Πολλά γεγονότα και πράξεις στην ιστορία της Παλαιάς Διαθήκης προτύπωσαν και συμβόλισαν γεγονότα και πράξεις της ιστορίας της Καινής Διαθήκης παίρνοντας όχι μόνο διαφορετικό νόημα αλλά και υψηλό πνευματικό περιεχόμενο. Έτσι π.χ. η διάβαση από τους Ιουδαίους της Ερυθράς Θάλασσας που τους οδήγησε από την γη της δουλείας στην γη της ελευθερίας συμβολίζει στον Χριστιανισμό το βάπτισμα που είναι το πέρασμα από το «κράτος» του διαβόλου στο «κράτος» των τέκνων του Θεού. Ή το «μάνα» η τροφή που έτρωγαν οι Ισραηλίτες στην έρημο συμβολίζει την Θεία Ευχαριστία που είναι τροφή αθανασίας.

Κατά παρόμοιο τρόπο και οι θυσίες στον Αρχαίο Ισραήλ προτυπώνουν και συμβολίζουν την ύψιστη θυσία που έγινε ποτέ στον κόσμο. Αυτή του Θεού (Χριστού) για την σωτηρία του πλάσματός του.

Αξίζει λοιπόν να παρακολουθήσουμε το είδος, τον τρόπο και τον σκοπό που γίνονταν αυτές στον Αρχαίο Ισραήλ, γεγονός που θα μας βοηθήσει να καταλάβουμε πιο βαθιά την ύψιστη θυσία του Χριστού.

1) Οι θυσίες στον Αρχαίο Ισραήλ

Οι θυσίες στον Αρχαίο Ισραήλ αποτελούν εντολή Θεού όπως αναφέρει και ο Ωριγένης (1) όχι βέβαια ως ευτελή νομοθεσία όπως ελήφθη από ορισμένους που αντιτίθεντο σε αυτή αλλά ως «Αποκεκρυμμένα εν τούτοις μαθήματα» προς κατανόησιν των Θαυμασίων του Θεού (2) .

Εμφανίζονται μετά την διάπραξη της αμαρτίας εκ μέρους του ανθρώπου στον κόσμο και αποτελούν την κυριότερη έκφραση λατρείας προς τον Θεό. Ένας από τους βασικούς λόγους της προσφοράς των θυσιών είναι η άφεση των Αμαρτιών «Και δείται θυσίας προς άφεσιν»(3).
Σύμφωνα με τον Ωριγένη ο Θεός επέτρεψε και για έναν άλλο λόγο να του προσάγουν θυσίες. Το έκανε επειδή ήθελε να περιορίσει τις ορμές που είχαν οι Ιουδαίοι να θυσιάζουν στα είδωλα (3β ).

Το κέρδος από τη θυσία είναι διπλό διότι και στο Θεό προσάγεται τιμή αλλά και αυτά τα οποία θύει ο καθένας δεν πρόκειται να τα προσκυνήσει ποτέ νομίζοντάς τα ότι είναι Θεός (4) αλλά παιδαγωγείται στο να τα προσφέρει στον Αληθινό Θεό ως κτίσματα.
Τέλος ο Ιερέας έπρεπε να φάει από το θυσιαζόμενο αλλιώς η θυσία θα ήταν ατέλεστη και η αμαρτία θα έμενε στον προσφέροντα (5).
Η θυσία του Αρχαίου Ισραηλ εξέφραζε την ατομική και την εθνική ευσέβεια και αποτελούσε το ουσιαστικώτερο μέρος της λατρείας του. Για να προσεγγίσει ο Ισραηλίτης τον Θεό έπρεπε να προσφέρει θυσίες. Ήξερε ότι δεν πρέπει να εμφανισθεί μπροστά στο Θεό με άδεια χέρια σύμφωνα με την εντολή του Θεού στην Έξοδο «ουκ οφθήση ενώπιόν μου κενός» (23,15). Αυτό όμως δεν ήταν ότι χειρότερο. Το πιο εφάμαρτο ήταν το να εμφανισθεί ο Ισραηλίτης με ακάθαρτα χέρια και με άδεια καρδιά χωρίς δικαιοσύνη.

2) Είδη των θυσιών
Η προσφορά ξεκίνησε από τη Γένεση όπου ο Κάїν προσέφερε ως θυσία στον Θεό καρπούς της γης και ο Άβελ προσέφερε ως θυσία από τα πρωτότοκα των προβάτων αυτού. Ο Θεός εκεί δέχθηκε την προσφορά ερευνώντας και την διάθεση του προσφέροντος. Αυτή η πράξη μας πληροφορεί όχι μόνο για την αποδοχή των θυσιών από το Θεό αλλά και για την διάκρισή τους σε αιματηρές και αναίμακτες.

Η θυσία γινόταν επί τη ευκαιρία συγκεκριμένων περιστατικών σε θυσιαστήρια που ήταν πρόχειρα κατασκευασμένα όπου η ίδρυσή τους ήταν ισάξια με τη θεμελίωση Ιερού.
Πριν τη Μωσαїκή περίοδο δεν υπήρχε καθορισμένος τόπος προσφοράς αλλά ούτε και ειδικοί λειτουργοί. Από την Μωσαїκή εποχή ορίζονται τακτοί χρόνοι προσφοράς των θυσιών σε μόνιμο θυσιαστήριο το καλούμενο ως «θυσιαστήριο των ολοκαυτωμάτων» (Έξοδος 30,28) που βρίσκονταν στην αυλή του Ιερού. Αυτό κατασκευάσθηκε με εντολή του Θεού από τον Μωϋσή και αποτελούσε το κέντρο της λατρείας στην Π.Δ.
Ο περιορισμός της προσφοράς των θυσιών σε έναν ορισμένο τόπο ήταν σύμφωνος προς το πνεύμα της Μονοθεїστικής θρησκείας τής Π.Δ (6) επειδή ο Θεός δεν μπορούσε να λατρευθεί σε άλλο τόπο εκτός του καθορισμένου θυσιαστηρίου (7).
Οι θυσίες χωρίζονταν σε αιματηρές και αναίμακτες και προσφέρονταν «εις οσμήν ευωδίας (8)τω Κυρίω (8β)». Αυτή η έκφραση «εις οσμήν ευωδίας τω Κυρίω» (Λευιτικό 1,9) δηλώνει την αποδοχή τους εκ μέρους του Θεού και την ευαρέσκειά του.


Αιματηρές είναι το ολοκαύτωμα και η εξιλαστήρια θυσία (9) και αναίμακτες είναι οι καρποί της γης που ήταν κυρίως δημητριακά, οίνος και έλαιο, η θυσία του θυμιάματος και η προσευχή. Ο σκοπός τέλεσής τους ήταν ο φόβος του Θεού, η προσπάθεια εξευμένισης του Θεού δηλαδή από τον άνθρωπο για τα παραπτώματα του τελευταίου που εξόργιζαν τον Θεό. Μέσα στο σκοπό αυτό ήταν και η έκφραση ευγνωμοσύνης καθώς και η απαλλαγή του Ισραήλ από κάποια δοκιμασία.

Από τις αναίμακτες θυσίες το πιο βασικό στοιχείο είναι το έλαιο. Η αναίμακτη θυσία γνωστή ως δώρο του θεού συνόδευε συνήθως την αιματηρή αλλά μπορούσε να προσφερθεί και από μόνη της. Ήταν συνήθως άζυμος άρτος παρασκευασμένος από σιμιγδάλι διαποτισμένο με λάδι όπου εναπέθεταν πάνω σε αυτό λιβάνι . Το έλαιο είχε και τελετουργική χρήση. Με αυτό χρίονταν ο Αρχιερέας και οι ιερείς αλλά και οι βασιλείς για να εγκατασταθούν στο αξίωμα τους αλλά και απλοί άνθρωποι.

Υπήρχαν και οι ιερές προσφορές οι οποίες έχουν τον χαρακτήρα των θυσιών. Μία τέτοια προσφορά είναι η προσφορά των πρωτοτόκων αρσενικών τέκνων στο Θεό και η εν συνεχεία εξαγόραση της αφιέρωσής τους με την καταβολή λύτρων στο Ναό.


3) Τρόποι προσφοράς των θυσιών
Το ολοκαύτωμα προσφερόταν σύμφωνα με τις διατάξεις του Λευιτικού (1,1-17.6,1) οι οποίες χαρακτηρίζονται ως «ο νόμος της ολοκαυτώσεως» (6,2.7,37).

Το τελετουργικό της περιελάμβανε την ένδυση του Αρχιερέα με την ειδική αρχιερατική του ενδυμασία και την είσοδό του στο θυσιαστήριο όπου προσέφερε τον ενιαύσιο Μόσχο.

Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι θάνατος απειλούσε τους Ιερείς εάν έμπαιναν μεθυσμένοι μέσα στη Σκηνή του Μαρτυρίου. Έπρεπε να εισέρχονται με καθαρή τη διάνοια χωρίς να είναι μεθυσμένοι από «σίκερα» και ανθρώπινους λογισμούς και έννοιες (9α).

Το θυσιαζόμενο ζώο ήταν τρυγόνα, περιστερά, ερίφιο, αμνός, μόσχος, και καιγόταν (9β)ολόκληρο στο θυσιαστήριο εκτός από το δέρμα του.

Εν συνέχεια ράντιζε με το Αίμα του Μόσχου (9γ) το Άγιον και μόνο αυτή τη μέρα το Άδυτο της Σκηνής του Μαρτυρίου. Ράντιζε επίσης επτά φορές το «ιλαστήριον» της Κιβωτού της Διαθήκης.

Το τυπικό συνεχιζόταν με την προσφορά δύο τράγων για τους οποίους έριχναν κλήρο για το ποιός θα προσφερθεί ως θυσία στο Θεό ενώ ο άλλος στέλνονταν στην έρημο μεταφέροντας εκεί τις αμαρτίες του λαού. Ο ραντισμός με το αίμα του κληρωθέντος τράγου έχει την έννοια του εξαγνισμού και της κάθαρσης των αντικειμένων της λατρείας από τους μολυσμούς των Ισραηλιτών. Σειρά έχει μετά ο εξαγνισμός και η κάθαρση του Αρχιερέα και των ιερέων.

Ο Αρχιερέας θέτει τα χέρια του στο κεφάλι του δεύτερου (10) και εξομολογείται τις αμαρτίες του λαού (10α).

4) Σημασία των θυσιών
Οι θυσίες αυτές είχαν εξιλαστικό χαρακτήρα όπως και τα ολοκαυτώματα τα οποία θεράπευαν τον διακαή πόθο του Ισραηλίτη να εξαγνισθεί ενώπιον του Θεού για τις αμαρτίες του.
Η απομάκρυνση του Ισραήλ από την Διαθήκη που συνήψε και από την αγιότητα του Θεού τον κάνουν να προσφέρει ως εξιλέωση τις θυσίες. Ο Ισραηλίτης είχε τη βαθιά συναίσθηση ότι είναι αμαρτωλός σε αντίθεση με την Αγιότητα του Γιαχβέ με τον οποίο προσπαθούσε να συνδεθεί. Στόχος του είναι η θεμελίωση μιας κοινωνίας αγάπης μαζί του (10β).
Έπρεπε όμως πρώτα να εξιλεωθεί απέναντι στο Θεό του. Η εξιλέωση στην Π. Δ. κατανοείται ως εξάλειψη των αμαρτιών του Ισραηλίτη (10γ) και αποκατάσταση των σχέσεών του με τον Θεό τις οποίες ο ίδιος ο Ισραηλίτης είχε διαρρήξει.
Για το σκοπό αυτό είχε καθιερωθεί η ετήσια εορτή του Εξιλασμού (10δ) ως μία από τις επισημότερες εορτές του Ιουδαϊκού ημερολογίου. Πραγματική εξιλέωση όμως δεν επιτυγχάνεται με την εναπόθεσή τους στον αποδιοπομπαίο τράγο (11). Εδώ έχουμε μόνο εναπόθεση των αμαρτιών.
Το προσφερόμενο ζώο έπρεπε να ήταν απαλλαγμένο από παντός μώμου αλλιώς δεν γινόταν δεκτό (12). Ο τράγος παίρνει της αμαρτίες πάνω του αλλά δεν ταυτίζεται με το θύμα της θυσίας (12α).
Η πραγματική άρση των αμαρτιών του κόσμου ολόκληρου γίνεται από τον ίδιο τον Δούλο του Γιαχβέ.
Στην Καινή Διαθήκη έχουμε την πλήρη ανάθεση των αμαρτιών του στον Δούλο του Γιαχβέ (12β) όπου με την θυσία του υποκαθιστά ελεύθερα τους αμαρτωλούς και εκτίει την ποινή τους (13).

Έτσι ο Δούλος του Γιαχβέ στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού επιτελεί την πραγματική εξαγνιστική πράξη παραδίδοντας «την ψυχήν αυτού λύτρον αντί πολλών»(14). Με το αίμα του Χριστού έχουμε την πλήρη απολύτρωση (15).

_______________________________


ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1.Ωριγένους Εκλογαί, Εις το Λευїτικόν, PG 12,397A. «Και ανεκάλεσε Μωϋσήν. Λευїτικόν ωνόμασται επειδή το της ιερωσύνης και τα των θυσιών και όσα τοιαύτα προσέταξεν ο Θεός, εν τούτω Λευїτικώ φέρεται»

2. Ωριγένους Εκλογαί, Εις το Λευιτικόν, PG 12,397Β. «Τον περί θυσιών λόγον οι μη ορθώς ενορώντες καταφρονούσιν η ως ευτελούς νομοθεσίας, και μηδέν άξιον του Δημιουργού εχούσης, η αυτού του Δημιουργού ως ευτελή νομοθετούντος ασεβώς καταψηφίζονται…..Ο νόμος πνευματικός εστί δύναται διαβλέψαι ως άξια Θεού εστίν αποκεκρυμμένα εν τούτοις μαθήματα»

3. Ωριγένους Εκλογαί, Εις το Λευїτικόν, PG 12,400Α.

