα το ταμπούρι, μοιρολογούσαν κι έλεγαν μοιρολογούν και λένε Σήκου Δίπλα μ'; να φύγουμε σ'; άλλα βουνά να πάμε. Πολλή τουρκιά μας πλάκωσε μαύρη σαν καλιακούδι. Ας'; τους πουλί μ'; κι ας έρχονται και να περνοδιαβαίνουν να ιδούν του Δίπλα το σπαθί , του Δίπλα το ντουφέκι. Ένα πουλάκι λάλησε στου Δίπλα το ταμπούρι, δεν ελαλούσε σαν πουλί , σαν ούλα τα πουλάκια , μόνο λαλούσε κ'; έλεγε μ'; ανθρώπινη λαλούλα . -Μην είναι ο Τσόγκας πού'; έρχεται ,μην είναι ο Λεπενιώτης ; -Μηδέ ο Τσόγκας έρχεται μηδέ ο Λεπενιώτης , Μον'; είναι ο Μαχουρντάραγας με δυο και τρεις χιλιάδες. Φέρνει κι ασκέρι διαλεχτό ,ούλο τσοχανταραίους . Στα δόντια παίρνουν το σπαθί , στο χέρι το ντουφέκι. Ας έρχονται οι παλιότουρκοι εμείς τους καρτερούμε . Εδώ είναι του Αντώνη το σπαθί του Δίπλα το Νταλιάνι. Και ο Δίπλας τότε χούγιαξε και ο Δίπλας τότε λέει: -Πούστε παλικάρια μου , παλιοί μου μπουλουκτσήδες, αντέτι πιάστε , κάμετε σ'; αυτούς τους γουρνομήτες. Για σύρτε τα λαφριά σπαθιά και τα βαριά ντουφέκια. Γιουρούσι κάναν με σπαθιά, παίρνουν τους τούρκους ομπροστά , ομπροστά σαν βουκολογελάδια σαν την κοπή τα πρόβατα, σαν την κοπή τα γίδια. Διακόσιους Τούρκους σκότωσαν και κ'; εξήντα λαβωμένους.

Του Δίπλα οι φίλοι έλεγαν και τον παρακαλούσαν . -Σήκω να φύγεις , Δίπλα μου ,πάρε τον Κατσαντώνη, τι Αλή Πασσας σας έμαθε ,στέλνει τον Μουχουρδάρη Και τα λημέρια φώναξαν όσο κι αν ημπορούσαν: Ο Μουχουρδάρης έρχεται με τέσσαρες χιλιάδες . Φέρνει Αρβανίτες του Πασσά ,τους τσοχαδαραίους, στα δόντια φέρνουν τα σπαθιά, στα χέρια τα ντουφέκια. Ο Δίπλας ζωντανός ,πόλεμο δεν φοβάται , Έχει λεβέντες διαλεχτούς ,όλους Κατσαντωναίους. Τρων ΄ το μπαρούτι για ψωμί , τα βόλια για προσφάγι. Σφάζουν τους τούρκους σαν τραγιά κι αγάδες σαν κριάρια. Του Δίπλα οι φίλοι λέγανε και τον παρακαλούσαν . -Σήκω να φύγεις Δίπλα μου , με ους Κατσαντωναίους , σας έμαθε ο Αλή Πασάς και στέλνει να σας πιάσει ένα κακό δερβέναγα τον Άγο Μουχουρνάρη. Τον λόγο δεν απόκειοσαν, τον λόγο δεν απόειπαν, και τα λημέρια φώναξαν όσο κι αν ημπορούσαν Ο Μουχουρνάρης πλάκωσε με τέσσαρες χιλιάδες σέρνει λεβέντες διαλεχτούς όλο τσοχανταραίους στα δόντια σέρνου τα σπαθιά , στα χέρια τα ντουφέκια . Και ο Δίπλας αποκρίθηκε και τους απολογιέται. Όσο είναι ο Δίπλας ζωντανός τους τούρκους δεν φοβάται .Έχει λεβέντες διαλέχτους και τους Κατσαντωναίους , που τρων μπαρούτι για ψωμί και βόλια για προσφάγι και σφάζουν τούρκους σαν αρνιά και σαν παχιά κριάρια.

Για τον θάνατο του Δίπλα έχουμε τις εξής εκδοχές: Ο Καποδίστριας λέει πώς τον Ιούλιο του 1807 όταν τα σώματα του Κατσαντώνη και του Κίτσου Μπότσαρη πήγαιναν στην Λευκάδα για να πάρουν μέρος στην συνάντηση που είχε κανονίσει ο ίδιος ο Βασίλης Δίπλας συγκρούστηκε με τουρκαλβανούς έξω από το μοναστήρι της Τατάρνας ,στου Μανόλη το γιοφύρι. ((Τας πρωϊνάς ώρας μέχρι της μεσημβρίας διήλθομεν ακροώμενοι αυτών αφελέστατα και φυσικότατα αφηγουμένων τα νωπά έτι κατά των τούρκων κατορθώματα των, ιδία δια την τελευταίαν μάχη των 300 αγωνιστών ,οίτινες υπο την ηγεσίαν του Μπότσαρη και του Κατσαντώνη κατετρόποσαν μέγα σώμα Τουρκαλβανών ,ων 80 εφόνευσαν και πλείστους ετραυμάτισαν ,των λοιπών εγκατελοιψάντων τας αποσκευάς των και τραπέντων είς φυγήν. Εν τη μάχη εκείνη είχον πέσει ,γενναίως μαχόμενοι ,10 Έλληνες ,εν οις και ο ανδρείος Δίπλας ,όστις ξιφουλκίσας και επιτεθείς εντός αυτών των χαρακωμάτων των εχθρών ,έπεσεν άπνους βληθείς υπό εχθρικής σφαίρας)).