3β. Ένθα ανωτέρω, 379C. «Επειδή έχαιρον ταις θυσίαις οι Ιουδαίοι εν Αιγύπτω ταύταις προσεθίσαντες, ως και η εν τη ερήμω μοσχοποιία μαρτυρεί, επέτρεψεν ο Θεός ταύτας αυτώ προσάγειν, ταύτη χαλινώσας της πολυθεΐας τας ατάκτους ορμάς και του μη θύειν δαίμοσι». Κατά τον Άγιο Γρηγόριο τον Ναζιανζηνό υπάρχουν δυό μεταθέσεις ως προς το θέμα της σχέσεως Π. Δ. και Κ. Δ. Η πρώτη μετάθεση είναι από τα είδωλα στον (μωσαϊκό) Νόμο, και η δεύτερη από τον Νόμο στο Ευαγγέλιο. Πρόκειται σαφώς για διαδοχική και πληρέστερη αποκάλυψη, καθόσον ο Θεός ενεργεί «παιδαγωγικώς και ιατρικώς» . Με την πρώτη περικόπτει ο Θεός τα είδωλα, επιτρέπει όμως τις θυσίες. Με την δεύτερη καταργεί τις θυσίες, διατηρεί όμως την περιτομή. Με τον τρόπο αυτό τα έθνη των ειδώλων μεταστρέφονται σε Ιουδαίους και οι Ιουδαίοι σε χριστιανούς. Με τις επί μέρους αυτές μεταθέσεις οι άνθρωποι «κλέπτονται» στο Ευαγγέλιο. Η πρώτη χαρακτηρίζει την οικονομία του Θεού, η δεύτερη την τελειότητα (ομοίως). Η μνεία της περιτομής (με αναφορά στην Γαλ. 5,11), ως του χαρακτηριστικού της δεύτερης μεταθέσεως, κατανοείται ως παραχώρηση προς τους Ιουδαίους μέχρι να γίνουν τελείως χριστιανοί.

4. Ωριγένους Εκλογαί, Εις το Λευїτικόν, 400C. «Διπλούν δε εστι το κέρδος το από του θύειν · και ότι Θεώ προσάγεται τιμή, και ότι α θύει τις ουκ αν προσκυνήσειεν, ουδέ αν οιηθείη Θεόν είναι.»

5. Ένθα ανωτέρω, 400D. «Δείκνυσι δε ότι μη των ιερέων εσθιόντων, ατέλεστος η θυσία, και η αμαρτία μένει · εχρήν γαρ και εκ του αίματος εισενεχθήναι, και αυτούς φαγείν»

6. Προκοπίου Γαζαίου, COMMENTARI IN LEVITICUM, PG 87, 749A. «Απαγορεύει δε θυσίαν αλλαχού μη γίνεσθαι της σκηνής, της Αιγυπτίων αυτούς αποφέρων πολυθεΐας»

7. Κυρίλλου Αλεξανδρείας, Γλαφυρών εις το Λευїτικόν Βιβλίον, PG 69, 552A-C. «Ότι δε τόπος ταις θείαις ιερουργίαις ο μάλιστα πρέπων, η Εκκλησία του Θεού, και εν αυτή αναγκαίως το Χριστού τελείται μυστήριον, ενδείξειεν αν ουκ ασυμφανώς προσεπενεγκών οις έφην · «Εν τόπω αγίω βρωθήσεται, εν αυλή της σκηνής του μαρτυρίου». Αλλ’ ήν κατ’ εκείνο καιρού μία μεν κατά την έρημον σκηνή, και εις μετ’ εκείνην ο ναός, ον εν τοις Ιεροσολύμοις ο Σολομών εδείματο. Και θάνατος ην τοις έξω θύουσι της σκηνής…Έξω γαρ θύουσι της αγίας σκηνής, το περί της αμαρτίας, ουκ εν τόποις αγίοις την ιεράν τελούσι θυσίαν»

8. Κυρίλλου Αλεξανδρείας, Γλαφυρών εις το Λευїτικόν Βιβλίον, PG 69, 545A «…οι ιερείς, επί το θυσιαστήριον, επί τα ολοκαυτώματα, επί τα ξύλα επί του πυρός, κάρπωμα οσμή ευωδίας τω Κυρίω»

8β. Προκοπίου Γαζαίου, COMMENTARI IN LEVITICUM, PG 87, 700A. «Ευωδίας δε οσμή, φησί, τω Κυρίω, κατά την ευσέβειαν. Άλλως γαρ δυσώδη τα καιόμενα σώματα. Όθεν αντί ευωδίας ,ευδοκίας ηρμήνευσαν οι λοιποί».

9.Κυρίλλου Αλεξανδρείας, Γλαφυρών εις το Λευїτικόν Βιβλίον, PG 69, 541A «Και ταυτί δη πάλιν έξεστι καταθρείν και εκ των γεγραμμένων εν τω Λευїτικώ. Έχει δε ούτως «Εάν δε προσφέρεις θυσίαν πρωτογεν[ν]ημάτων τω Κυρίω νέα πεφρυαγμένα χίδρα ερεικτά τω Κυρίω, και προσοίσεις την θυσίαν των πρωτογεν[ν]ημάτων, και επιχεείς επ’αυτήν έλαιον, και επιθήσεις επ’αυτήν λίβανον. Θυσία εστί. Και ανοίσει ιερεύς το μνημόσυνον αυτής από των χίδρων συν τω ελαίω, και πάντα τον λίβανον αυτής, κάρπωμά εστι τω Κυρίω». Ο Walter Zimmerli αναφέρει χαρακτηριστικά : «Την κοινωνία (communio) με το Γιαχβέ τη βρίσκουμε κυρίως στη χαρακτηριζόμενη ως «σφάγιο» (zaebah) θυσία, που μαρτυρείται ήδη για την Παλαιότερη εποχή. Έτσι κατά το Α' Βασ. 1 ο 'Ελκανα ανεβαίνει κάθε χρόνο τη γυναίκα και τα παιδιά του στο ιερό στη Σηλώ, για να προσκυνήσει εκεί «Γιαχβέ των δυνάμεων» και να θυσιάσει (zbh). Το θυσιαστικό τυπικό του Λευϊτ. 3 καθορίζει επακριβώς ποιά τεμάχια της θυσίας αυτής, που εδώ ονομάζει zaebah selamin, πρέπει να καούν στο θυσιαστήριο για το Γιαχβέ. Το Α Βασ 1 δείχνει περαιτέρω κατά τρόπο εποπτικό πως συγκεντρώνεται σε γεύμα κοινωνίας η οικογένεια του θυσιάζοντος, κατά το όποιο δίνεται στον καθένα το μερίδιό του, και πως γευματίζει ενώπιον του Γιαχβέ. Μπορούμε να υποθέσουμε πως ο χαρούμενος τόνος που κυριαρχεί στην περιγραφή των θυσιών από το Δευτ. 12, 5-7 κ.α. — όπου όμως συμπεριλαμβάνονται κατά μη συστηματικό τρόπο κάθε λογής προσφορές θυσίας — προέρχεται κυρίως από την προσφορά zaebah, κατά την οποία η κοινωνία γιορτάζεται με το δείπνο. Το Δευτ.δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στο ότι δεν θα ξεχαστούν κατά τον εορτασμό ο φτωχός και ο λευίτης που κατοικεί στον τόπο. Η χρήση από τον P τον πληρέστερου χαρακτηρισμού zaebah selamin πρέπει να σχετίζεται με μεγαγενέστερη σύνδεση του θυσιαστήριου δείπνου με την αρχικά απλώς selamin χαρακτηριζόμενη «τελική θυσία».

9α. Ωριγένους Εκλογαί, Εις το Λευιτικόν, PG 12,400C. «Και ου μη αποθάνητε. Θάνατος ο λόγος έοικεν απειλείν ιερεύσιν, οίνον και σίκερα, πίνουσιν, ηνίκα αν εις την σκηνήν εισπορεύωνται. Δει γαρ τους υπέρ του λαού ευχομένους επισκόπους αποστρέφεσθαι από μέθης, ου μόνον της από οίνου, αλλά και της των πραγμάτων, και διαλογισμών ανθρωπίνων. Ουχ ως άτοπον δε απαγορεύει τούτο, αλλ’ότι ήδει το ακρατές των Ισραηλιτών, ότι οπόταν άψοιντο, εις αμετρίαν εχώρουν. Ίν’ ότε εις τα άγια εισπορεύονται, νηφάλιον το της ψυχής ακριβές έχωσι, και λεπτόν του Θεού μνημόσυνον»

9β. Προκοπίου Γαζαίου, COMMENTARI IN LEVITICUM, PG 87,697A. «Η ολοκαύτωσις την ολόκληρον ανάθεσιν εις Θεόν δηλοί. Διό τα των ιερέων εκ σεμιδάλεως δώρα ολόκαυτα»

9γ. Προκοπίου Γαζαίου, COMMENTARI IN LEVITICUM, PG 87, 717Β -720Α. «Αίματι και ελαίω ερράντισεν αυτούς. Το μεν έλαιον, από του ελαίου της χρίσεως · το δε αίμα, από του θυσιαστηρίου. Και ταύτα τύπος αν είη, το μεν αίμα , του σωτηρίου πάθους · το δε έλαιον, της επί του λουτρού χρίσεως. Αλλ’ εν νόμω οι ιερείς μόνοι, εν δε τη χάριτι το πλήθος όλον. Οι βασιλείς δε ελαίω μόνω.»

10. Κυρίλλου Αλεξανδρείας, Γλαφυρών εις το Λευїτικόν Βιβλίον, PG 69, 545C«Εσφάζετο μεν έναντι Κυρίου παρά τας θύρας της σκηνής, επενηνεγμένων αυτώ των χειρών του προσκεκομικότος»

10α. Προκοπίου Γαζαίου, COMMENTARI IN LEVITICUM, PG 87, 740A «Τα δύω ζώντα ορνίθια δοκεί τινα φέρειν αναλογίαν πρός τούς δύω τράγους, ών ο εις του αποπομπαίου · κακεί γαρ ο εις θύεται, και ο εις πέμπεται εις την αποπομπήν αυτού · καθαροί δε άμφω, καθά και τα νυν ορνίθια».

10β. Προκοπίου Γαζαίου, COMMENTARI IN LEVITICUM, PG 87,705A «Αι δε του σωτηρίου θυσίαι, ας έτεροι ειρηνικών ερμηνεύουσι, διτταί τινές ήσαν, σωτηρίου αινέσεως, και σωτηρίου εκουσιασμού, ως ερεί προїών. Ούσαι δε χαριστήριοι επί τοις αγαθοίς και τη ειρήνη τη παρά Θεού, ελάττω των ολοκαυτωμάτων έχουσιν αξίαν».

10γ. Προκοπίου Γαζαίου, COMMENTARI IN LEVITICUM, PG 87, 709Β. «Η μία δε ψυχή μετά την πλημμέλειαν γνούσα την αμαρτίαν προσφέρει την θυσίαν, και ου πρότερον της γνώσεως γίνεται ο ιλασμός και η άφεσις».

10δ. Προκοπίου Γαζαίου, COMMENTARI IN LEVITICUM, PG 87, 785Β «Όθεν η αρχή του ενιαυτού παρά τοις Ιουδαίοις νενόμισται από της αρχής του ενιαυτού της αφέσεως, ήτοι από της αρχής του εβδόμου μηνός, εν ω η εορτή του εξιλασμού επετελείτο. Καθ’ην μόνην εισήει ο ιερεύς εις τα Άγια των αγίων».

11. Κυρίλλου Αλεξανδρείας, Γλαφυρών εις το Λευїτικόν Βιβλίον, PG 69, 544D «Και καθ’έτερον δε τρόπον την Χριστού θυσίαν ημίν ο νόμος διασαφεί, λέγων «Εάν δε θυσία σωτηρίου, το δώρον αυτού τω Κυρίω · εάν μεν εκ βοών αυτώ προσάγη, εάν τε άρσεν, εάν τε θήλυ, άμωμον προσάξει αυτό έναντι Κυρίου, και επιθήσει τας χείρας αυτού επί την κεφαλήν του δώρου, και σφάξει αυτό παρά τας θύρας της σκηνής του μαρτυρίου. Και προσχεούσιν οι υιοί Ααρών οι ιερείς το αίμα επί το θυσιαστήριον, των ολοκαυτομάτων κύκλω. Και προσάξουσιν από της θυσίας του σωτηρίου, κάρπωμα Κυρίω το στέαρ το κατακαλύπτον την κοιλίαν, και παν στέαρ το επί της κοιλίας, και τους δύο νεφρούς, και το στέαρ το επ’ αυτών το επί των μηρών, και τον λοβόν του ήπατος συν τοις νεφροίς περιελεί».

12. Κυρίλλου Αλεξανδρείας, Γλαφυρών εις το Λευїτικόν Βιβλίον, PG 69, 545A-Β «Είτε δη άρσεν είη τυχόν, είτε θήλυ το θύμα, μώμου δειν έφη παντός απηλλάχθαι παντελώς…Πλην άμωμον το ιερουργούμενον. Τοιούτος δε ο Χριστός».

12α. Προκοπίου Γαζαίου, COMMENTARI IN LEVITICUM, PG 87,725A. «Και το μείζον, ότιπερ άνω προστάξας ο Θεός μόσχους υπέρ αμαρτιών του λαού προσφέρεσθαι, νυν τράγον, άλλον αντ’άλλου, εποίησε προσαχθήναι, ίνα μόνος ο τύπος πληρωθή».

12β. Προκοπίου Γαζαίου, COMMENTARI IN LEVITICUM, PG 87,705Β-708Β. «Επισκέψη δε, ει δυνατόν, εκουσίως αναλαβόντα την του λαού αμαρτίαν τον αρχιερέα λέγεσθαι αμαρτάνειν. Επεί τον μη γνόντα αμαρτίαν, υπέρ ημών αμαρτίαν εποίησεν, αντί πληρώματος εαυτόν κενώσαντα, ίνα τας αμαρτίας ημών άρη, και τας νόσους βαστάση · ως υποληφθήναι παρ’ημών είναι εν πληγή και εν κακώσει. Προσάγει δε μόσχον τον γήїνον αυτού σώμα το αμίαντον · εκ Πνεύματος γαρ αγίου · ο δια του αμώμου δηλούται. Ου τη κεφαλή την χείρα επέθηκεν, ίνα περικαθάρη την υπέρ του λαού φθάσασαν εις αυτό αμαρτίαν».

13. Κυρίλλου Αλεξανδρείας, Γλαφυρών εις το Λευїτικόν Βιβλίον, PG 69, 545C- 548Α «Πέπρακται μεν γαρ εν οφθαλμοίς ώσπερ του Θεού και Πατρός ο του Υιού θάνατος, υπέρ της του κόσμου ζωής την εαυτού τιθέντος ψυχήν. Ει γαρ εστίν αληθής ο λέγων · «Τίμιος εναντίον Κυρίου ο θάνατος των οσίων αυτού» πως αν αυτόν αξιώσειε της ιδίας επισκοπής τον του Υιού θάνατον ο Θεός και Πατήρ;….Τύπος μεν γαρ της Εκκλησίας το θυσιαστήριον, ψυχής δε αίμα».

14. Κυρίλλου Αλεξανδρείας, Γλαφυρών εις το Λευїτικόν Βιβλίον, PG 69, 548Β. «Άγιος δη ουν και αμώμητος ο Χριστός, και αρετής έμπλεως, ιερός και ευώδης, ολοκαύτωμα νοητόν, και εν είδει παντί προσενηνεγμένον, μόσχω τε, φημί, και κριώ, και αιγί. Σωτήριος γαρ γέγονεν υπέρ υμών θυσία τε, και δέδωκεν εαυτόν υπέρ πάντων εις, ο πάντων αντάξιος».