Ο FAURIEL δεν λέει που και πότε σκοτώθηκε ο Δίπλας αλλά λέει ότι θυσιάστηκε προσπαθώντας να σώσει τον Κατσαντώνη σε κάποια μάχη που κινδύνευε . ((Ο Κατσαντώνης πολλές φορές κυνηγήθηκε από τους Αλβανούς ,και πάντα καλούσε τον Δίπλα για βοήθεια. Οι δύο καπεταναίοι ενωμένοι κυνηγούσαν τους Αλβανούς και όταν πέρναγε ο κίνδυνος ξαναγύριζαν στις θέσεις τους. Σε κάποια μάχη όμως τα πράγματα δεν πήγαν και τόσο καλά . Και οι δύο καπεταναίοι μαζί δεν είχαν πάνω από εκατόν είκοσι άνδρες ,δέχθηκαν επίθεση χιλίων πεντακοσίων Αλβανών και διαλύθηκαν και οι δύο αρχηγοί έμειναν μόνοι με λίγα παλικάρια περικυκλωμένοι από τους Αλβανούς και απ';ότι φαίνεται θα πιάνονταν ζωντανοί. Την ώρα της μάχης ο αρχηγός των Αλβανών φώναξε: -Ποιος από σας είναι ο Κατσαντώνης ; -Εγώ απαντά με υπερηφάνεια και χωρίς δισταγμό ο Κατσαντώνης ,θεωρώντας ότι δεν ήταν αντρίκειο να κρύψει το όνομα του μπροστά στον εχθρό. Οι Αλβανοί επιτέθηκαν εναντίων του τον συλλαμβάνουν και ενθουσιασμένοι ήταν έτοιμοι να τον εκτελέσουν. Τότε πετάχτηκε ο Δίπλας από το ταμπούρι του και λέει με βροντερή φωνή: -Ποιος είναι αυτός ο τιποτένιος που άφησε να τον πιάσουν και λέει πώς είναι ο Κατσαντώνης , ο Κατσαντώνης είμαι εγώ, κι όποιος νομίζει ότι μπορεί να με πιάσει ας κοπιάσει. Οι Αλβανοί στράφηκαν προς τον Δίπλα είδαν έναν τεράστιο άντρα με άγριο πρόσωπο και βροντερή φωνή πίστεψαν πως είναι ο Κατσαντώνης και στράφηκαν προς το μέρος του, δίνοντας την ευκαιρία στον Κατσαντώνη να δραπεύσει. Σ'; αυτή τη μάχη σύμφωνα με τον FAURIEL σκοτώθηκε ο Δίπλας. Σύμφωνα με τον Yemeniz , ο Δίπλας σκοτώθηκε στην μάχη με τον Βεληγκέκα ενώ προσπαθούσε να σώσει τον Κατσαντώνη. Την ώρα της μάχης όλοι οι Αλβανοί είχαν πέσει πάνω στον Κατσαντώνη να τον σκοτώσουν και σε κάποια στιγμή ο Κατσαντώνης είχε περικυκλωθεί από τους Αλβανούς και κινδύνευε άμεσα ,τότε πετάχτηκε ο ρωμαλέος Δίπλας μπαίνει ανάμεσα στον Κατσαντώνη και τους Αρβανίτες και λέει ότι εγώ είμαι ο Κατσαντώνης. Οι αρβανίτες ξεγελάσθηκαν και στράφηκαν εναντίων του δίνοντας έτσι την ευκαιρία στον Κατσαντώνη να απελευθερωθεί, και να ξαναδώσει κουράγιο στα παλικάρια του. Ο Δίπλας αφού σκότωσε εφτά τούρκους με το σπαθί του πέφτει από εχθρικό βόλι και ένας αλβανός περνάει και του κόβει το κεφάλι. Ο Κασομούλης μας δίνει μία άλλη εκδοχή σε κάποια μάχη που ήταν να δοθεί με πολυάριθμους αρβανίτες θα συμμετείχαν τα σώματα του Δίπλα, του Σουλιώτη Κοσμά , του Κατσαντώνη και του Καραϊσκάκη ,σε κάποια κρίσιμη στιγμή ενώ η μάχη δεν είχε ξεκινήσει ακόμη ο Δίπλας λέει: -Πάμε να φύγουμε δεν μου αρέσει το μέρος . -Οι Σουλιώτες δεν φεύγουν απάντησε ο Κοσμάς . Όταν ξεκίνησε η μάχη οι Σουλιώτες κατάλαβαν το λάθος τους και ο Κοσμάς είπε: -Να φύγουμε. Ο Δίπλας δεν φεύγει απάντησε ο καπετάνιος. Σ';αυτή την μάχη σκοτώθηκε ο Δίπλας ,τραυματίστηκε ο Κατσαντώνης και ο Καραϊσκάκης.

 

Αν δεν υπήρχε ο Καπετάν Δίπλας να εκπαιδεύσει τόσους και τόσους κλεφτές και καπεταναιους σίγουρα δεν θα υπήρχαν ούτε ο Κατσαντώνης ,ούτε ο Λεπενιώτης ούτε ο Χασιώτης ούτε ο Καραϊσκάκης ούτε ο Τσόγκας,  Καραγιανάκης κλπ, ίσως να μην πετύχαινε και η ελληνική επανάσταση δηλ. το έθνος μας οφείλει πολλά στον καπετάν Δίπλα επίσης είναι μια ιστορική μορφή που δεν έχει δεχτεί ακόμη την δέουσα. σημασία απο τους ιστορικούς και ερευνητές νομιίζω πως είναι καιρός να του αποδοθούν οι δάφνες που του αξιζουν.  Ο Δίπλας ποτέ δεν συμβιβάστηκε με τον κατακτητή και ποτέ δεν ζήτησε αρματολίκι , ποτέ δεν έσκυψε το κεφάλι και ποτέ δεν προσκύνησε τούρκο πασά, αλλά και δεν έκατσε ποτέ στο ίδιο τραπέζι με τους εκάστοτε κοτσαμπάσιδες και προεστούς ,όλη του την ζωή την έζησε στο βουνό με το όπλο στο χέρι πολεμώντας τους κατακτητές.

 

Βιβλιογραφία.

Πανελλήνια ομοσπονδία Συλλόγων Σαρακατσαναίων.

Τραγούδια σαρακατσάνικα .Επιμέλεια Ευριπίδης Μακρής.

 

Γιώργος Αγραφιώτης . Σαρακατσαναίοι κλεφταρματολοί και δημοτικό τραγούδι.

 

 

[1] Νάσιος Κουμπόπουλος

]]> http://www.lamiablogs.gr/%ce%a4%ce%b1_%cf%83%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b9%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b1/2008/10/25/%ce%9f_%ce%93%ce%b9%cf%8e%cf%81%ce%b3%ce%bf%cf%82_%ce%a4%cf%83%cf%8c%ce%b3%ce%ba%ce%b1%cf%82 OLYKOS Τα σαρακατσιάνικα: Ο Γιώργος Τσόγκας c c Ο Γάλλος Ζυσερέ Ντε Σαιν Ντενίς γράφει : Ο Τσογκας ,ηλικίας 55 ετών γεννήθηκε εν Ακαρνανία ανήκε επί πολύ καιρόν εις το σώμα των κλεφτών του περίφημου Κατσαντώνη , ο οποίος είχε καταταράξει τον Αλή δια των τολμηρών ληστειών του. Η αλήθεια είναι ότι ο Τσόγκας γεννήθηκε στην Βόνιτσα Ακαρνανίας. Ο Κατσαντώνης αποκαλούσε τον Τσόγκα ((βλαχοτζιόγκα)) και ο Καραϊσκάκης ((ξυνογαλά)) ,λόγω της Σαρακατσαναίηκης καταγωγής του. Έπειτα από τον θάνατο του Κατσαντώνη την αρχηγεία των κλεφτών την ανέλαβε ο αδερφός του Κώστας Λεπενιώτης  ,αλλά και μετά τον θάνατο του Λεπενιώτη τα απομεινάρια του ένοπλου σώματος του Κατσαντώνη και του Λεπενιώτη σύμφωνα με τον Κασομούλη αποφάσισαν με αρχηγό τον Τσόγκα να πάνε στα Γιάννενα και να δηλώσουν υποταγή στον Αλί πάσα . Ο Αλί πάσας για ευχαριστήσει τους μετανιωμένους κλέφτες και το προσωπικά τον Τσόγκα , το 1810 τον έκανε καπετάνιο. Ο Κασομούλης γράφει σχετικά: διόρισε τον Τσιόγκαν ,βλάχον πρωτοπαλίκαρο του Κατσιαντώνη περί το 1810 ή 11 Καπιτάνον . Κατέστη τούτος Καπιτάνος άσειστος μέχρι της καταδρομής του Αλή πασα και έπειτα επί της επαναστάσεως μέχρι της θανής του ,1838 ως αρχηγός όπλων της επαρχίας Βονίτσης ,και όλων των συρρεόντων βλαχοποιμένων εις την επαρχείαν ταυτην ως πατηρ. Πολύ νωρίς μυήθηκε στην φιλική εταιρία ενώ τον Ιανουάριο του 1821 στο σπίτι του ποιητή Σπ. Ζαμπέλιου με τους Γ. Καραϊσκάκη ,Παναουργιά , Κατσικογιάννη, κλπ, αποφασίζουν όλοι μαζί την έναρξη της επανάστασης ,ενώ ανατίθενται στους Καραϊσκάκη ,Βαρνακιώτη, Τσόγκα, και Στουρνάρη η αρχηγεία των αρμάτων της Δυτικής Ελλάδος. Τον Μάιο του 1821 μαζί με τον Αλεξακη Βλαχόπουλο και άλλους οπλαρχηγούς της δυτικής Ελλάδος κηρύττουν την επανάσταση και στις 26 Μαΐου Πολιορκούν το Βραχώρι (Αγρίνιο), για να το απελευθερώσουν στις 11 Ιουνίου 1821.

Χαρακτηριστικό είναι το παρακάτω τραγούδι:

Σ'; όλο τον κόσμο ξαστεριά ,σ'; ολο τον κόσμο ήλιο . Και στο Βραχώρι το μικρό μαύρος καπνός κι αντάρα. Καπεταναίοι τ'; έκαιγαν ο Τσόγκας κι Αλεξάκης.

Άλλο ένα τραγούδι που αναφέρεται στον Γιώργο Τσόγκα και προέρχεται από την μάχη ανάμεσα στον Θωδοράκι Γρίβα και στους άλλους καπεταναίους που έγινε στην κατοχή Μεσολογγίου το 1823 είναι το εξής:

Τ'; ειν'; το κακό που γίνεται κι η ταραχή μεγάλη , στη μέση στο Ξηρόμερο ,στην κατοχή στη χώρα; Τον Θωδοράκη κλείσανε τα πέντε βιλαέρτια , ήρθε ο Μακρής απ'; τον Ζυγό κι ο Πισλής ακόμα, ήρθε κι από τα'; Άγραφα ο Καραϊσκάκης ήρθε και από την Βόνιτσα αυτός ο ΒλαχοΤσόγκας ήρθε κι ο Μάρκος Μπότσαρης με χίλιους πεντακόσιους. Τον Θοδωράκη πολεμούν τα πέντε βιλαέρτια. Κι έλεγε και ξανάλεγε : είχα ταϊφά αυτούς τους Βαρνακιώτες!!! Κ'; αυτόν τον παρατήσανε με δεκαεπτά νομάτους. Τρεις μέρες κάνει πόλεμο τρεις μέρες και τρεις νύχτες, και ο ΒλαχοΤσόγκας φώναξε από το μοναστήρι: -Βάλτε φωτιά και κάψτε τον ,τον Θοδωράκη Γρίβα μπας και το επιάσουμ'; ζωντανό κομμάτια να τον φάμε. Και ο Θωδοράκης φώναξε με το σπαθί στα χέρια: -Τι λες αυτού μωρέ παλιόβλαχε ,μωρέ παλιογουρνάρη; Εμένα με λένε Θοδωρή , με λένε γιο του Γρίβα. Έβγα με δεκατέσερες και γω με τον Αράπη. Και ο Τσόγκας του αποκρίθηκε και ο Τσόγκας του φωνάζει: Δεν βγαίνω εγώ στον πόλεμο με σένα Θωδοράκη, μα θα σε κάψω ζωντανό με το πολύ τ'; ασκέρι.

 

Βιβλιογραφία.

Πανελλήνια ομοσπονδία Συλλόγων Σαρακατσαναίων.

Τραγούδια σαρακατσάνικα .Επιμέλεια Ευριπίδης Μακρής.

 

Γιώργος Αγραφιώτης . Σαρακατσαναίοι κλεφταρματολοί και δημοτικό τραγούδι.

 

 

 

]]> http://www.lamiablogs.gr/%ce%a4%ce%b1_%cf%83%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b9%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b1/2008/10/25/%ce%9f_%ce%93%ce%bb%ce%b7%ce%b3%cf%8c%cf%81%ce%b7%cf%82_%ce%9b%ce%b9%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%ac%cf%82 OLYKOS Τα σαρακατσιάνικα: Ο Γληγόρης Λιακατάς c c Ο Γρηγόρης Λιακατάς ήταν ο μεγάλος γιος του Θύμιου Λιακατά τα άλλα αδέρφια του ήταν , ο Μήτρος , ο Σωτήρης ,ο Κώστας , και η πολυτραγουδισμένη για την ομορφιά της Δέσπω που με την βία την πήρε ο Αλή πασας στο χαρέμι του. Γεννήθηκε γύρω το 1799 ,κατά άλλους στον Ασπροπόταμο κατά άλλους στο Ξηρόμερο. Ο Θύμιος Λιακατάς ξεκαλοκαίριαζε στα βουνά των Τζουμέρκων και ξεκαλοκαίριαζε στο Καρβασαρά. Γύρω στο 1820 ο Αλή πασάς αρπάζει την κόρη του , την πανέμορφη Δέσπω και για να εξευμενίσει την οικογένεια του διορίζει τον Γρηγόρη Λιακατά αρματολό στο Κλείνοβο του Ασπροποτάμου, που ανήκε στο αρματολίκι του Ν. Στουρνάρη. Ο Ν. Κασομούλης γράφει τι του είχε αφηγηθεί ο Ν. Στουρνάρης: ο Αλή πασάς με ανάγκασε να δεχτώ για καπετάνιο στο Κλινοβό τον Γρηγόρη Λιακατά ,ο οποίος ήταν γαμπρός του. Έπειτα από ένα χρόνο Ο Αλής με ανάγκασε να δώσω την κόρη μου Βαγγελή για γυναίκα του. Αν και ο Γρηγόρης ήταν πολύ νέος δεν είχα αντίρρηση να του δώσω την κόρη μου ,διότι τον θεωρούσα τίμιο άνθρωπο και διότι πήρε τον τίτλο του από την στάνη του σκοτώνοντας έναν μεγάλο κλέφτη και όχι από την αυλή του Αλή πασά. Η επανάσταση στην επαρχεία Ασπροποτάμου ξεκίνησε στις Ιουλίου του 1821 από τους οπλαρχηγούς , Γρηγόρης Λιακατάς Ν. Στουρνάρη ,και τον Γιωργάκη Βελή από τα Άγραφα. Έπειτα από την μάχη του Κόρμπου που έγινε στις 5 Αυγούστου του 1823 ο Γ. Λιακατάς άφησε τον Ασπροπόταμο αφήνοντας αντικαταστάτη του τον αδερφό του Μήτρο Λιακάτα και κατέβηκε στο Μεσολόγγι για να μπορέσει να προσφέρει περισσότερες υπηρεσίες στη πατρίδα, από την μία πλευρά αλλά για να βρίσκεται κοντά στην οικογένεια του από την άλλη η οποία βρισκόταν στην Κεφαλονιά από τον περασμένο Μάρτιο. Το 1824 μαζί με τον πεθερό του ξανανέβηκαν στον Ασπροποταμο για να ξαναφύγουν την άνοιξη του ίδιου χρόνου και να μην επιστρέψουν ποτέ, διότι και οι δύο αργότερα θα πέσουν μαχόμενοι για τις ανάγκες του έθνους. Στην πολιορκία του Μεσολογγίου και σε μία από τις επιθέσεις του Κιουταχή ο Γρηγόρης Λιακατάς έχασε το δεξί του μάτι από έκρηξη βόμβας όπως μας λέει το παρακάτω τραγούδι.