15.Κυρίλλου Αλεξανδρείας, Γλαφυρών εις το Λευїτικόν Βιβλίον, PG 69, 549Α. «Τέθυται γαρ, ως έφην, ίνα τω ιδίω αίματι κατακτήσηται την υπ’ουρανόν. «Ηγοράσμεθα γαρ τιμής,» κατά τας Γραφάς, και ουκ εσμέν εαυτών, αλλά του υπέρ υμών γεγονότος αμαρτία, ίνα των αρχαίων ημάς απαλλάξη πλημμελημάτων, και αγίους αποφήνη δια μετοχής της αγίας αυτού σαρκός, δήλον δε ότι και αίματος».

Η ανάγκη του ανθρώπου να επικοινωνήσει με το θείο, να το νιώσει κοντά του και να το ευχαριστήσει, υπάρχει από τη πρώτη στιγμή της ύπαρξης του και εκφράστηκε όχι μόνο μέσω της λατρείας και της προσευχής, αλλά και μέσω της τέχνης.
Έτσι ο άνθρωπος όλων των εποχών και όλων των θρησκειών, δημιούργησε έργα τέχνης άξια θαυμασμού, όπως τα τεράστια Ζιγκουράτ (είδος πυραμίδων) στην Αρχαία Μεσοποταμία, το Ναό του Σολομώντα στο Ισραήλ, το Παρθενώνα στην Αρχαία Ελλάδα, το Ταζ Μαχάλ στην Ινδία και έναν ακόμα ατέλειωτο κατάλογο κάθε μορφής και κάθε είδους τέχνης.
Ακόμα και όταν κάποιες μορφές της τέχνης θεωρούνται απαγορευμένες από το θρησκευτικό πιστεύω του ανθρώπου, αυτός μηχανεύεται τρόπους να ξεπεράσει αυτή την απαγόρευση ή δημιουργεί νέου είδους καλλιτεχνήματα μένοντας πιστός σ’ αυτή την απαγόρευση. Έτσι π.χ. όταν ο Μουσουλμάνος καλλιτέχνης θέλει να απεικονίσει τον προφήτη του Μωάμεθ – κάτι που απαγορεύεται στον Ισλαμισμό – μηχανεύεται το εξής. Ζωγραφίζει ολόκληρο τον προφήτη Μωάμεθ, αλλά τη θέση του προσώπου την αφήνει κενή. Αλλά και η απαγόρευση απεικόνισης του θείου δεν στέκεται εμπόδιο να εκφράσει τη τέχνη του και δημιουργεί τα περίφημα «αραβουργήματα» που στολίζουν τα τζαμιά και τα τεμένη του.
Κατ’ όμοιο τρόπο και ο πρώϊμος Χριστιανισμός φοβούμενος να μην ολισθήσει στην ειδωλολατρία – αφού ως γνωστόν η πλειοψηφία των πιστών του προέρχονταν από αυτή – αποφεύγει να απεικονίσει το Θείο. Αλλά η επιθυμία του πιστού της εποχής εκείνης να εκφραστεί μέσω της Τέχνης είναι τόσο μεγάλη και τόσο αδήριτη που δεν μπορεί να την καταπνίξει με τίποτα και θέλει οπωσδήποτε να την εκφράσει. Έτσι καταφεύγει στα σύμβολα με τα οποία ζητεί να εκφράσει τα βαθύτερα νοήματα τη πίστης του. Γι’ αυτό άλλωστε και η ζωγραφική των συμβόλων αδιαφορεί για τον νατουραλισμό και την φυσικότητα που εκφράζεται μέσω των τριών διατάσεων και καταφεύγει στην απεικόνιση των μορφών διά ελαφρών κινήσεων θέλοντας ταυτοχρόνως να αναδείξει την ιδέα του υπερφυσικού κόσμου. Η καταφυγή του στα σύμβολα γίνεται και για ένα πρόσθετο λόγο. Πως με τα σύμβολα και την αλληγορία προσπαθεί να συγκαλύψει τις ιδέες της πίστης του οι οποίες εδιώκοντο την εποχή εκείνη από την ειδωλολατρία.
Τα πρωτοχριστιανικά αυτά σύμβολα ιστορούνταν συνήθως σε τρία μέρη. Είτε σε μεμονωμένους τάφους των πιστών, είτε στις χριστιανικές σαρκοφάγους – ορθογώνιες λάρνακες των νεκρών – είτε το κυριότερον όπου άλλωστε αναδεικνύονταν και ο πλούτος της ζωγραφικής στις περίφημες κατακόμβες.
Τριμερής υπήρξε επίσης και το θεματολόγιο των συμβόλων το οποίο ήταν ειλημμένο από τον Ελληνιστικό και ειδωλολατρικό κόσμο, την Παλαιά Διαθήκη και την Καινή Διαθήκη.

ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙΚΟ ΚΑΙ ΕΙΔΩΛΟΛΑΤΡΙΚΟ ΚΟΣΜΟ
Ο μύθος του έρωτα και της ψυχής. Η ψυχή παριστάνεται σαν πεταλούδα ο δε έρωτας σαν πτερωτό παιδί. Συμβολίζει τον πόθο της ένωσης στην μακαριότητα του Παραδείσου. Πολλές φορές απεικονίζονται ερωτευμένοι νέοι να συλλέγουν σταφύλια ή άνθη. Ο συμβολισμός είναι ο ίδιος.
Οι τέσσερις εποχές. Από τα πιο προσφιλή θέματα. Εικονίζονται με την μορφή τεσσάρων γυναικών που φέρουν στα κεφάλια τους: ρόδα η Άνοιξη, στάχυα το Καλοκαίρι, κλήματα το Φθινόπωρο, κλάδους ελαίας ο Χειμώνας. Η ηλικία τους είναι ανάλογη με την εποχή που αντιπροσωπεύουν. Συμβολίζουν την ζωή που προέρχεται από τον θάνατο.
Η περιστερά. Ένα από τα κορυφαία σύμβολα. Άλλοτε φέρει κλαδί ελιάς ή δάφνης στο ράμφος της συμβολίζοντας την ψυχική ειρήνη στον Παράδεισο. Όταν κάθεται σε αγγείο ή πετάει σε παραδεισιακό τοπίο συμβολίζει την αθωότητα των ψυχών, όσων πέθαναν για τον Χριστό. Άλλοτε εικονίζονται δύο ή παραπάνω περιστερές να κάθονται σε κύλικα – αρχαίο κύπελλο – να πίνουν νερό που συμβολίζει το νερό της ζωής.

Ακολουθεί η παράθεση του άρθρου:

Η κριτική του Boethius[1] στο Νεστόριο και στον Ευτύχιο

Η εννοιολογική αποσαφήνιση των όρων ‘φύση’ και ‘πρόσωπο’, ειδικότερα δε η αντιομωνυμιακή περιχαράκωσή τους, δηλαδή η εννοιολογική μονοσήμανσή τους, υπήρξε η μεγαλύτερη μέριμνα των εκκλησιαστικών συγγραφέων[2]. Σε αυτή την προοπτική της μονοσήμανσης των εννοιών θα κινηθεί και ο Boethius, αντιδιαστέλλοντας μάλιστα τους δύο όρους. Θα επιχειρήσει να οριοθετήσει εννοιολογικά τους όρους ‘φύση’ και ‘πρόσωπο’, ακολουθώντας τη ‘via media’ των εκκλησιαστικών συγγραφέων[3], στην προσπάθειά του να ανατρέψει τις ακραίες ερμηνείες του Νεστόριου και του Ευτύχιου[4].
Σε ό, τι αφορά στην έννοια της ‘φύσης’ δε θα δυσκολευτεί ιδιαίτερα. Θα παραθέσει μια σειρά από ορισμούς[5], επισημαίνοντας ιδιαίτερα τη σημασία εκείνη σύμφωνα με την οποία η φύση ή η ουσία είναι δηλωτική ενός συγκεκριμένου είδους, είναι η ειδοποιός διαφορά του είδους, είναι εκείνη σύμφωνα με την οποία κατορθώνεται το πέρασμα από το γένος στο είδος. Προκειμένου να καταστήσει εύληπτα τα όσα αναφέρει, χρησιμοποιεί το παράδειγμα της φυσικής διαφοράς του χρυσού από το ασήμι[6]. Οφείλουμε να επισημάνουμε ότι η φυσική αυτή διαφοροποίηση που αναφέρει ο Boethius υπάρχει στην περίφημη ‘Εισαγωγή’ του Πορφύριου, όπου κατορθώνεται ένας εννοιολογικός συγχρωτισμός των δέκα ‘Κατηγοριών’ του Αριστοτέλη με τη φιλοσοφική σκέψη του Πλάτωνα και τις πέντε νεοπλατωνικές φωνές[7] . Αυτός ο ορισμός της φύσης, ο οποίος παρατίθεται από το Boethius τελευταίος στη σειρά των ορισμών, υιοθετείται τόσο από τους Καθολικούς όσο και από το Νεστόριο.
Αν η εννοιολογική οριοθέτηση της φύσης υπήρξε μια σχετικά ανώδυνη υπόθεση, τα πράγματα γίνονται ιδιαίτερα πολύπλοκα αναφορικά με την έννοια του προσώπου[8]. Δεδομένου ότι κάθε φύση έχει και πρόσωπο[9], φαίνεται να είναι ασαφή τα όρια της διάκρισής τους. Ο Boethius μέσα από μια σειρά συλλογισμών θα καταλήξει σε δύο βασικά συμπεράσματα: η έννοια του ‘προσώπου’ [persona] αποδίδεται στις επιμέρους υπαρκτικές φανερώσεις της κοινής φύσης και μόνο στα έλλογα όντα, και θα ορίσει το πρόσωπο ως εξής: «…naturae rationabilis individua substantia»[10]. Ο Boethius δε θα παραλείψει να αναφερθεί και στη χρήση του όρου ‘πρόσωπο’ από τους Έλληνες. Οι Έλληνες, θα πει, χρησιμοποιούν τον όρο ‘υπόσταση’ προκειμένου να περιγράψουν αυτό που οι Λατίνοι ορίζουν ως ‘πρόσωπο’ [persona]. Θα επιχειρήσει μια ετυμολογική ανάλυση του όρου ‘πρόσωπο’[11] στην προσπάθειά του να συνδέσει τη σημασία του όρου ‘πρόσωπο’ [persona] με την έννοια της ‘υπόστασης’[12], όπως αυτή εμφανίζεται αρχικά στον Αριστοτέλη και στη συνέχεια υιοθετείται από τους Έλληνες θεολόγους[13]. Είναι σαφές ότι ο Boethius επιθυμεί να κινηθεί, και το κατορθώνει, στα όρια της Αριστοτελικής φιλοσοφίας, όπως αυτά νοούνται στο λογικό σύγγραμμα του Αριστοτέλη ‘Κατηγορίες’, μέσα από την οπτική του νέο-πλατωνικού φιλοσόφου Πορφύριου, όπως αυτή διαμορφώνεται στην περίφημη ‘Εισαγωγή’ του[14]. Θεωρεί ότι η ελληνική γλώσσα με το πλουσιότερο λεξιλόγιό της[15] μπορεί να αποδώσει τα σημαινόμενα των εκάστοτε θεολογικών όρων και μπορεί επιπροσθέτως με τη χρήση των λογικών κατηγοριών ως θεωνυμικών εργαλείων, να άρει τις φιλοσοφικές προϋποθέσεις του θεολογικού οικοδομήματος των δύο αιρετικών συγγραφέων. Η χρήση του όρου ‘υπόσταση’ από τους Έλληνες, θα πει ο Boethius, γίνεται επειδή οι υποστάσεις βρίσκονται κάτω από τα είδη στη λογική αλυσίδα[16] των γενών-ειδών. Οι υποστάσεις είναι τα έσχατα σκαλοπάτια αυτής της λογικής αλυσίδας. Για το λόγο αυτό ονομάζονται και ‘άτομα’, επειδή δεν είναι επιπλέον τμητά[17]. Πρέπει να επισημάνουμε, σε ό,τι έχει να κάνει με τους Έλληνες εκκλησιαστικούς συγγραφείς, ότι αποφεύχθηκε αρχικά η χρήση του όρου ‘πρόσωπο’ διότι κάτι τέτοιο θα οδηγούσε σε αιρετικές αποκλίσεις. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Σαβέλλιου ο οποίος χρησιμοποιώντας τον όρο ‘πρόσωπο’, με την αρχαιοελληνική σημασία του ‘προσωπείου’, αναφέρθηκε στους τρεις ρόλους του Θεού, εννοώντας τα τρία πρόσωπα[18]. Στη συνέχεια οι Καππαδόκες πατέρες ταύτισαν τις έννοιες ‘υπόσταση’ και ‘πρόσωπο’[19]. Αυτή η εννοιολογική μονοσήμανση αποτέλεσε κοινό τόπο για όλους τους μετέπειτα εκκλησιαστικούς συγγραφείς[20]. Η έννοια του ‘προσώπου’ θεωρήθηκε μερικότερη της έννοιας της ‘υπόστασης’. Κάθε πρόσωπο είναι και υπόσταση, αλλά κάθε υπόσταση δεν είναι απαραίτητα και πρόσωπο. Το πρόσωπο προϋποθέτει την καθ’ αυτό ύπαρξη, δεδομένου ότι ο προσωπικός τρόπος δράσης προϋποθέτει το σωματικό εντοπισμό. Η έννοια του προσώπου, τελικά, συνδέεται με την ιδιωματική ενέργεια[21]. Η ιδιοσυστασία της ατομικής ύπαρξης, η οποία διαφοροποιεί το συγκεκριμένο από το καθολικό και συγχρόνως εκφράζει την ανομοιότητα και τη μοναδικότητα του συγκεκριμένου ανθρώπου σε σχέση με όλους τους άλλους, συνίσταται στον προσωπικό τρόπο δράσης, στην υποστατική φανέρωση των φυσικών ιδιοτήτων, γι’ αυτό και «…υπόστασις απρόσωπος ουκ έστι»[22].
Ο Boethius θα ξεκινήσει την κριτική του από το Νεστόριο. Ο Νεστόριος[23] υποστήριζε ότι ο Χριστός είχε δύο φύσεις, πράγμα το οποίο αποδεχόταν και ο Boethius, αλλά συγχρόνως ισχυριζόταν ότι ο Χριστός είχε και δύο πρόσωπα[24]. Ο Νεστόριος δεν μπορούσε να αποδεχθεί την ουσιαστική ένωση των δύο φύσεων του Χριστού. Εισήγαγε μια δυαδικότητα την οποία δεν κατόρθωσε να ξεπεράσει[25]. Για το Νεστόριο υπήρχαν δύο πρόσωπα[26], τα οποία δεν ενώθηκαν ποτέ πραγματικά. Ο Θεός Λόγος απλώς έκανε τον άνθρωπο Ιησού κατοικητήριό του. Ο Ιησούς, τελικά, δεν ήταν Θεός παρά θεοφόρος. Αυτός ο παράδοξος τρόπος ένωσης των δύο φύσεων που προκρίνει ο Νεστόριος, ένωση την οποία οι Έλληνες φιλόσοφοι ονόμαζαν ‘κατά παράθεση’[27], δε γίνεται αποδεκτός από το Boethius διότι η γέννηση του Χριστού δεν προσφέρει κάτι περισσότερο στην ανθρωπότητα από τη γέννηση οποιουδήποτε άλλου παιδιού[28].
Στην περίπτωση του Ευτύχιου, ο οποίος υπήρξε ο εισηγητής του μονοφυσιτισμού, τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα. Το λάθος του Ευτύχιου εκπηγάζει από το ίδιο σημείο που εκπηγάζει και το λάθος του Νεστόριου[29]. Η μη ορθή κατανόηση των όρων ‘φύση’ και ‘πρόσωπο’ και του τρόπου ύπαρξής τους, στην περίπτωση του Νεστόριου είχε ως αποτέλεσμα την εσφαλμένη αντίληψη ότι ο Χριστός είχε δύο πρόσωπα, ενώ στην περίπτωση του Ευτύχιου, δεδομένου ότι, ορθά, υποστήριζε την ύπαρξη ενός προσώπου, είχε ως αποτέλεσμα την εσφαλμένη αντίληψη ότι ο Χριστός είχε μία φύση[30]. Ο Ευτύχιος αποδεχόταν την ύπαρξη δύο φύσεων πριν από την ένωση, αλλά μία φύση μετά την ένωση[31]. Η ανθρώπινη φύση έπαυε να υπάρχει μετά την ένωσή με το Θεό, απορροφιέται από τη θεϊκή φύση και χάνεται[32]. Ο Boethius δεν αποδεχόταν αυτό τον τρόπο της ένωσης των δύο φύσεων, σύμφωνα με τον οποίο εξαφανιζόταν η ανθρώπινη φύση. Ακολουθώντας πιστά την Αριστοτελική προβληματική, όπως αυτή αναπτύσσεται στο βιβλίο του Αριστοτέλη ‘Περί γενέσεως και φθοράς’[33], αποκλείει τόσο το ενδεχόμενο η θεϊκή φύση να μεταβληθεί σε ανθρώπινη όσο και το ενδεχόμενο η ανθρώπινη φύση να μεταβληθεί σε θεϊκή ή να υπάρξει μία σύνθετη φύση από Θεό και άνθρωπο[34]. Ο Boethius θα υποστηρίξει ότι ο Χριστός είχε μία υπόσταση και δύο φύσεις[35].
Ο Boethius κατόρθωσε να ανατρέψει το φιλοσοφικό υπόβαθρο των θεολογικών κατηγοριών τόσο του Νεστόριου όσο και του Ευτύχιου, χρησιμοποιώντας τις Αριστοτελικές ‘Κατηγορίες’ από τη μια μεριά και την νεοπλατωνική επεξεργασία τους από την άλλη[36]. Το θεολογικό του πρόταγμα προϋποθέτει τη φιλοσοφία η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί απρόσκοπτα από ένα Χριστιανό, αλλά σε καμία περίπτωση δεν αντικαθιστά τον αποκαλυπτικό χαρακτήρα της αλήθειας και την αυθεντία των Γραφών[37].