Με γέλασε ο Αυγερινός ,με γέλασε η πούλια και βγήκα απάνου στο βουνό προτού να καλοφέξει, εκεί σε πέτρα ακούμπησα να πάρ'; ολίγον ύπνο κι εκεί άκουσα τρεις πέρδικες ,όπου κελαηδούσαν κι καταριόταν τα βουνά μ'; ανθρώπινη λαλίτσα. Εσείς βουνά του κερατά ,βουνά του Ασπροποτάμου, τους κλέφτες τι τους κάματε, τον καπετάν Γρηγόρη; -Αυτός πήγε και κλείσθηκε στο δόλιο Μεσολόγγι, μας είπαν πώς λαβώθηκε στο δεξί το μάτι, και λέν πώς δεν θα ξαναρθεί ,πως δεν θα τον ξαναδούμε Για κλάψτε δέντρα και κλαδιά και κοντοραχούλες και σεις βουνά κλεφτόβουνα , με τις κρυοβρυσούλες την χάσατε την κλεφτουριά τον καπετάν Γρηγόρη.

Ο Γ. Λιακατάς ήταν φημισμένος για την ομορφιά του ( ο Κασομούλης έλεγε πως δεν υπήρχε ομορφότερος άντρας) και όταν έδενε το μαντίλι για να κάλυψη το μάτι του μονολογούσε με παράπονο: -Τώρα αφού έχασα το μάτι μου τι την θέλω την ζωή;

 

Εψές κατά το δειλινό εψές κατά το βράδυ , τρεις λυγερές το λέγανε και πικροτραγουδούσαν . Η μια ήταν η Στουρνάραινα , του Μάρκου Μπότσαρη η άλλη . Κι η τρίτη η μικρότερη ήταν του καπετάν Γρηγόρη. εκεί που μοιρολογάει και ομορφοτραγουδούσε, πουλάκι πήγε κ'; έκατσε εκεί στα γόνατά της . Πες μας , πες μας ,πουλάκι μου κάνα καλό χαμπέρι. - Τι να σου πω κυρούλα μου τι να σου μολογήσω ; Εψές προψές που διάβαινα το έρμο Μεσολόγγι , άκουσα πώς βαρέθηκε ο καπετάν Γρηγόρης. Τον κλαιν τα δέντρα ,τα κλαριά τον κλαιν οι κρύες βρύσες, τον κλαίνε και στα Κούτσανα οι καπετανοπούλες. Η προσωρινή κυβέρνηση έδωσε προαγωγή στον Γ. Λιακατά και από Χιλιάρχο τον έκανε στρατηγό . Ένα χρόνο αργότερα ο Γρηγόρης Λιακάτας σκοτώθηκε στις 26 Φεβρουαρίου του 1826 υπερασπιζόμενος το νησί Ντολμάς . Εδώ πρέπει να αναφέρουμε ότι στην παραπάνω μάχη ο Γ. Λιακατάς ήταν επικεφαλής 300 αντρών οι οποίοι ήταν όλοι συγγενείς του και όλοι Σαρακατσαναίοι. ((Σ'; αυτή τη μάχη ξεκληρίστηκε όλο το Λιακατέικο σόι 39 τον αριθμό , καθώς και πολλοί Ασπροποταμίτες και οι καλύτεροι από τους Αιτωλικιώτες)) . Όπως γράφει ο Κ. Μακρυκώστας. Η λαϊκή μούσα μας λέει για τον ένδοξο θάνατο του Γ. Λιακατά. Τρεις σταυραετοί ροβόλαγαν απ'; τ';Αγραφα σταλμένοι , Ο ένας πάει στ'; Αντελικό στο Βασιλάδι ο άλλος Και ο τρίτος ο καλύτερος στο Μεσολόγγι μπήκε. Ντάπια σε ντάπια περπατεί, ταμπούρι σε ταμπούρι. Ρωτάει την ντάπια του Μακρή ,στη ντάπια του Δεσπότη Γεια σας χαρά σας βρε παιδιά . Καλώς το παλικάρι. -μην είδατε τον Λιακατά τον καπετάν Γρηγόρη; -Αϊτέ μου αυτός δεν είναι εδώ , και δω μην τον γυρεύεις, μον'; πέτα στ'; Αντελικό και πέρασε τον πόρο. Εκεί θα βρεις πολλά κορμιά ,σφαγμένα σκοτωμένα. Κι ποιο είν το πιο λεβέντικο το ξανθομουστακάτο, εκείνο είναι το κορμί του καπετάν Γρηγόρη. Ρωτά την τάπια του Μακρή την τάπια του Δεσπότη, -Μην είδατε τον Λιακατά τον καπετάν Γρηγόρη; Σύρε πουλάκι μ'; στ'; Αντολικό και κοίταξε τριγύρω, Κι αγνάντεψε προς τον Ντουλμά κι αντίκρυ από τον πόρο. Εκεί θα δεις άσπρα κορμιά και κόκαλα στη άμμο, κι αν μπορείς διάλεξε τον καπετάν Γρηγόρη. Ψηλά απ'; τον Ασπροπόταμο πετάει στο Μεσολόγγι, Χρυσός αϊτός τριγύριζεν έξω από το Μεσολόγγι, γεράκι με δυό γράμματα από τους Λιακαταίους. Γυρίζ'; εδώ γυρίζ'; εκεί γυρίζ'; όλη την χώρα. Μην είδατε τον Λιακατά, τον καπετάν Γρηγόρη; Πουλίμ'; αυτός δεν είναι εδώ ,κι εδώ μην τον γυρεύεις πέτα προς το Ανατολικό ,και πέρασε τον πόρο, και εκεί θα βρεις κορμιά σφαγμένα ,σκοτωμένα, κι'; όποιο δεις λεβέντικο και ξανθομουστακάτο , εκείνο είναι το κορμί του καπετάν Γρηγόρη. Ένας αετός τριγύριζε μέσα στο Μεσολόγγι κοιτάει τα ντάπια του Μακρή τα ντάπια του Δεσπότη κι αγνάντεψε την Κλείσοβα κατά το Μακρυνόρος Ψάχνει να βρει τον Λιακατά τον καπετάν Γρηγόρη που κράτησε την Κλείσοβα με ογδόντα παλικάρια. Εσείς βουνά του Κιαρατά ,βουνά τ'; Ασπροποτάμου τους κλέφτες τι τους κάνατε , τον Καπετάν Γρηγόρη; -Αυτός πήγε και κλείσθηκε μέσα στο Μεσολόγγι, μας είπαν πως λαβώθηκε μεσ'; το δεξί το μάτι κι λεν πως δεν θα ξαναρθεί ,δεν θα τον ξαναδούμε. Για κλάψτε δέντρα και κλαδιά κι εσείς κρυοβρυσούλες, τι χάσανε την κλεφτουριά, τον καπετάν Γληγόρη.

 

Βιβλιογραφία.

Πανελλήνια ομοσπονδία Συλλόγων Σαρακατσαναίων.

Τραγούδια σαρακατσάνικα .Επιμέλεια Ευριπίδης Μακρής.

 

Γιώργος Αγραφιώτης . Σαρακατσαναίοι κλεφταρματολοί και δημοτικό τραγούδι.

]]> http://www.lamiablogs.gr/%ce%a4%ce%b1_%cf%83%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b9%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b1/2008/10/25/%ce%9f_%ce%93%cf%8e%ce%b3%ce%bf%cf%82_%ce%9c%cf%80%ce%b1%ce%ba%cf%8c%ce%bb%ce%b1%cf%82 OLYKOS Τα σαρακατσιάνικα: Ο Γώγος Μπακόλας c c  

Του Γώγου Μπακόλα

 

Ο Γώγος Μπακόλας ,ήταν αρματολός του Ραδοβιζίου την εποχή του Αλί Πασά Στην άποψη ότι ήταν σαρακατσανος συμφωνούν η Αγγελική Χατζημιχάλη και ο Θεόδωρος Γιαννιώτης (Ηχώ των Σαρακατσάνων , Απρίλιος 1994)

Αναφορά στην σαρακατσαναίηκη καταγωγή του Γώγου Μπακόλα κάνει και ο καθηγητής Απόστολος Ποντίκας στην εφημερίδα (Ηχώ των Σαρακατσαναίων )).

Ο Γ. Μπακόλας (1770-1826) υπήρξε ένας από τους ποιο ευφυείς στρατιωτικούς της Δυτικής στερεάς . Πήρε μέρος από την πρώτη στιγμή στην επανάσταση του 21 ,και αναχαίτισε μαζί με τον Αντρέα Ίσκο ,επίσης σαρακατσάνο ,στις στενές διαβάσεις του Μακρυνόρους ,τις ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις του Ισμαήλ πασά, προξενώντας πολλές απώλειες .

Για την μάχη αυτή ο Μακρυγιάννης έγραψε: Όλοι οι αρχηγοί που ήταν εκείνη την ημέρα έκαναν τα χρέη τους .Λαμπρύνεται και δοξάζεται ο μακαρίτης ο Γώγος. Χάριτες του χρωστάει η πατρίς . Ως λιοντάρι πολεμούσε και ως φιλόσοφος οδηγούσε. Και ανάστησε την πατρίδα εκείνη την ημέρα.

Στην συνεχεία ο Γώγος Μπακόλας αντιμετώπισε στις 15 Ιουλίου τους Τούρκους στο Πέτα της Άρτας . Η τόλμη του Γώγου ,γράφει ο Σπύρος Τρικούπης την ημέρα εκείνη έφεραν εις θάμβος και αυτούς τους άχθους του, τους οποίους επταπλασίους όντας, έστρεψαν ο ατρόμητος ούτος μαχητής εις φυγείν προπορευόμενος ξιφήρης. Εξ αιτίας δε των τόσων λαμπρών ανδραγαθημάτων του έλεγαν έκτοτε και οι φίλοι του και οι εχθροί του, ότι (όπου ο Γώγος εκεί και η νίκη).

Τους αγώνες του Γώγου Μπακόλα εξυμνούν τα παρακάτω τραγούδια.

 

Νάμουν μια πετροπέρδικα στου Λαγαρού την βρύση

Να ξύπναγα πολύ ταχιά ,δυο ώρες πριν να φέξη, να πήγαινα και ν'; άκουγα τι πόλεμος θα γένει. Τα'; είναι ο αχός που γίνεται κ'; η ταραχή μεγάλη. Γώγος Μπακόλας πολεμάει μ'; εννιά χιλιάδες Τούρκους. Δεν είναι κρίμα κ 'άδικο και ανομιά μεγάλη να πολεμούν οι εκατό με εννιά χιλιάδες τούρκους.

Γώγος έβαλε φωνή από το μιτερίζι: για πολεμάτε δυνατά και σκούξτε τα μεγάλα να ραϊστούνε τα βουνά και να σκιστούν οι κάμποι, για να γλιτώσουν την σκλαβιά τόσα γυναικόπαιδα που κυνηγιούνται σαν τα'; αρνιά και σκούζουν και βελάζουν.

 

 

Ποιος είναι αυτός που πολεμάει και βροντερά χουγιάζει; Γώγος Μπακολας πολεμάει με χίλιους πεντακόσιους . Λεβέντες Ραδοβισδινοί , Πετρίτες του Τσουμέρκου, παστρέψτε τα ντουφέκια σας ,τροχίστε τα σπαθιά σας τι πλάκωσε η Αρβανιτιά , για να μας ξολοθρέψουν να πάρουν τις γυναίκες σας , τις νύφες , τα κορίτσια και σεις σκλάβοι να μην γίνεται εις τους παλιοαρβανίτες μόνο τρέξτε για να πιάσουμε εκείνη την ραχούλα, φτιάξτε ταμπούρια δυνατά , πιάστε τα μετερίζια. Τρεις ώρες πολεμούσαν σαν άξια παλικάρια,  φυσέκι στις μπαλάσκες τους δεν έμεινε κανένα και τότε ο Γώγος φώναξε από το μετερίζι. Που είστε παιδιά του Τσουμερκιού , παιδιά απ'; το Ραδοβίζι, αφήστε τα ντουφέκια σας και πιάστε τα σπαθιά σας, βάλτε τους τούρκους ομπροστά, χτυπάτε πολεμάτε.