Υποσημειώσεις:

[1] Ο Anicius Manlius Severinus Boethius γεννήθηκε στη Ρώμη το 480μ.Χ. και πέθανε στην Παβία γύρω στο 525 μ.Χ. Ήταν Ρωμαίος πολιτικός και φιλόσοφος. Φιλοδοξούσε να μεταφράσει στη λατινική γλώσσα το σύνολο έργο του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, φιλοδοξία που πραγματοποιήθηκε μόνο εν μέρει. Υπήρξε πολυγραφότατος συγγραφέας. Έχει γράψει κείμενα σχετικά με την επιστήμη των μαθηματικών και την επιστήμη της γεωμετρίας (De Institutione Arithmetic Libri II, Geomettrica Euclidis a Boethio in Latinum Translata, De Geometri), κείμενα σχετικά με τη μουσική (De Institutione Music Libri V) έχει μεταφράσει και σχολιάσει αρκετά κείμενα του Αριστοτέλη και του νέο-Πλατωνικού φιλοσόφου και σχολιαστή Πορφυρίου. Επιπλέον έχει γράψει κείμενα που αφορούν στην επιστήμη της λογικής (De Categoricis Syllogismis, Introductio ad Syllogismos Categoricos, De Differentis). Τα θεολογικά έργα του περιορίζονται σε πέντε πραγματείες (De Trinitate, Liber contra Eutychen et Nestorium, De Fide Catholica, De Hebdomadibus, Utrum Pater et Filius et Spiritus Sanctus). Το σπουδαιότερο έργο του Boethius θεωρείται το κείμενο που έγραψε κατά τη διάρκεια της φυλάκισής του, τους τελευταίους μήνες της ζωής του, με τίτλο ‘De Consolatione Philosophiae’. Το 523 μ.Χ. θεωρήθηκε ότι μαζί με το φίλο του Αλβίνο συνεργαζόταν με το Βυζαντινό αυτοκράτορα Ιουστίνο κατά του Οστρογότθου βασιλιά της Ιταλίας Θεοδώριχου. Φυλακίστηκε στην Παβία και εκτελέστηκε τον επόμενο χρόνο. Η καθολική εκκλησία τον ανακήρυξε άγιο με το όνομα του Σεβερίνου.

[2] Βλ. Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σ. 76.58-61: «Quoniam vero in tota quaestione contrariarum sibimet αιρέσεων (ελληνικά στο κείμενο) de personis dubitatur atque naturis (η υπογράμμιση δική μου), haec primitus definienda sunt et propriis differentiis segreganda». Για τα κείμενα του Boethius χρησιμοποιήσαμε την έκδοση των H. F. Stewart, E. K. Rand S. J. Tester, σειρά: Loeb Classical Library, Harvard University Press, 2003. Πρβλ. Ιωάννης Δαμασκηνός, Έκδοσις ακριβής της ορθοδόξου πίστεως, μζ΄, σ. 112. 39-40, Kotter II: «Αλλά τούτο έστι το ποιούν τοις αιρετικοίς την πλάνην, το ταυτόν λέγειν την φύσιν και την υπόστασιν», Λεόντιος Βυζάντιος, Σχόλια, P.G. 86, 1193A: «Αναγκαίον έστι, μέλλοντας ημάς αιρέσεων επιμνησθήναι, πρώτον περί τεσσάρων τινών εν ταις των Πατέρων χρήσεσι διαλαβείν. Εισί δε αύται, φύση, φύσις, υπόστασις, πρόσωπον».

[3] Βλ. Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σ. 76. 54-58: «…Christianae medietatem fidei temperabo», σ. 120.74-76: «Mediaque est haec inter duas haereses via sicut virtutew quoque medium tenent».

[4] Για τη χρόνο της συγγραφής της συγκεκριμένης πραγματείας βλ. McKinlay A., Stylistic tests and the Chronology of the Works of Boethius, στο περιοδικό: Harvard Studies in Classical Philology, τεύχος 18, 1907, σσ. 123-156.

[5] Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σσ. 76-81, ιδιαίτερα σ. 78.8-10: «…natura est earum rerum quae, cum sint, quoquo modo intellectu capi possunt», σ. 78.25-26: «natura est vel quod facere vel quod pati possit», σ. 80. 41-42: «…natura est motus principium per se non per accidens», σ. 80. 57-58: «…natura est unam quamque rem informans specifia differentia», Πρβλ. Θωμάς Ακινάτης, Περί του όντος και της ουσίας, Αθήνα, εκδόσεις Δωδώνη, 1998, μτφρ. Τζαβάρας Γιάννης, σ. 53-54: «Η φύση ονομάζεται και με ένα άλλο όνομα: φύση, όταν η φύση εκλαμβάνεται σύμφωνα με τον πρώτο από εκείνους τους τέσσερις τρόπους, τους οποίους αναφέρει ο Βοήθιος στο βιβλίο Περί των δύο φύσεων. Σύμφωνα με αυτόν τον τρόπο ονομάζονται φύση όλα εκείνα που μπορούν με κάποιο τρόπο να συλληφθούν από την νόηση […secundum scilicet quod natura dicitur omne illud quod intellectu quoquo modo capi potest ]».

[6] Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σ. 80.53-56: «Est etiam alia signification naturae per quam dicimus diversam esse naturam auri atque argenti in hoc proprietatem rerum monstrare cupientes…».

[7] Πορφύριος, Εισαγωγή ή Περί πέντε Φωνών, Porphyrii isagoge et in Aristotelis categorias commentarium, Reimer, Berlin, 1887, σειρά: Commentaria in Aristotelem Graeca, 4.1.10.22-11.1: «…διαφορά έστιν η περισσεύει το είδος του γένους. Ο γαρ άνθρωπος του ζώου πλέον έχει το λογικόν και το θνητόν», 11.18-12.1: «…διαφορά έστιν το χωρίζειν πεφυκός τα υπό το αυτό γένος: το λογικόν γαρ και το άλογον τον άνθρωπον και τον ίππον όντα υπό το αυτό γένος το ζώον χωρίζει. Αποδιδόασι δε και ούτως: διαφορά έστιν ότω διαφέρει έκαστα. Άνθρωπος γαρ και ίππος κατά μεν το γένος ου διενήνοχεν: θνητά γαρ ζώα και ημείς και άλογα, αλλά το λογικόν προστεθέν διέστησεν ημάς απ’ εκείνων: και λογικά εσμέν και ημείς και οι θεοί, αλλά το θνητόν προστεθέν διέστησεν ημάς απ’ εκείνων».

[8] Για τα προβλήματα σχετικά με την έννοια του προσώπου στη δυτική σκέψη βλ. Hadot P., De Tertullien à Boèce. Le développement de la notion de la personne dans le controverses théologiques, στο I. Meyerson [Editor], Problèmes de la personne, Paris, εκδόσεις The Hague, 1973, École Pratique des Hautes Études, VIè section, Congrès et Colloques 13.

[9] Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σ. 82.2-3: «Si enim omnis habet natura personam…».

[10] Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σ. 84.1-5: «Quocirca si persona in solis substantiis est atque in his rationabilibus substantiaque omnis natura est nec in universalibus sed in individuis constat, reperta personae est definition: naturae rationabilis individua substantia».

[11] Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σ. 86.14-16: «Graeci quoque has personas πρόσωπα [ελληνικά στο κείμενο] vocant ab eo quod ponantur in facie atque ante oculos obtegant vultum: παρά του προς τους ώπας τίθεσθαι [ελληνικά στο κείμενο]», πρβλ. Ζηζιούλα Ιωάννου. Από το προσωπείο στο πρόσωπο. Η συμβολή της πατερικής θεολογίας στην έννοια του προσώπου, Θεσσαλονίκη, Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών, 1977, σ. 290.

[12] Hail C. Douglas, The Trinity. An Analysis of St. Thomas Aquinas’ Expositio of the De Trinitate of Boethius, Leiden, Brill, σειρά: Studien und Texte zur Geistesgeschichte des Mittelalters, 1992, σσ. 24-25.

[13] Marenbon John, Boethius, Oxford, Oxford University Press, σειρά: Great Medieval Thinkers, 2003, σ. 71.

[14] Για τη χρήση της νεοπλατωνικής φιλοσοφίας στη Δύση βλ. Gersh S., Middle Platonism and Neo-Platonism: The Latin tradition, Notre Dame, Indiana, University of Notre Dame Press, 1986.

[15] Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σ. 86.23-29: «Longe vero illi [εννοείται οι Έλληνες] signatius naturae rationabilis individuam subsistentiam υποστάσεως [ελληνικά στο κείμενο] nominee vocaverunt, nos vero per inopiam significantium vocum translaticiam retinuimus nuncupationem, eam quam illi υπόστασιν [ελληνικά στο κείμενο] dicunt personam vocantes; sed peritior Graecia sermonum υπόστασιν [ελληνικά στο κείμενο] vocat individuam susistentiam».

[16] Για τη χρήση του όρου ‘λογική αλυσίδα’ βλ. Ματσούκας Νίκος, Θεωρία και πράξη κατά την Αριστοτελική φιλοσοφία, ανάτυπο από τα Αριστοτελικά, Θεσσαλονίκη, 1980, σ. 179.

[17] Ιωάννης Δαμασκηνός, Διαλεκτικά, §11.7-12, Kotter I: «Άτομον δε κυρίως λέγεται, όπερ τέμνεται μεν, ου σώζει δε μετά την τομήν το πρώτο είδος, ώσπερ Πέτρος τέμνεται εις ψυχήν και σώμα, αλλ’ ούτε η ψυχή καθ’ αυτήν έστι τέλειος άνθρωπος ή Πέτρος τέλειος ούτε το σώμα. Περί τούτου του ατόμου παρά τοις φιλοσόφοις ο λόγος, όπερ επί της ουσίας δηλοί την υπόστασιν».

[18] Στεφανίδου Βασίλειου, Εκκλησιαστική Ιστορία, Αθήνα, εκδόσεις Αστήρ, 20007 (19582), σ. 167: «Ο Σαβέλλιος μετεχειρίζετο μεν τον όρο ‘τρία πρόσωπα’, αλλά ενόει αυτά ως ρόλους, ως προσωπίδας, ήτοι το εν και το αυτό πρόσωπον παρουσιάσθη ως πατήρ, κατά την νομοθεσίαν της Παλαιάς Διαθήκης, ως υιός εν τω Ιησού Χριστώ και ως άγιον πνεύμα». Ο Σαβέλλιος εκτός από τον όρο ‘πρόσωπο’ χρησιμοποιούσε και τον όρο ‘ονόματα’, βλ. Επιφάνιος Σαλαμίνου, Πανάριον, Αθήνα, έκδοση Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, σειρά: Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων και Εκκλησιαστικών Συγγραφέων, 1997, σ. 321.10-16: «Δογματίζει γαρ ούτος και οι απ’ αυτού Σαβελλιανοί τον αυτόν είναι Πατέρα, τον αυτόν είναι Υιόν, τον αυτόν είναι Άγιον Πνεύμα, ως είναι εν μία υποστάσει τρεις ονομασίας, ή ως εν ανθρώπω σώμα ως ειπείν τον Πατέρα, ψυχήν δε ως ειπείν τον Υιόν, το πνεύμα δε ως ανθρώπου, ούτως και το Άγιο Πνεύμα εν τη θεότητι».