Βιβλιογραφία.

Πανελλήνια ομοσπονδία Συλλόγων Σαρακατσαναίων.

Τραγούδια σαρακατσάνικα .Επιμέλεια Ευριπίδης Μακρής.

 

Γιώργος Αγραφιώτης . Σαρακατσαναίοι κλεφταρματολοί και δημοτικό τραγούδι.

]]> http://www.lamiablogs.gr/%ce%a4%ce%b1_%cf%83%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b9%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b1/2008/10/25/%ce%9f_%ce%9a%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b1%ce%bd%cf%84%cf%8e%ce%bd%ce%b7%cf%82 OLYKOS Τα σαρακατσιάνικα: Ο Κατσαντώνης c c http://www.lamiablogs.gr/%ce%a4%ce%b1_%cf%83%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b9%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b1/2008/10/25/%ce%9f_%ce%93%ce%b9%cf%8e%cf%81%ce%b3%ce%bf%cf%82_%ce%a7%ce%b1%cf%83%ce%b9%cf%8e%cf%84%ce%b7%cf%82 OLYKOS Τα σαρακατσιάνικα: Ο Γιώργος Χασιώτης c c Ο Γιώργος Χασιώτης ήταν το τρίτο παιδί του τσέλιγκα Γιάννη Μακρυγιάννη.
Ο Γιώργος βγήκε στο βουνό μαζί με τα αδέλφια του Αντώνη Κατσαντώνη και Κώστα Λεπενιώτη.
Ο Γιώργος Χασιώτης πολέμησε με όλους τους Κατσαντωναίους σε όλες τις μάχες που δώσανε με τους τούρκους.
Κάποια στιγμή ο Αντώνης Κατσαντώνης αρρώστησε από ευλογιά και αποσύρθηκε σε μία σπηλιά για να αναρρώσει κοντά στο μοναστηράκι των Αγράφων , ο Γιώργος Χασιώτης μαζί με άλλους οκτώ αγωνιστές πήγαν μαζί του να τον φιλάνε .
Κάποιο πρωί που ξύπνησε ο Χασιώτης λέει στο αδερφό του:

 

Απόψε είδα στον ύπνο μου είδα και στο Όνειρο μου.
Θολό ποτάμι πέρναγα, θολό κατεβασμένο,
ούτε και πέρα πέρασα ,ούτε και δώθε βγήκα ,
μου πέφτει το φεσάκι μου και η φούντα του σπαθιού μου.
Βλέπω τους κάμπους κόκκινους και τα βουνά γαλάζια,
βλέπω δύο ελάφια π'; όβοσκαν σε μια παλιοκαψάλα.
-Ξήγατο Αντώνη μ'; ξήγα το Όνειρο μου.
Γιώργου ,το κόκκινο ,είναι αίματα και τα γαλάζια βόλια.
Τα δύο αδέρφια είμαστε εμείς παλιοκαψάλα οι τούρκοι.

 

Μια ώρα δρόμο μακριά από την σπηλιά υπήρχε μία βρύση που πήγαινε κάθε πρωί ο
Γιώργος Χασιώτης να φέρει νερό στο αδερφό του,ένα πρωί όμως:

 

Σηκώθ'; κει ο Γιώργος την αυγή νερό να πάει να φέρει,
βρίσκει ταμπούρια τούρκικα και τούρκους να φιλάνε.
Και πίσω ο Γιώργος γύρισε και στον Αντώνη πάει.
- Σήκου Αντώνη μ'; να φύγουμε , πάμε κάτου στον Βάλτο.
Μας πρόδωσαν οι φίλοι μας, οι αδερφοποιτοί μας
Πολλοί μαύροι μας πλάκωσαν ,μαύροι σαν καλιακούδια.
Μην είναι ο Τσόγκας πόυ'ρχεται μην είναι ο Λεπενιώτης
ούτ'; είναι ο Τσόγκας πώ' ρχεται , ούτε είναι ο Λεπενιώτες
μον'; ο Μουχουρντάραγας με τους τσοχανταραίους,
φέρνει σαΐνια του πασά ,ασκέρι του βεζίρη.
Και η συντροφιά τον άφησε ,οι φίλοι κι οι δικοί του .
Γιώργος Χασιώτης στάθηκε ο μαύρος αδερφός του
Αντώνη μου μη σκιάζεσαι , στο νου σου μην το βάνεις
Αντάμα θα πεθάνουμε , κι αντάμα θα χαθούμε .
-Τράβα Χασιώτη μ'; τράβηξε να μην χαθείς μ'; εμένα ,
γιατί είναι οι τούρκοι ποιο πολλοί κι σι σε μοναχό σου,
για να γλιτώσεις αδερφέ μου το αίμα μου να σύρεις.

 

Ο Άγος Βασιάρης πολιορκεί την σπηλιά με 700 τουρκαλβανούς και ζητάει από τον Κατσαντώνη να παραδοθεί. Ο Κατσαντώνης καταλαβαίνει ότι δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα με τους τουρκαλαβανούς και αποφασίζουν να διαφύγουν .
Ο Χασιώτης παίρνει στους ώμους του τον άρρωστο αδερφό του και προσπαθεί να διαφύγει, τα υπόλοιπα παλικάρια προσπαθούν να καλύψουν την αποχώρησή τους ,πολεμώντας σαν λιοντάρια με την ελπίδα ότι θα τους ακούσει το υπόλοιπο Κατσαντοναίηκο ασκέρι, θα έρθουν για βοήθεια όπως λέει το παρακάτω τραγούδι.
Όμως δεν μπόρεσαν να πάνε μακριά ,έπεσαν πάνω τους οι τούρκαλβανοί τους συνέλαβαν ζωντανούς και τους μετέφεραν στα Γιάννενα στον Αλή πασσά.


Πολλά ντουφέκια πέφτουνε μες΄ το Μοναστηράκι.
Μήνα στο γάμο πέφτουνε ,μήνα στο πανηγύρι;
Ούτε στον γάμο πέφτουνε ούτε στο πανηγύρι.
Κατσαντωναίοι πολεμούν με τους Μουχουρνταραίους .
-Πολέμα Γιώργο δυνατά πολέμα αντρειωμένα,
μήπως ακούσουν τα παιδιά μήπως ακούσει ο Κώστας
να πάνε να τον πιάσουνε στην ράχη στην Κατάρα.