[19] Για τις φιλοσοφικές προϋποθέσεις αυτής της εννοιολογικής ταύτισης των εννοιών ‘φύση’ και ‘πρόσωπο’ από τους Καππαδόκες πατέρες βλ. Γιανναράς Χρήστος, Το πρόσωπο και ο Έρως, Αθήνα, εκδόσεις Δόμος, 19925 (19701, Το οντολογικό περιεχόμενο της θεολογικής έννοιας του προσώπου, διδακτορική διατριβή), σσ. 31-34.

[20] Μάξιμος Ομολογητής, Όροι διάφοροι, P.G. 91, 152A: «Υπόστασις και πρόσωπον, ταυτόν», Λεόντιος Βυζάντιος, Σχόλια, P.G. 86, 1193A: «Υπόστασιν δε, ήτοι πρόσωπον καλούσιν, όπερ οι φιλόσοφοι άτομον ουσίαν λέγουσιν», Αναστάσιος Σιναΐτης, Οδηγός, P.G. 89, 57C-60A: «Υπόστασις ουν έστι κατά την εκκλησιαστικήν και αποστολικήν παράδοσιν το πρόσωπον».

[21] Ιωάννης Δαμασκηνός, Φιλόσοφα, §11.40-42, Kotter I: «Πρόσωπον έστιν, ο δια των οικείων ενεργημάτων τε και ιδιωμάτων αρίδηλον και περιωρισμένην των ομοφυών αυτού παρέχεται ημίν την εμφάνειαν».

[22] Ιωάννης Δαμασκηνός, Περί πίστεως κατά Νεστοριανών, §21.1-6, Kotter IV.

[23] Chadwick H., Boethius. The Consolations of Music, Logic, Theology and Philosophy, Oxford, Oxford University Press, 1981, σ. 197.

[24] Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σ. 92.9-11: «Hanc in Christo Nestorius duplicem esse constituit eo scilicet traductus errore, quod putaverit in omnibus naturis dici posse personam».

[25] Ματσούκας Νίκος, Δογματική και Συμβολική θεολογία Β΄. Έκθεση της ορθόδοξης πίστης σε αντιπαράθεση με τη δυτική Χριστιανοσύνη, Θεσσαλονίκη, εκδόσεις Π. Πουρναρά, σειρά: Φιλοσοφική και Θεολογική Βιβλιοθήκη, αρ. 3, 1992, σ. 250.

[26] Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σ. 92.16-22: «…sequitur ut duae videantur esse personae…».

[27] Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σ. 94.26-27: «Quem coniunctionis Graeci modum κατά παράθεσιν [ελληνικά στο κείμενο] vocant».

[28] Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σ. 96.60-78: «Quid vero novi per adventum salvatoris effectum est? ...» και σ. 98.112-113: «Non est igitur salvatum genus humanum, nulla in nos salus Christi generatione processit…», πρβλ. Γρηγόριος Θεολόγος, Επιστολή 101, Source Chrétiennes, τόμος 208, 32.2-3: «Το γαρ απρόσληπτον, αθεράπευτον, ο δε ήνωται Θεώ τούτο και σώζεται».

[29] Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σ. 100.7-8: «Huius error ex eodem quo Nestorri fonte prolabitur».

[30] Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σ. 102.16-20: «Itaque Nestorius recte tenens duplicem in Christo esse naturam sacrilege confitetur duas esse personas; Eutyches vero recte credens unam esse personam impie credit unam quoque esse naturam».

[31] Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σ. 102.22-23: «…ait duas se confiteri in Christo naturas ante adunationem, unam vero post adunationem», και σ. 122.93-95: «Quia vero Paulo ante diximus Eutychen confiteri duas quidem in Christo ante adunationem naturas, unam vero post adunationem…», πρβλ. Ευάγριος Σχολαστικός, Εκκλησιαστική Ιστορία, P.G. 862, 2445A: «Ειρήκει γαρ (εννοείται ο Ευτύχιος)˙ ομολογώ εκ δύο φύσεων γεγενήσθαι τον Κύριον ημών προ της ενώσεως, μετά δε την ένωσιν μίαν φύσιν ομολογώ».

[32] Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σ. 112.83-84, 114.85-87: «At hi ita ex duabus quidem naturis Christum consistere, in duabus vero minime, hoc scilicet intendentes, Quoniam quod ex duabus consistit ita unum fieri potest, ut illa ex quibus dicitur constare non maneant;».

[33] Αριστοτέλης, Περί γενέσεως και φθοράς, 314b7-315a3 και 328a19-b14.
[34] Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σ. 108.10-14 και 15-27, σ. 112.83-84, 114.85-99, σ.114.103-109: «Nunc illud est manifestum convictam esse Eutychis sententiam eo nominee, quod cum tribus modis fieri possit, ut ex duabus naturis una subsistat, ut aut divinitas in humanitatem translata sit aut humanitas in divinitatem aut utraque permixta sint, nullum horum modum fieri potuisse superius dicta argumentatione declaratur», Πρβλ. Ιωάννης Δαμασκηνός, Κατά ακεφάλων, §1.15-18, Kotter IV: «…ο δε Χριστός, ως είπον, τέλειος έστι θεός και τέλειος άνθρωπος και όλος θεός και όλος άνθρωπος. Διό ου μία έστι σύνθετος φύσις, αλλά μία υπόστασις εν δυσί φύσεσι γνωριζομένη και δύο φύσεις εν μία συνθέτω υποστάσει».

[35] Boethius, Contra Eutychen et Nestorium, σ. 120.91-92, 122.93: «…restat ut ea sit vera quam fide catholica pronuntiat geminam substantiam sed unam esse personam».

[36] Marenbon John, Boethius, οπ.π. σ. 76.

[37] Boethius, De fide Catholica, σ. 52.1-2: «Christianam fidem novi ac veteris testamenti pandit auctoritas».

Η πτώση του Εωσφόρου

Ο Διάβολος δεν ήταν κακός εξ αρχής όπως ξέρουμε αλλά έγινε έτσι λόγω της απομάκρυνσής του από το Θεό. Επομένως ο Θεός «εποίησε» και τον διάβολο αγαθό και αυτεξούσιο εξ’ αρχής. Κάθε αυτεξούσιο ον είναι και ένα λογικό ον. Αυτό δηλώνει και η φράση «ουδέν κακόν αμιγές καλού». Έτσι δεν μπορεί να υπάρξει απόλυτο κακό ενώ η φράση «ουδέν καλόν αμιγές κακού» δεν αληθεύει. Μπορεί όμως να υπάρξει απόλυτο καλό και αυτό είναι ο Θεός. Απόλυτη εξουσία δεν έχει το κακό. Ο Διάβολος εν συνέχεια με δική του προαίρεση έγινε κακός και προξένησε ο ίδιος την τιμωρία του.
Η τιμωρία αυτή δεν κατανοείται σαν μια τιμωρία που επιβάλλει κάποιος άνθρωπος σε άλλο άνθρωπο αλλά είναι αυτοτιμωρία. Δεν είναι ο Θεός αυτός που τιμωρεί τον διάβολο εκδικητικά αλλά ο ίδιος ο διάβολος αυτοτιμωρείται αφού δεν θέλει να έχει σχέση – κοινωνία με το Θεό που είναι το όντως ον11. Έτσι η απομάκρυνση από το Θεό συνεπιφέρει την αυτοκαταδίκη. Αυτό συνέβη επειδή μόνος του ο διάβολος προτίμησε να εκθρονίσει το Θεό και να καταστεί ο ίδιος Θεός κατά τον προφήτη Ησαΐα. Αλλά και ο Κύριος στο κατά Λουκάν ευαγγέλιο λέγει «εθεώρουν τον σατανάν ως αστραπήν εκ του ουρανού πεσόντα12». Ερμηνεύοντας αυτά τα λόγια ο Ωριγένης παρατηρεί ότι αυτό το γεγονός μάλλον έχει να κάνει με την πτώση του Εωσφόρου επειδή προκύπτει ότι ήταν άγγελος που μετείχε του Θείου φωτός13 .
Με τον άνθρωπο δεν έγινε έτσι. Δεν άφησε από μόνος του το αγαθό όπως ο σατανάς αλλά και δεν υπήρξε αφ’ εαυτού αίτιος της πτώσης του. Ο εισηγητής του κακού δεν είναι ο άνθρωπος. Ο εισηγητής του κακού είναι ο διάβολος. Ο άνθρωπος είναι θύμα του αρχέκακου διαβόλου επειδή ελεύθερα επέλεξε να δεχθεί αυτή ακριβώς την εισήγηση του διαβόλου να πράξει το κακό13β. Αυτή είναι η διδασκαλία της Αγίας Γραφής η οποία επιβεβαιώνεται και από την καθημερινή ζωή. Κανένας δεν επιλέγει το κακό ως κακό αλλά εξαπατάται και παρασύρεται από το αγαθό φαινομενικό – ψεύτικο στοιχείο που παρουσιάζει το κακό. Αυτό όμως δεν αποβάλλει την ευθύνη του ανθρώπου αλλά αντιθέτως ο καθένας μας πρέπει να θεωρεί τον εαυτό του αρχηγό της κακίας που έχει μέσα του. Έτσι καταπολεμώντας την κακία που υπάρχει μέσα του καταπολεμάει την κακία στη ρίζα της.
Για το κατάντημα του σατανά ο Θεός δεν φέρει ευθύνη αφού τώρα και πάντοτε ο Θεός ως αγαθός παρέχει και προσφέρει το αγαθό στα όντα και τα καλεί προς μέθεξη. Θα μπορούσε ο Θεός να στερήσει το αγαθό από τα όντα του αλλά αυτό δεν το κάνει επειδή αντίκειται στη φύση του. Αυτής της αγαθότητας του Θεού κοινωνός μπορεί να γίνει και ο διάβολος αλλά δεν θέλει «ο Θεός και τω διαβόλω αεί παρέχει τα αγαθά αλλ’ εκείνος ου θέλει λαβείν». Τέλος ο Θεός «πηγή γαρ εστί των αγαθών βρύουσα την αγαθότητα έκαστος δε καθώς εαυτόν κατεσκεύασε δεκτικόν μετέχει του αγαθού14».
Ομοίως και τα πάθη του ανθρώπου δεν έχουν δική τους υπόσταση αλλά εμφανίζονται ως παραφύσιν καταστάσεις εξαιτίας της παραφθοράς της ψυχικής υγείας. Τα πάθη είναι αρρώστιες της ψυχής. Οι αρρώστιες αυτές όταν χρονίζουν στον άνθρωπο γίνονται δεύτερη φύση του και δεν απομακρύνονται. Ακόμα κι αν μετανοεί ο άνθρωπος δεν απαλλάσσεται δια μιας από τα πάθη αλλά όπως και στην περίπτωση της Μαρίας της Αιγυπτίας χρειάζεται να αφιερώσει κανείς χρόνο για την καταπολέμησή τους. Όσα χρόνια δούλευε στα πάθη η Μαρία η Αιγυπτία τόσα χρόνια χρειάσθηκε να αγωνιστεί για να εξαλείψει τις μνήμες των παθών.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ

1. Γρηγορίου Παλαμά, Περί κατασκευής του ανθρώπου 16,PG 44,184B.
2. Ματθ 19,17.Μαρκ 10,18.O χαρακτηρισμός του Θεού ως αγαθού δεν ορίζει και δεν περιορίζει τον Θεό σε ανθρώπινες έννοιες αλλά ικανοποιεί την εσωτερική ανάγκη του ανθρώπου να σκεφτεί και να πει κάτι για το Θεό. Ο χαρακτηρισμός αυτός όπως και κάθε ανάλογος χαρακτηρισμός του Θεού αποτελεί μέσο αγαπητικής αναφοράς του ανθρώπου βλ. Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Περί θείων ονομάτων 13,3,PG 3,981ΑΒ.
3. Γρηγορίου Νύσσης, Εἰς τον βίον του Μωυσέως 1, PG 44, 301A.
4. Γεν 1,26. Η αιτία της δημιουργίας των πάντων δεν είναι καμία άλλη από την άπειρη αγαθότητά του «ο γαρ του κάλλους γενεσιάρχης έκτισεν αυτά·» Σοφ. Σολ 13, 3.

5. Γρηγορίου Παλαμά, Ομιλία 22, PG 151,288B.
5β. Ιωάννου Δαμασκηνού, κατά Μανιχαίων Διάλογος, 68, PG 94, 1568 «Μόνον ουν φύσει άτρεπτον το Θείον, ως άκτιστον και αεί ον. Τα δε κτίσματα , όσα μεν λογικά εθελότρεπτα, τω θελήματι τρεπόμενα · τα δε λοιπά κατά το σώμα». Αλλά και ο Άγιος Συμεών σημειώνει σχετικά «έχει και μόνος εκείνος (ο Θεός) το άτρεπτον». Βλ. και Κατήχησις 19,SC 104,316. Ακόμη και οι Άγγελοι είχαν λάβει από την αρχή την τρεπτή φύση. Βλ. Ύμνος 2,SC 156,186. Σε άλλο ύμνο επισημαίνει ότι τίποτα στη ζωή δεν μένει άτρεπτο.
5γ. Ο άνθρωπος είναι φύσει τρεπτός «τρεπτής υπάρχων φύσεως ο προπάτωρ Αδάμ», Κυρίλλου Αλεξανδρείας, Η βίβλος των θησαυρών, PG 75,336.
5δ. Ιω 4:8. Όταν ο άνθρωπος έρχεται σε σχέση με τα δημιουργήματα του Θεού ή μετέχει των άκτιστων ενεργειών του Θεού τότε έρχεται έμμεσα ή άμεσα σε σχέση με το αγαθό. Η γνώση αυτή του Θεού γίνεται αγάπη και η αγάπη γνώση. Βλ. Γρηγορίου Νύσσης, Περί Ψυχής και Αναστάσεως, PG 46,96D. Αρχιμ Σωφρονίου, Οψόμεθα τον Θεόν καθώς εστι, σελ.260.

6. Ωριγένους, Περί της εις Θεόν ορθής πίστεως, 3,PG 11, 1805B.
7. Ιωάννου Δαμασκηνού, Προς τους διαβάλλοντας τας αγίας εικόνας,2,3,PG 94,1285C.Βλ. επίσης Έκδοσις Ακριβής της Ορθόδοξου Πίστεως κεφ.93 «Ότι ου δύο αρχαί .Ότι ου δύο αρχαί, μία αγαθή και μία πονηρά, εντεύθεν εισόμεθα ·εναντία γαρ αλλήλοις το αγαθόν και το πονηρόν και αλλήλων φθαρτικά και εν αλλήλοις ή συν αλλήλοις ουχ υφιστάμενα.»