Την παραμονή του Πάσχα του 1809 τα δύο αδέρφια μεταφέρθηκαν στην κεντρική πλατεία των Ιωαννίνων κάτω από ένα πλάτανο ,όπου ήταν τόπος μαρτυρίου και εκτέλεσης πολλών αγωνιστών. Εκεί ένας γύφτος με ένα μεγάλο σφυρί και με ένα αμόνι τους έσπαγε ένα -ένα τα κόκαλα ,έπειτα από τα φριχτά μαρτύρια τα δύο αδέρφια κρεμάστηκαν από τον πλάτανο.
Ο Βαλαωρίτης γράφει ((Ο πλάτανος ητο εν Ιωαννίνοις ο τόπος της καταδίκης και των μαρτυρίων , ο αιμοσταγής Γολγοθάς ,επί του οποίου εβασανίσθησαν τοσούτοι και τοσούτοι ήρωες))
Ο Fauriel συνεχίζει ((η απόφασης εξετελέσθη εις τα Ιωάννινα ,εις την πλατείαν ενώπιον ενός πλήθους Τούρκων ,οι οποίοι προσπαθούσαν με ύβρεις ,με κατάρες και με προσβολές να επαυξήσουν τα βάσανα των δύο θυμάτων)).

 

Βιβλιογραφία.

Πανελλήνια ομοσπονδία Συλλόγων Σαρακατσαναίων.

Τραγούδια σαρακατσάνικα .Επιμέλεια Ευριπίδης Μακρής.

 

Γιώργος Αγραφιώτης . Σαρακατσαναίοι κλεφταρματολοί και δημοτικό τραγούδι.

 

]]> http://www.lamiablogs.gr/%ce%a4%ce%b1_%cf%83%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%ce%b1%cf%84%cf%83%ce%b9%ce%ac%ce%bd%ce%b9%ce%ba%ce%b1/2008/10/25/%ce%9f_%ce%9a%cf%8e%cf%83%cf%84%ce%b1%cf%82_%ce%9b%ce%b5%cf%80%ce%b5%ce%bd%ce%b9%cf%8e%cf%84%ce%b7%cf%82 OLYKOS Τα σαρακατσιάνικα: Ο Κώστας Λεπενιώτης c c Ο Κώστας Λεπενιώτης ήταν αδερφός του Κατσαντώνη και πήρε το όνομα του διότι γεννήθηκε στην Λεπενού γύρω στο 1780.
Και τα τέσσερα (Κατσαντώνης , Λεπενιώτης , Χασιώτης , και Χρήστος Κούτσικος)αδέρφια μαζί βγήκαν στο κλαρί και μαθήτευσαν τον ανταρτοπόλεμο κοντά στον αρχηγό των κλεφτών Β. Δίπλα .
Μετά τον θάνατο του Κατσαντώνη και του Χασιώτη όλοι οι κλέφτες κάνανε σύναξη και αποφάσισαν να μην σκορπίσουν αλλά να μείνουν ενωμένοι και να συνεχίσουν τον κλέφτικο βίο κάτω από τις διαταγές του Κώστα Λεπενιώτη.
Ο Κώστας Λεπενιώτης έδρασε κυρίως στην περιοχή των Άγράφων .
Ο Αλή πασσας πίστευε ότι με τον θάνατο του Κατσαντώνη θα ησύχαζε η κατάσταση στα Άγραφα, έξι μήνες αργότερα διαπίστωσε ότι η κατάσταση δεν έχει αλλάξει καθόλου.
Τον Μάη του 1807 ο Λεπενιώτης είχε το λημέρι του στην θέση Παπαδιά στα Άγραφα και πληροφορήθηκε ότι ο Σουλεϊμάν Τότης είχε κατασκηνώσει στα Δαμιανά. Του έστειλε μήνυμα και του λέει πώς ((αν είσαι παλικάρι έλα να με βρεις είμαι στην Παπαδιά)).
Ο Σουλεϊμάν Τότης μάζεψε όλο το ασκέρι του ,ταξίδεψε όλο το βράδυ και την άλλη μέρα το πρωί έφτασε στην Παπαδιά όπου τον περίμενε ταμπουρωμένος ο Λεπενιώτης με τα παλικάρια του.
Στην μάχη που ακολούθησε σκοτώθηκαν εξήντα τούρκοι και ανάμεσα τους ο Σουλεϊμάν Τότης.

Η Λαϊκή μούσα μας λέει:

Ο Λεπενιώτης κίνησε να πάει στο Καρπενήσι,
να πάει να κάνει την Λαμπρή και το χριστός Ανέστη.
Και οι γέροντες τον καρτερούν με τα κεριά ανάμενα.
-Πώς πάτε γέροντες με τους παλιοτουρκάδες;
-Καλά περνάμε Λέμπο μου με τους παλιοτουρκάδες
γυναίκες δεν ορίζουμε , παιδιά μας και κορίτσια.
Και του Τσαούση μίλησε ,του ψυχογιού του λέει:
-Μοιράστε γρήγορα μπαρούτι και φυσέκια,
τους Τούρκους για πετάξουμε έξω από το Καρπενήσι.

Ενύσταξα μωρέ παιδιά , και θέλω να πλαγιάσω
και σεις να ξαγρυπνήσετε ,να φιλάτε καραούλι,
να μην πέραση από δω ο Κώστας Λεπενιώτης
Πέρσι πήρε τον γιόκα μου , φέτος τον αδερφό μου.

Νάταν ο Μάης παχνιστής κι ο θεριστής χειμώνας
να κρουσταλλιάσει η θάλασσα ν'; αράξουν τα καράβια,
να μην περάσει ο αρματολός ο Κώστας Λεπενιώτης.
Κι ο Κώστας πέρα πέρασε και πέρασε και πήγε.

Κάποια στιγμή ο Λεπενιώτη και τα παλικάρι του αποφάσισαν να περάσουν στη Λευκάδα για να ξεκουραστούνε.
ΤΟ 1821 Ο Αλη πασσας του στέλνει μήνυμα και του ζητάει να γυρίσει πίσω όχι σαν κλέφτης αλλά σαν αρματολός . Ο Λεπενιώτης δέχτηκε αλλά με τον όρο να μην παρουσιαστεί μπροστά του και προσκυνήσει. Ο Λεπενιώτης και τα παλικάρια του φεύγουν από την Λευκάδα και γυρίζουν στ'; Άγραφα όπου και διορίζεται αρματολός.
Ο Λεπενιώτης όμως ήταν άνθρωπος που δεν δεχόταν μύγα στο σπαθί του και δεν έκανε τα χατίρια των αγάδων της περιοχής.
Έτσι οι αγάδες της περιοχής με τον κατσάμπαση Τσολάκογλου αποφάσισαν να βγάλουν από την μέση τον Λεπενιώτη.
Την Κυριακή του Πάσχα ο Λεπενιώτης βρισκόταν στο Φουρνά και το βράδυ όταν έβγαινε από την εκκλησία τον πυροβόλησαν από τον πύργο του προεστού Γιαννάκη Κωστάκη που ήταν απέναντι από την εκκλησία.
Τα παλικάρια του απέκρυψαν τον θάνατό του και είπαν ότι μεταφέρθηκε στο Ξυρόμερο για να θεραπευθεί, ενώ τον είχαν θάψει στην θέση Ξηροσακούλα.
Η λαϊκή μούσα έγραψε για τον Λεπενιώτη τα παρακάτω τραγούδια:

Εσείς πουλιά πετούμενα , άγρια κι ημερωμένα,
εσείς δουλειά δεν έχετε μες στα χωριά του Βάλτου,
πετάτε πάνω στ'; Άγραφα και στα κεφαλοχώρια,
να βρείτε τους αρματολούς τον Κώστα Λεπενιώτη,
να τους πείτε μυστικά πως θα τον εσκοτώσουν .
Και τα πουλιά τον βρήκανε μεσ'; του Φουρνά την μέση
που έβγαινε από την εκκλησιά με δώδεκα νομάτους .
ήταν η μέρα Πασχαλιά και το Χριστός Ανέστη
Και πριν του πουν το μυστικό πως θα τον εσκοτώσουν
ο Νικόθεος εφώναξε από το παραθύρι:
-((Βαράτε τους αρματολούς τον Κώστα Λεπενιώτη,
πούχουν χαλάσει τα'; Άγραφα πούνε Κεφαλοχώρια)).
Κι ο Λεπενιώτης φώναξε κι αντιλογία του δίνει:
- Νίκο σαν είχες πόλεμο , γιατί δεν μου μηνούσες,
να μάσω τα παλικάρια μου που τάχω σκορπισμένα
και ν' άβλεπες τον πόλεμο του Κώστα Λεπενιώτη!
Τον λόγο δεν απόσωσε τον λόγο δεν απο' είπε
δέκα τουφέκια πέφτουνε κι'; άλλα διακόσια αντάμα
του Νικοθέου η τουφεκιά χτυπάει τον Λεπενιώτη.
Οι σύντροφοι τον άρπαξαν ,τον πήγανε στον Βάλτο!
Σε δυό βδομάδες πέθανε , κι οι κλέφτες των Αγράφων
στο Βάλτο κατεβήκανε τρισάγιο να του κάνουν.

Αντάριασαν τα βουνά ,συννέφιασαν οι κάμποι ,
ο ήλιος βγήκε κόκκινος και το φεγγάρι μαύρο
κι ο καθαρός Αυγερινός να βασιλέψει πάει
κι οι κλέφτες τον καρτέρεσαν και τον συχνορωτάνε :
-((Πες μας καημένε Αυγερινέ ,κάνα καλό χαμπέρι!
-Τι να σας πω μωρέ παιδιά τι να σας μολογήσω;
τον Λεπενιώτη σκότωσαν μες του Φουρνά την μέση)).
ψιλή φωνίτσα έσυρε όσο κι αν ημπορούσε:
((Που να είσαι Τσόγκα μου αδερφέ και πολυαγαπημένε,
πάρε μου το κεφάλι μου το χιλιοτιμημένο,
μη μου το πάρει η αρβανιτιά μ'; αυτόν τον Νικοθέο))!

Αντάριασαν τα βουνά ,συννέφιασαν οι κάμποι ,
Βγήκε ο ήλιος κόκκινος και το φεγγάρι μαύρο,
Κι οι κλέφτες το καρτέρησαν και το συχνοροτούσαν
-Πες μας πες μας αστέρι μας κάνα καλό μαντάτο
-Τι να σας πω μωρέ παιδιά τι να σας μολογήσω ;
Τον Λεπενιώτη βάρεσαν μες το δεξί το χέρι.
Δεν μπορεί να βγάλει το σπαθί να βγάλει το ντουφέκι.
Ψιλή φωνούλα έσυρε ,όσον καν εμπορούσε
-Το πούσε Τσόγκα μ'; αδερφέ και συ Λάμπρο Σουλιώτη,
γυρίστε να με πάρετε ,πάρτε μου το κεφάλι,
να μην το πάρει η τουρκιά κι  αυτός ο Νικοθέος

Συχνολαλούνε τα πουλιά της άνοιξης τ'; αιδόνια
συχνολαλεί μια πέρδικα συχνολαλεί και λέει
-Βγήκε ο Μουχτάρης παγανιά γι'; αυτόν τον Λεπενιώτη!
Κι ου Λεπενιώτης άρρωστος στο χέρι λαβωμένος
τον κλαίει η νύχτα και η αυγή τον κλαίει το μεσημέρι
τον κλαιν τα παλικάρια του ούλα αράδα αράδα.

Ο Λεπενιώτης άρρωστος βαριά γεια να πεθάνει,
τον κλαίει η νύχτα και η αυγή ,το δόλιο μεσημέρι
τον κλαιν και τρεις αρχόντισσες από το Καρπενήσι.
Τον έκλαιγαν και το'; λεγαν:
Κώστα την γνώμη άλλαξε και άλλη γνώμη βάλε ,
για τάξε Κώστα μ τίποτα σε κάνα μοναστήρι.

Έπεσε αντάρα στα βουνά ,συννέφιασαν οι κάμποι
βγήκε ο ήλιος κόκκινος και το φεγγάρι μαύρο
κ'; ο λαμπερός αυγερινός πάει να βασιλέψει.
-Πες μας καημένε αυγερινέ κάνα καλό χαμπέρι;
Τι να σας πω μωρέ παιδιά τι να σας μολογήσω
τον Λεπενιώτη σκότωσαν τον πρώτο καπετάνιο.


Και φυσικά η λαϊκή μούσα δεν θα άφηνε την μητέρα του Λεπενιώτη ,που έδωσε τα τρία παιδιά της στην πατρίδα .


Συχνολαλούνε τα πουλιά της άνοιξης τ'; αηδόνια
και ο Λεπενιώτης άρρωστος στο χέρι λαβωμένος.
Τον κλαίει η νύχτα και η αυγή ,τον κλαίει το μεσημέρι,
τον κλαιν και τρεις αρχόντισσες από το Μεσολόγγι,
τον έκλεγε και η μάνα του κι όλη η συντροφιά του.
-Κώστα τάξε τάματα σ'; όλα τα μοναστήρια,
χίλια φλουριά μες στον Προυσό και χίλια στην Τατάρνα
-Αφέντη μ'; Αι'; Δημήτρη μου , από την Βαριτάδα,
αν δεν σε φκιάσω ολόχρυσο ,αν δεν σε ζωγραφίσω!
Να γέρευε το χέρι μου και το δεξί μου πόδι.
Και αν δεν τον κάψω τον Φουρνά ,μια ώρα να μην ζήσω.

 

Βιβλιογραφία.

Πανελλήνια ομοσπονδία Συλλόγων Σαρακατσαναίων.

Τραγούδια σαρακατσάνικα .Επιμέλεια Ευριπίδης Μακρής.

 

Γιώργος Αγραφιώτης . Σαρακατσαναίοι κλεφταρματολοί και δημοτικό τραγούδι.



]]>