8. Αριστοτέλους Νικομάχεια I,1,1094a1-3 «Πάσα τέχνη και πάσα μέθοδος , ομοίως δε πράξίς τε και προαίρεσις, αγαθού τινος εφίεσθαι δοκεί · διο καλώς απεφήναντο τα’ αγαθόν, ού παντ’εφίεται». Αλλά και ο Μ. Βασίλειος λέγει στο έργο του «Όροι κατά πλάτος» 2,1PG 31,912A. «Ούτω μεν ουν φυσικώς επιθυμητικοί των καλών οι άνθρωποι. Κυρίως δε καλόν και αγαπητόν το αγαθόν. Αγαθός δε ο Θεός · αγαθού δε πάντα εφίεται · Θεού άρα πάντα εφίεται».
9. Διονυσίου Αρεοπαγίτου, Περί θείων ονομάτων 4,7,PG 3,701C.
9α. Ιωάννου Δαμασκηνού, Έκδοσις ακριβής Ορθόδοξου Πίστεως 93,Ε.Π.Ε τ.1, σελ 529. «Όταν ουν εκουσίως τι των κτισμάτων αφηνιάση και παρήκοον του ποιήσαντος αυτό γένηται, εν εαυτώ συνεστήσατο την κακίαν· κακία γαρ ουκ ουσία τις εστιν, ουδέ ουσίας ιδίωμα, αλλά συμβεβηκός, ητοι εκ του κατά φύσιν εις το παρά φύσιν εκούσιος παρατροπή, όπερ εστίν η αμαρτία. Πόθεν ουν η αμαρτία; Της αυτεξουσίου γνώμης του Διαβόλου εύρημα.»
9β. Ένθα ανωτέρω.
10. Μαξίμου Ομολογητού, Προς Θαλάσσιον 16,PG 90,301A.
10α. Η αγαθή φύση του Θεού είναι και άτρεπτη και το κακό είναι το «μη ον». Σύμφωνα με την διδασκαλία της Ορθοδόξου Παραδόσεως το κακό είναι μη ον, είναι ανυπόστατο δεν έχει υπόσταση αλλά είναι «παρυπόστασις» είναι η στέρησις του αγαθού. Κατά τον Γρηγόριο Νύσσης η άρνηση του Θεού εκ μέρους του ανθρώπου είναι άρνηση και του εαυτού του της αυθεντικής υπάρξεώς του «Ο ουν εκβάλλων της εαυτού διανοίας του Θεού το είναι, εκ του εκείνον μη είναι λέγειν,εαυτού το είναι διέφθειρεν, έξω του όντος γενόμενος» Εις τας επιγραφάς των Ψαλμών 2, 13, PG 44, 565.
10β. Κατήχησις 17,SC 104,256 «Ώσπερ γαρ του Ηλίου κατά μικρόν ανατέλλοντος υποχωρεί το σκότος και αφανίζεται ούτω και της αρετής αυγαζούσης οία δη σκότος η κακία ελαύνεται και ανυπόστατος δείκνυται».
11. Ιωάννου Δαμασκηνού, Κατά Μανιχαίων 69,PG 94,1568Β.
12. Λουκ 10,18.
13. Ωριγένους, Περί της εις Θεόν ορθής πίστεως, 3,PG 11,1804D – 1805A. «Ο γαρ Σωτήρ βουλόμενος, το μεν πρότερον άγγελον υπό Θεού γενόμενον και φωτός μετέχοντα, ύστερον δε τη αυτεξουσιότητι τραπέντα επί το χείρον και πεσόντα από στάσεως, (ου γαρ ενδέχεται από πτώματος πίπτειν, αλλά από του εστάναι) λέγει το «ως αστραπήν» σαφώς δείξας ότι μετείχε φωτός,πριν ή τραπήναι και πεσείν, η γαρ αστραπή φωτός εστι δεκτική».
13β. Όταν κάποιος αμαρτάνει αποχωρίζεται από την Εκκλησία. Εκδύεται τη θεία ενδυμασία την οποία έχει ενδυθεί με το βάπτισμά του. Αυτό σημαίνει ότι τελικά εκδύεται τον ίδιο το Χριστό κατά τον Άγιο Συμεών «Και ώσπερ ο Αδάμ μετά την παράβασιν του παραδείσου και της τρυφής και της μετ’ Αγγέλων διαγωγής εκβάλλεται και γυμνούται και από όψεως γίνεται του Θεού, ούτω δη και ημείς της Εκκλησίας των αγίων δουλών αυτού χωριζόμεθα αμαρτάνοντες και της θείας καταστολής ην ενεδυσάμεθα οι βαπτιζόμενοι, αυτόν δηλαδή τον Χριστόν, ως πιστεύομεν, τούτον δια της αμαρτίας αποδυόμεθα…και των αιωνίων αγαθών, του αγιασμού και της υιοθεσίας στερούμεθα».Ηθικός 13,SC 129,414.
14. Ιωάννου Δαμασκηνού, ενθ. ανωτέρω.

JW Forum Latest News
Report from Coordinator of the Jehovah’s Witnesses Branch Committee in Haiti
Written by Administrator
Monday, 18 January 2010 07:29
Hello! The following is what I wrote yesterday—I am losing track of the days! Just been informed that over a 100 of our brothers have died as a result of the quake and no doubt it will rise as time goes by–today is really the last day to get anyone out alive. The Jehovah’s Witnesses branch prepared 700 bags providing basics for 2800 meals. Seriously injured are being transported to a border town hospital–Jimini and already they are full so are being transported to Barahona–about 50 miles from the Haitian border.

«Διαγγελείς της Βασιλείας» σελίδες 352 και 353: Μερικά από τα τεράστια κτίρια που διαθέτει η Οργάνωση των Μαρτύρων του Ιεχωβά "Σκοπιά"

Όλα αυτά βέβαια τα καλύπτει με θρησκευτικό ένδυμα και σήμερα έχει δημιουργήσει πλέον μια καινούργια θρησκεία με Χριστιανικό χρώμα. Και το υποστηρίζουμε αυτό όχι χωρίς λόγο. Πρώτο και κύριο έχει κατασκευάσει δική της Καινή Διαθήκη την επονομαζόμενη Μετάφραση του Νέου Κόσμου (ΜΝΚ), όπου μέσα σ’ αυτή κακοποιεί την πραγματική, προσθέτοντας, αφαιρώντας ή αλλάζοντας λέξεις και ολόκληρες προτάσεις ώστε να βγαίνει το επιθυμητό γι’ αυτή αποτέλεσμα. Μάλιστα σε κάποια σημεία της δεν δίστασε να προσθέσει κομμάτια που προέρχονται από ΤΟ ΚΟΣΜΟ ΤΩΝ ΔΑΙΜΟΝΩΝ, αφού χρησιμοποίησε την μετάφραση ενός πνευματιστή ονόματι Γιοχάνες Γκρέμπερ. Θεωρεί επίσης, το επίσημο περιοδικό που φέρει τον ομώνυμο τίτλο «Σκοπιά» ΑΝΩΤΕΡΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ, Η ΟΠΟΙΑ ΧΩΡΙΣ ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΑΞΙΖΕΙ ΤΙΠΟΤΕ! Τέλος κηρύττουν ένα Θεό καινούργιο τον Ιεχωβά – απ’ όπου πήραν και το όνομά τους – που δεν έχει καμιά απολύτως σχέση με τον αληθινό που μας φανέρωσε ο Χριστός. Ονομάζονται και Χιλιαστές επειδή πιστεύουν πως θα έρθει ο Χριστός να ιδρύσει γήινη – υλική Χιλιετή Βασιλεία.

Ερώτηση: Λέγεται πως η Οργάνωση των Μαρτύρων του Ιεχωβά «Σκοπιά», άλλα πίστευε και δίδασκε παλιότερα και άλλα τώρα. Αληθεύει αυτό;
Απάντηση: Βεβαίως. Λόγου χάρη, παλιότερα πίστευαν πως θα αναστηθούν οι δίκαιοι της Παλαιάς Διαθήκης (Αβραάμ, Λωτ, Ιωνάς κ.λ.π) και θα σχηματίσουν κυβέρνηση με το Χριστό! Τους είχαν ετοιμάσει και σπίτι για να μείνουν στο Σαν Ντιέγκο της Καλιφόρνιας, το περίφημο Μπεθ – Σαρίμ (Οίκος Αρχόντων)! Επίσης είχαν σε μεγάλη υπόληψη τον Σταυρό, στόλιζαν τα κτίρια τους με αυτόν, κοσμούσε το εξώφυλλο του περιοδικού τους «Σκοπιά» αλλά και το φορούσαν και ως καρφίτσα στο πέτο τους. Ομοίως παλιότερα δίδασκαν πως ο Θεός έχει πολλά ονόματα, σήμερα μόνο ένα το Ιεχωβά. Για να ξεφύγει από όλα αυτά η «Σκοπιά» δεν διστάζει να καταφύγει όχι μόνο στο ψέμα και την απάτη, αλλά και να εξαφανίσει και τις εκδόσεις που την ενοχοποιούν και την γελοιοποιούν.

Ερώτηση: Τότε γιατί δεν την εγκαταλείπουν οι οπαδοί της;
Απάντηση: Αν και πράγματι κατά χιλιάδες την εγκαταλείπουν κάθε χρόνο, είναι πολύ δύσκολο κάποιος που έχει ενταχτεί στην Οργάνωσή της να την εγκαταλείψει. Γιατί από εκείνη τη στιγμή παύει να σκέπτεται και να ενεργεί μόνος του. Του γίνεται τέτοια επίθεση «πλύσης εγκεφάλου» από την Σκοπιά που καταντά ένα πραγματικό πιόνι της Εταιρίας, με απώτερο σκοπό το πλασάρισμα των περιοδικών και άλλων εντύπων αυτής. Είναι υποχρεωμένος να υπακούει σε ότι λέει η Οργάνωση – χωρίς αντίρρηση – αλλιώς κινδυνεύει να θεωρηθεί αντάρτης. Παρακολουθείται η ιδιωτική ζωή τους ακόμη και οι ιδιαίτερες (σεξουαλικές) σχέσεις των ζευγαριών. Απαγορεύεται να διαβάζουν άλλα έντυπα, εκτός από αυτά της Εταιρίας. Παρακινούνται να «καρφώνει» ο ένας τον άλλο, ακόμη και τα μέλη της οικογένειας τους! Δεν επιτρέπεται να κάνουν ερωτήσεις για την «Σκοπιά» τις οποίες η Εταιρία βαπτίζει ανόητες. Απαγορεύεται στους Μάρτυρες του Ιεχωβά, όχι μόνο να κάνουν παρέα με «αποκομμένους» δηλαδή πρώην Μάρτυρες του Ιεχωβά, αλλά ούτε καν να τους μιλούν. Τα έντυπά τους βρίθουν από συμβουλές πώς να φέρονται σε «αποκομμένους» που είναι μέλη της οικογένειάς τους. Ο φασισμός και ο ρατσισμός σε όλο του το μεγαλείο. Και το «κερασάκι στην τούρτα». Παραπονούνται έπειτα γιατί δεν θέλουμε να τους μιλάμε εμείς όταν απρόσκλητοι εμφανίζονται στο κατώφλι της πόρτας μας!

Ερώτηση: Δεν είναι άξια θαυμασμού η προθυμία που δείχνουν, γυρνώντας από σπίτι σε σπίτι για τη διάδοση της διδασκαλίας τους;
Απάντηση: Όχι! Επειδή δεν μπορούν να κάνουν διαφορετικά. Είναι αναγκασμένοι από την Εταιρία να συμπληρώνουν καταστάσεις στις οποίες γράφουν πόσες ώρες ξόδεψαν για την προπαγάνδα τους, την οποία ονομάζουν «διακονία του αγρού» και πόσες «Σκοπιές» και «Ξύπνα» διέθεσαν. Για τους μη γνωρίζοντες διευκρινίζουμε πως το «Ξύπνα» είναι και αυτό περιοδικό με γενικού ενδιαφέροντος θέματα που απευθύνεται συνήθως στην νεολαία. Το περιοδικό «Σκοπιά», όπως είπαμε είναι το επίσημο περιοδικό της Οργάνωσης που τους μεταφέρει τη διδασκαλία της Οργάνωσης. Αν δεν συμπληρώσουν ένα ικανοποιητικό αριθμό ωρών και περιοδικών, εκτός από το ότι πρέπει να εξηγήσουν γραπτώς το γιατί, κινδυνεύουν και με δικαστήριο! το λεγόμενο «θεοκρατικό». Πρέπει επίσης να τονιστεί πως η προθυμία τους αυτή πηγάζει και από ένα ακόμη λόγο. Μας θεωρούν όλους εμάς αλλόθρησκους και αποστάτες ! και γι’ αυτό προσπαθούν να μας αλλάξουν, να μας μάθουν την κατ’ αυτούς σωστή Θρησκεία που δεν είναι άλλη, από το πλασάρισμα των περιοδικών «Σκοπιά» και «Ξύπνα», για να διογκωθούν τα κέρδη της μετοχικής τους Εταιρείας. Εκτός όλων των ανωτέρω, τους ασκείτε και ψυχολογική βία, πως αν αμελήσουν «την διακονία του αγρού», δεν θα τους αναστήσει ο Θεός!!

Ερώτηση: Πολλοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί ενώ διαφωνούν με τους Μάρτυρες του Ιεχωβά, λένε πως τους εντυπωσιάζει ο ηθικός και τίμιος τρόπος της ζωής τους. Αληθεύει αυτό για τη ζωή τους;
Απάντηση: Όχι βέβαια! Αν και οι ίδιοι και τα έντυπά τους υπερηφανεύονται γι’ αυτό, όποιος ψάξει με προσοχή τα έντυπά τους θα διαπιστώσει, πως ο τάχα «γήινος Παράδεισός τους» είναι γεμάτος από βρωμιά και ακαθαρσία. Υπάρχουν λοιπόν: ομοφυλόφιλοι και άλλοι ανώμαλοι τύποι, ναρκομανείς, παιδεραστές, μοιχοί, πόρνοι, αιμομίκτες και συμμετέχοντες σε σεξουαλικά όργια κ.λ.π. Άλλωστε το διαδίκτυο (Ίντερνετ) είναι γεμάτο από περιπτώσεις ανηθικότητας Μαρτύρων του Ιεχωβά και ειδικότερα παιδεραστίας που συγκλόνισαν την Εταιρία «Σκοπιά» η οποία αναγκάστηκε να ξοδέψει τεράστια ποσά για να το συγκαλύψει, επειδή οι παιδεραστές ήταν άτομα που κατείχαν υψηλές θέσεις στην Οργάνωση.

Ερώτηση: Είναι εύκολο να αντιμετωπιστεί ένας Μάρτυρας του Ιεχωβά;
Απάντηση: Και ναι και όχι. Ναι, για όσους έχουν γνώση της διδασκαλίας τους και αρκετή γνώση της Γραφής. Αυτό άλλωστε έχει αποδειχτεί από τις συγκεκριμένες σελίδες του «Αντιαιρετικού» που ασχολούνται με τους Μάρτυρες του Ιεχωβά. Πολλοί Μάρτυρες του Ιεχωβά σχολίασαν τις σελίδες αυτές πιστεύοντας πως θα μας φέρουν σε δύσκολη θέση, αλλά δυστυχώς γι’ αυτούς έφυγαν άρον – άρον, προφασιζόμενοι φόρτο εργασίας!
Όχι, για όσους δεν γνωρίζουν την διδασκαλία τους και έχουν ελάχιστη γνώση της Γραφής. Και αυτό όχι γιατί οι Μάρτυρες του Ιεχωβά είναι κάτι το ιδιαίτερο. Κάθε άλλο μάλιστα. Αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε πως οι Μάρτυρες του Ιεχωβά ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΕ ΟΡΓΑΝΩΣΗ. Και σαν Οργάνωση που είναι ΔΕΝ ΑΦΗΝΟΥΝ ΤΙΠΟΤΕ ΣΤΗΝ ΤΥΧΗ. Από τη στιγμή που δείξει κάποιος προθυμία για διάλογο μαζί τους, φτιάχνεται μία κατάσταση στο όνομά του, στην οποία γράφονται τα πάντα. Ποιος είναι, τι δουλειά κάνει, τυχόν αδυναμίες του κ.λ.π. δηλαδή ΦΑΚΕΛΩΝΕΤΑΙ. Εκτός αυτού έχουν ειδικά βιβλία τα οποία περιέχουν έτοιμες ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ στις πιθανές ερωτήσεις του θύματος και με τα οποία βιβλία εκπαιδεύονται καθημερινά στις πέντε εβδομαδιαίες συγκεντρώσεις που είναι υποχρεωμένοι να συμμετέχουν. Σ’ αυτές μάλιστα τις συγκεντρώσεις κάνουν και πρόβες για το πλησίασμα και τη παγίδευση του υποψήφιου θύματος, οπότε όπως γίνεται αντιληπτό είναι κατάλληλα προετοιμασμένοι για οτιδήποτε προκύψει. Και για τους «άπιστους Θωμάδες» δημοσιεύουμε φωτογραφία από το έντυπο «Σκοπιά» της 1ης Δεκεμβρίου 2000, σελίδα 16, όπου φαίνεται η «πρόβα» αυτή.

«Σκοπιά» της 1ης Δεκεμβρίου 2000, σελίδα 16: «Πρόβα» Μαρτύρων του Ιεχωβά για την παγίδευση αθώων και ανύποπτων θυμάτων

Η φιλοξενία του Αβραάμ, Προτύπωση του Τριαδικού Θεού στην Παλαιά Διαθήκη

Όλος ο Χριστιανικός κόσμος, από τα πρώτα χρόνια των Αγίων Αποστόλων και μαθητών του Ιησού Χριστού ίσα με σήμερα, πιστεύει στον Ένα Αληθινό Θεό που αποτελείται από τρία Πρόσωπα – ξεχωριστές υποστάσεις.
Τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα.
Η διδασκαλία αυτή της Εκκλησίας του Ιησού Χριστού δεν είναι αυθαίρετη αλλά Αγιαγραφικώς τεκμηριωμένη, όπως θα δούμε στη συνέχεια με πολλά χωρία της Αγίας Γραφής, Παλαιάς και Καινής Διαθήκης.
Η φυλλαδική – incorporation – Ανώνυμη Εταιρία «Σκοπιά» που την ίδρυσε για καθαρά εμπορικούς σκοπούς ο έμπορος Κάρολος Ρώσσελ, έπρεπε να διαφοροποιηθεί από τη γραμμή αυτή της Χριστιανικής Εκκλησίας ώστε …. το «εμπόρευμα» του, σχετικά με τον Τριαδικό Θεό, να έχει την αποκλειστικότητα στην «αγορά» των λαών και των θρησκειών.
Έτσι αποφάσισε να …. ψαλιδίσει τον υπάρχοντα – Τριαδικό – Θεό, να αλλοιώσει τα σχετικά χωρία της Αγίας Γραφής που αναφέρονται σ’ Αυτόν, προκειμένου να παρουσιάσει έναν άλλο Θεό, διαφορετικό από Εκείνον που αποκάλυψε ο ίδιος ο Χριστός και τον δίδαξαν οι Άγιοι Απόστολοι, και τον οποίον διδάσκει μέχρι σήμερα η Εκκλησία Του.
Θέλει η «Σκοπιά» του Μπρούκλιν (Brooklyn), ένα Θεό μονοπρόσωπο που να μοιάζει με τον Θεό του Ισλάμ και ένα Θεό που λανθασμένα πίστευαν – και ακόμη πιστεύουν – οι Ιουδαίοι.
Πήρε λοιπόν ο έμπορος Κάρολος Ρώσσελ ένα … ψαλίδι και μέσω της «Σκοπιάς», άρχισε το ξήλωμα και είπε: Αφού ο Θεός είναι Ένας, άρα πρέπει να αποτελείται και από Ένα πρόσωπο. Εν προκειμένω εφάρμοσε τη λογική του Καραγκιόζη που λέει, ότι εφόσον η «Κυβέρνηση» είναι μία, πρέπει να αποτελείται από ένα πρόσωπο ή εφόσον η οικογένεια είναι μία – στον ενικό δηλαδή αριθμό – θα πρέπει να αποτελείται ομοίως από ένα πρόσωπο κ.λ.π κ.λ.π !
Έκαναν λοιπόν ένα μονοπρόσωπο Θεό και αυθαίρετα τον ονόμασαν Ιεχωβά. Την βάπτιση την έκανε ο διάδοχος του Ρώσσελ, ο δικαστής Ρόδερφορντ την 1 – 9 – 1931 και από τότε η Ανώνυμος Εμπορική και φυλλαδική Εταιρία – incorporation –, από «Σπουδαστές της Γραφής» πήρε νέα επωνυμία «Μάρτυρες του Ιεχωβά».
Η «Σκοπιά» βρέθηκε στο δίλημμα, πώς να ξεπεράσει την Αγιογραφική μαρτυρία ότι και ο Υιός και Λόγος του Θεού είναι ο Σαβαώθ της Παλαιάς Διαθήκης, Ησαΐα 6:3, είναι Θεός Ιωάννη 1:1, είναι Κύριος ο Θεός ο Παντοκράτωρ Αποκάλυψη 4:8, είναι ο ων και ο ην και ο ερχόμενος Αποκάλυψη 4:8, είναι ο Γιαχβέ της Παλαιάς Διαθήκης 1 Κορινθίους 10:9 σε συσχετισμό με Έξοδος 17:2 – 7 και Ψαλμοί 77/78:18 – 19. Σ’ αυτή την αναπόδραστη πίεση και ανάγκη, η Σκοπιά αναγκάστηκε να δεχτεί στη Μετάφραση Νέου Κόσμου (ΜΝΚ) δηλ. στη δικιά της Καινή Διαθήκη, ότι ο Χριστός είναι ο Ιεχωβά του 1 Κορινθίους 10:9.
Ωστόσο, η «Σκοπιά» επιμένει πως ο Θεός δεν είναι Τριαδικός. Και διδάσκει στο βιβλίο της «Έστω ο Θεός αληθής» σελίδα 108, ότι δήθεν «αποτελεί μια από τις προσπάθειες του Σατανά να εμποδίσει τους θεοσεβείς ανθρώπους να μάθουν την αλήθεια για τον Ιεχωβά». Ομοίως στα βιβλία της «Γραφικαί Μελέται» Τόμος Ε΄ σελίδες 65, 73 και «Απελευθέρωση» σελίδες 203,216, διατείνεται πως «η θεωρία περί της Αγίας Τριάδας είναι ένα κατασκεύασμα μυστηριώδες των σκοτεινών αιώνων, η οποία επεβλήθη δια της βίας επί του κόσμου, πλην όμως ουδεμία Γραφική βάση έχει, τουναντίον καταπολεμείται υπό των Γραφών από της Γενέσεως μέχρι και της Αποκαλύψεως».
Βέβαια η Αγία Γραφή όχι μόνο δεν καταπολεμεί την ύπαρξη της Τριαδικότητας του Θεού, αλλά αντίθετα σαφέστατα και αναμφίβολα διδάσκει περί Αυτής, μάλιστα με πολλά χωρία τόσο στην Παλαιά όσο και στη Καινή Διαθήκη.

ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ
1. «Εν αρχή εποίησε ο Θεός τον ουρανό και τη Γη» Γένεσις 1:1. Εδώ πρέπει να προσέξουμε ιδιαίτερα τη λέξη «ο Θεός». Είναι στον ενικό αλλά με πληθυντική έννοια. Τούτο προκύπτει από το γεγονός ότι στο εβραϊκό κείμενο του αντίστοιχου χωρίου, στη λέξη «ο Θεός» υπάρχει η αντίστοιχη εβραϊκή λέξη «Ελωχίμ». Η λέξη αυτή είναι πληθυντικός αριθμός της λέξης «Ελωά». Μεταφραζόμενη κατά γράμμα η λέξη «Ελωχίμ» σημαίνει ένας Θεός με πολλά πρόσωπα, δηλαδή «Θεοί». Ένα παράδειγμα για κατανόηση. Λέμε: «Το Α΄ Σωματείο αποφάσισε …». Το ρήμα «αποφάσισε» είναι στον ενικό αριθμό γιατί το Σωματείο είναι ένα. Όμως τα απαρτίζοντα του Σωματείου μέλη είναι πολλά.
2. «Και είπε ο Θεός ας φτιάξουμε άνθρωπο κατά την δικιά μας εικόνα …» Γένεσις 1:26. Το γεγονός της ύπαρξης πολλών προσώπων στην έννοια «Θεός», ενισχύεται και από το ρήμα «ποιήσωμεν» (φτιάξουμε), το οποίο αναφέρεται στον πληθυντικό αριθμό. Πρόκειται για συνεργασία των τριών προσώπων, του Τριαδικού δηλαδή Θεού στη δημιουργία του ανθρώπου ή όπως το ερμήνευσε η Εκκλησία του Χριστού: «ο Πατήρ δι’ Υιού εν Αγίω Πνεύματι». Έτσι ο Αδάμ έγινε όμοιος με ένα από τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδας όπως προκύπτει από το παρακάτω χωρίο:
3. «Και είπε ο Θεός, τώρα ο Αδάμ έγινε σαν ένας από εμάς». Γένεσις 3:22. Το χωρίο αυτό μας διδάσκει δύο πράγματα. Αφ’ ενός μεν ότι στην έννοια «Θεός» υπάρχουν πρόσωπα περισσότερα του ενός, αφ’ ετέρου ότι ο Αδάμ, ως κατ’ εικόνα του Θεού, έχει γίνει να μοιάζει με ένα από τα – τρία – πρόσωπα του Θεού («σαν ένας από εμάς»). Με ποιο πρόσωπο λοιπόν, μπορεί να μοιάζει ο Αδάμ; Σαφώς προκύπτει ότι ο Αδάμ μοιάζει με το καθένα πρόσωπο της θεότητας ξεχωριστά. Αν όμως υπήρχε διαφορά στην ουσία και τη φύση των προσώπων της θεότητας, τότε ο λόγος του Θεού θα περιόριζε την ομοιότητα του με τα υπόλοιπα πρόσωπα, σε περίπτωση δηλαδή που το πρόσωπο της ομοιότητας του Αδάμ ήταν διαφορετικής ουσίας και φύσεως από τα άλλα.
Και εύλογα γεννάται το ερώτημα: πόσα πρόσωπα υπάρχουν στην έννοια «Θεός» ή «Ελωχίμ» του εβραϊκού κειμένου που σημαίνει «Θεοί»; Το αμέσως επόμενο χωρίο δίνει σαφή και κατηγορηματική απάντηση:
4. «Εμφανίσθηκε δε σ’ αυτόν ο Θεός κοντά στη Δρυ Μαμβρή ….. και σήκωσε τα μάτια του (ο Αβραάμ) και είδε, και να τρεις άνδρες στέκονταν μπροστά του …. Και τους προσκύνησε …. και είπε, Κύριε …» Γένεσις 18:1 – 3.
Τα τρία χωρία, του ως άνω κεφαλαίου μας διδάσκουν ότι, Εκείνος που φανερώθηκε στον Αβραάμ ήταν ο Θεός της Παλαιάς Διαθήκης ο επονομαζόμενος και Ελοχίμ, Σαβαώθ, Αδονάι, Γιαχβέ και πάμπολλα άλλα ονόματα, όχι όμως με την υπέρλαμπρη και άϋλη μορφή του και παρουσία, διότι «τον Θεό κανείς δεν τον έχει δει ποτέ» Ιωάννης 1:18, αλλά φανερώθηκε με τις τρεις υποστάσεις – πρόσωπα – ως τρεις άνδρες. Το δε αξιοσημείωτο είναι ότι ο Αβραάμ τους προσκύνησε και τους προσφώνησε με την ενική λέξη «Κύριε» και όχι με την πληθυντική λέξη «Κύριοι», ως θα όφειλε!
Τόσο η προσκύνηση όσο και η προσφώνηση υποδηλώνουν τον «Ένα Θεό με τα τρία πρόσωπα.» Να λοιπόν η Τριαδικότητα του Θεού, την οποία η Εκκλησία του Χριστού απεικονίζει ως την φιλοξενία του Αβραάμ.
Την ανωτέρω ορθότατη εξήγηση και ερμηνεία της παρουσίας του η Τριαδικού Θεού στον Αβραάμ, ενισχύει και η αναφορά του Πρωτομάρτυρα Στέφανου που περιγράφει ο Λουκάς:
5. «… Άνδρες αδελφοί και πατέρες, ακούσατε, ο Θεός της δόξας φανερώθηκε στον πατέρα μας Αβραάμ ο οποίος βρίσκονταν στη Μεσοποταμία …» Πράξεις των Αποστόλων 7:2.

ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ
Η Τριαδικότητα του Θεού, αν με τύπους και σκιές, με υπονοούμενα και ασάφειες εμφανίζεται στην Παλαιά Διαθήκη, δεν συμβαίνει το ίδιο στην Καινή Διαθήκη. Εδώ ο λόγος του Θεού είναι σαφής, κατηγορηματικός, περιεκτικός, και δηλωτικός της Αλήθειας. Είναι δηλαδή αποκαλυπτικός.
Μετά την Ανάστασή Του ο Χριστός δίδαξε στους μαθητές Του και τους είπε:
6. «Πηγαίνετε και κάνετε μαθητές όλα τα έθνη, βαπτίζοντας αυτούς στο Όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος» Ματθαίος 29:19.
Στην ανωτέρω αποκάλυψη του Χριστού βλέπουμε ο Θεός (= Γιαχβέ = ο ων = ο υπάρχων = ΓΧΒΓ = Σαβαώθ = Αδονάι = Κύριος Θεός Παντοκράτωρ) έχει ένα ΟΝΟΜΑ με τρία πρόσωπα. Το Τριαδικό αυτό όνομα είναι «αναλλοίωτο» Μαλαχίας 3:6 και Ιακώβου 1:17. Δεν είναι τρία ονόματα αλλά ΕΝΑ. Είναι το ευλογημένο ΟΝΟΜΑ του Τριαδικού Θεού. Είναι του «Γιαχβέ» Έξοδος 3:16. Αυτό το Τριαδικό όνομα ύμνησαν οι άγγελοι στο όραμα του Ησαΐα λέγοντας: «Άγιος, άγιος, άγιος, Κύριος Σαβαώθ» Ησαΐας 6:3. Αυτό το όνομα υμνεί, ευλογεί, δοξάζει και λατρεύει η Εκκλησία του Χριστού από τότε που ιδρύθηκε.
Εξαίρεση του κανόνα αυτού αποτελεί η «Σκοπιά» του Μπρούκλιν (Brooklyn) η οποία «κομματιάζει» το Όνομα αυτό και λέει ότι το Όνομα του Θεού έχει:
α) τον Πατέρα που είναι Θεός
β) τον Υιό που είναι κτίσμα του Θεού και
γ) το Άγιο Πνεύμα το οποίο δεν είναι πρόσωπο αλλά δύναμη του Θεού!
Έτσι η «Σκοπιά» … κατασκεύασε με την φαντασία των «ψευδομαρτύρων» ένα Θεό αγνώριστο, ξένο και Αγιογραφικώς ανύπαρκτο. Είπε δηλαδή: Θεός + κτίσμα + ανυπαρξία προσώπου = το Όνομα που αποκάλυψε ο Χριστός να βαφτιζόμαστε! Παραλογισμός σατανικής επινόησης! …
7. Τα τρία πρόσωπα του Θεού εμφανίστηκαν στην Καινή Διαθήκη σε πολλές περιπτώσεις. Μία από αυτές είναι κατά τη βάπτιση του Χριστού Λουκάς 3:21 – 22. Αυτά είναι:
α) Ο Ιησούς που βαπτίζεται στον Ιορδάνη.
β) Το Άγιο Πνεύμα με μορφή περιστεράς και
γ) Ο Πατήρ που ομιλεί και ακούγεται.
Και τα τρία αυτά πρόσωπα αποτελούν το Τριαδικό όνομα του Θεού
8. « Η χάρις του Κυρίου Ιησού Χριστού και η αγάπη του Θεού και η κοινωνία του Αγίου Πνεύματος μετά πάντων υμών» 2 Κορινθίους 13:13. Και τα τρία αυτά πρόσωπα αποτελούν το Ένα και μοναδικό Όνομα του Γιαχβέ, του Ελοχίμ, του Αδονάι, του Τριαδικού Θεού
9. «Κατά την πρόγνωση του Θεού Πατρός, εν αγιασμώ Πνεύματος, εις υπακοή και ραντισμό του αίματος του Ιησού Χριστού» 1 Πέτρου 1:2. Έχουμε δηλαδή:
α) Ο Πατήρ είναι Θεός
β) Ο Υιός είναι Θεός 1 Ιωάννου 5:20, 1 Τιμόθεου 3:16, Ρωμαίους 14:12 κ.λ.π
γ) Το Άγιο Πνεύμα είναι Θεός Πράξεις των Αποστόλων 5:3 – 4
Δεν είναι τρείς Θεοί αλλά Ένας, ο Ελωχίμ Γένεσις 1:1
Σημασία της λέξης Ελωΐμ ή Ελωχίμ (אלהים) : Είναι πληθυντικός αριθμός της εβραϊκής λέξης Ελωά. Σημαίνει Θεός με πολλά πρόσωπα. Υποδηλώνει το Τριαδικό Θεό και απαντάται στην Παλαιά Διαθήκη 2530 φορές στο εβραϊκό κείμενο. Μεταφράστηκε όμως με τη λέξη Θεός από τους εβδομήκοντα (Ο΄) – 72 για την ακρίβεια – Ελληνομαθείς λόγιους Ιουδαίους.

ΠΡΟΛΕΓΟΜΕΝΑ

ίναι ιδιαίτερη τιμή για μένα αλλά και μεγάλη ευθύνη, το γεγονός ότι ο αγαπητός Χρήστος «Αντιαιρετικός», μου απηύθυνε την πρόσκληση να συντάξω ένα κείμενο περί της σχέσεως Εκκλησίας και δουλείας. Επειδή συνήθως απαντώ θετικά στις κλήσεις τις προσκλήσεις και τις προκλήσεις, οι οποίες έχουν να κάνουν με τον «λόγον» που πρέπει να δίνουμε «περί της εν ημίν ελπίδος», σπεύδω να χαράξω μερικές σκέψεις επί του θέματος με την προσδοκία να μην διαψεύσω τον καλέσαντά με, αλλά και τους αναγνώστες μου.

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ
Ο τίτλος ο οποίος επελέγη για το συγκεκριμένο θέμα είναι: «Εκκλησία και δουλεία». Η επιλογή του όρου «Εκκλησία» και όχι «Χριστιανισμός», δεν έγινε εική και ως έτυχε, αλλά έχει την σημασία της. Δεν υπάρχει Χριστιανισμός, ως φιλοσοφική, ή πολιτική, ή κοινωνική θεωρία, όπως όλες οι θεωρίες ή όπως όλες οι θρησκείες που τελειώνουν σε – ισμός. Υπάρχει η «Μία Αγία Καθολική και Αποστολική Εκκλησία». Είμαστε Εκκλησία, και η Εκκλησία δεν είναι μια από τις θρησκείες, αλλά είναι «σώμα Χριστού», του οποίου σώματος εμείς αποτελούμε «μέλη εκ μέρους».
Η Εκκλησία είναι «στύλος και εδραίωμα της αληθείας» Επιστολή προς Τιμόθεο κεφάλαιο 3 στίχος 15, διότι είναι ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός που είναι «η οδός και η ζωή και η αλήθεια».
Πριν ξεκινήσει λοιπόν η διαπραγμάτευση του θέματος, επιβάλλεται να επισημανθεί επίσης, ότι η προσέγγιση οιουδήποτε θέματος πρέπει να γίνεται βάσει των ιστορικοπολιτικοκοινωνικών δεδομένων της εποχής περί της οποίας ο λόγος. Αν δεν ληφθούν αυτά σοβαρά υπόψιν τότε γίνεται ιστορικός αναχρονολογισμός και εξάγονται λανθασμένα συμπεράσματα, καθώς επιχειρείται η ερμηνεία μιας άλλης εποχής με τα σήμερον κρατούντα ήθη.
Ένα τρίτο τέλος, σημείο, που δεν πρέπει να διαλανθάνει της προσοχής, είναι ότι τα ιερά κείμενα της Αγίας Γραφής επιβάλλεται να εκλαμβάνονται στη συνάφεια τους και όχι αποκομμένα, αλλιώς δεν βγαίνει κανένα νόημα και γίνονται μεγάλες παρανοήσεις.

ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ
Οι ποικιλώνυμοι αρνηταί της πίστεως της εις Χριστόν Ιησούν, μεταξύ των άλλων κατηγοριών, τις οποίες προσάπτουν στην Εκκλησία, όπως για παράδειγμα, ότι είναι ιουδαϊκό δημιούργημα και ανθελληνική προπαγάνδα, την εγκαλούν επίσης και ως υποθάλπτουσα την δουλεία, μάλιστα δε, για να γίνουν πιο πειστικοί επιστρατεύουν και χωρία από τις επιστολές των Αγίων Αποστόλων, αλλά και τους Ιερούς Κανόνες, όπου υπάρχουν προτροπές προς τους δούλους να είναι πιστοί στους κυρίους τους. Βέβαια όλες αυτές οι παραπομπές από τα κείμενα της Καινής Διαθήκης ή από άλλα κείμενα της εκκλησιαστικής γραμματείας, γίνονται κατά τρόπον αποσπασματικό και σκοπό έχουν τον φτηνό εντυπωσιασμό και εν πολλοίς τον λαϊκισμό, που στις μέρες μας ευδοκιμεί.
Με όλα αυτά οι άγευστοι της ορθοδόξου πνευματικότητος άνθρωποι, καταλήγουν στο συμπέρασμα, ότι η Εκκλησία ευνόησε την δουλεία και δεν έκανε τίποτα για να ανασχέσει την πορεία της, αλλά μάλλον συνείργησε ώστε αυτή να εδραιωθεί.


ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΕΤΣΙ;
Για να απαντήσουμε στο ερώτημα αν είναι έτσι, οφείλουμε εκ προοιμίου να υπογραμμίσουμε ότι ο Ιησούς Χριστός δεν ήρθε εις τον κόσμον για να φέρει μια κοινωνική ή μια εθνική επανάσταση. Είναι γνωστό ότι οσάκις οι συμπατριώτες του Εβραίοι θέλησαν να τον ανακηρύξουν άρχοντα και βασιλέα εκείνος αναχωρούσε εις τόπον έρημον. Επίσης όταν προσπάθησαν να τον εμπλέξουν στην διαμάχη που υπήρχε για το αν έπρεπε οι Εβραίοι να καταβάλουν τον φόρο στον Ρωμαίο Αυτοκράτορα απήντησε το γνωστό: «Απόδοτε ουν τα Καίσαρος Καίσαρι και τα του Θεού τω Θεώ» Κατά Ματθαίο Ευαγγέλιο κεφάλαιο 22 στίχος 21. Ενώπιον δε του Ποντίου Πιλάτου, όταν ερωτήθη αν είναι Βασιλεύς των Ιουδαίων είπε ότι «η βασιλεία η εμή ουκ εστίν εκ του κόσμου τούτου».

Ο Ιησούς δεν ήλθε εις το κόσμον για να αλλάξει το κοινωνικοπολιτικό τοπίο. Δεν ήλθε να για να επιβάλει την αλλαγή του status quo. Δεν ήλθε για να λύσει τις κοινωνικές ανισότητες. Δεν ήλθε για να ανατρέψει το πολιτικό ή το κοινωνικό κατεστημένο. Δεν ήλθε για να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια μεταβολή επί τα βελτίω όσον αφορά τα κοινωνικά δρώμενα. Όσοι έχουν την αίσθηση ή την εντύπωση, ότι ο Χριστός ήλθε εις τον κόσμον για όλα αυτά, κάνουν λάθος. Δεν κατανοούν την σημασία της παρουσίας του Χριστού αλλά και την αποστολή της Εκκλησίας.

ΓΙΑΤΙ ΗΛΘΕ Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ;
Ήλθε λοιπόν ο Χριστός στον κόσμο, «δια να έχουμε ζωή και να την έχουμε άφθονη» Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο κεφάλαιο 10 στίχος 10. Ήλθε «ώστε καθένας που πιστεύει εις αυτόν να μη χαθεί αλλά να έχει ζωή αιώνια» Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο κεφάλαιο 3 στίχος 15. Ήλθε «για να λύσει τα έργα του διαβόλου». Ήλθε ως «το φως το αληθινόν, που φωτίζει κάθε άνθρωπο, που έρχεται εις τον κόσμον» Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο κεφάλαιο 1 στίχος 8. Ήλθε δια να φέρει μιαν πνευματικήν επανάστασιν κατά της αμαρτίας. Αυτό άλλωστε εννοούσε όταν έλεγε ο ίδιος: «Μη νομίσετε πως ήλθα να βάλω ειρήνη εις την γην. Δεν ήλθα να βάλω ειρήνη αλλά μαχαίρι» Κατά Ματθαίο Ευαγγέλιο κεφάλαιο 10 στίχος 34. Επίσης λίγο πριν το εκούσιο πάθος του κάλεσε τους μαθητές του να πωλήσουν τα υπάρχοντα τους και να αγοράσουν «μάχαιραν», εκείνοι βέβαια δεν κατάλαβαν τι εννοούσε και απήντησαν ότι «να ορίστε δύο μαχαίρια» και ο Ιησούς βλέποντας ότι δεν αντελήφθησαν το νόημα των λόγων του, ξέκοψε την κουβέντα με την φράση: «αρκετά». Πνευματική λοιπόν η επανάσταση και ο πόλεμος που κηρύττει ο Χριστός, επανάσταση κατά της αμαρτίας. Αυτός είναι ο πνευματικός αγώνας που καλείται κάθε πιστός να διεξάγει.
Πριν αναληφθεί εξάλλου, ο Ιησούς αφ΄ ημών εις τους ουρανούς εξαπέστειλε τους μαθητές του λέγων: «πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τα έθνη, βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του αγίου Πνεύματος, διδάσκοντες αυτούς να τηρούν όλα όσα σας διέταξα» Κατά Ματθαίο Ευαγγέλιο κεφάλαιο 28 στίχοι 19 - 20.

Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ
Με αυτή την προοπτική λοιπόν κινήθηκαν οι Απόστολοι και η Εκκλησία. Διδάσκοντες περί της Βασιλείας του Θεού και πως αυτή θα βιωνόταν από τους πιστούς. Οι νουθεσίες των Αποστόλων σκοπόν είχαν την πνευματική πρόοδο των πιστών. Το πώς θα μπορούσαν τελικά να γίνουν «κοινωνοί θείας φύσεως» 1 Επιστολή Πέτρου. Για σκεφθείτε ο Απ. Παύλος, που ονομάστηκε ο Απόστολος των εθνών, σε κάθε πόλη που πήγαινε να ιδρύσει μια Εκκλησία, παράλληλα να ηγείτο του αγώνα κατά της δουλείας, κατά της φτώχειας κατά των κοινωνικών ανισοτήτων και όλα τα συναφή. Τελειώνει άραγε ένας τέτοιος αγώνας; Και αυτό μάλιστα να γίνεται σε κάθε πόλη που τότε ήταν μια μικρή κοινωνία αποκομμένη από τις άλλες πόλεις. Ή σκεφτείτε σε κάθε πόλη που ίδρυε Εκκλησία να έδινε εντολή οι πιστοί να πρωτοστατούν στους κοινωνικούς αγώνες. Και πότε όλα αυτά παρακαλώ; το 40 με 90 μ.Χ. σε με εποχή που τα ήθη της δεν είχαν καμία σχέση με αυτά που επικρατούν σήμερα. Σε μια εποχή που όλος ο κόσμος βρισκόταν κάτω από την κυριαρχία των Ρωμαίων, που παρέλκει να σημειωθεί ενταύθα πως πολιτευόταν και πως κατέπνιγαν στο αίμα αδιακρίτως τα πάντα, ως και την παραμικρή υπόνοια περί επαναστατικού κινήματος. Σκεφθείτε επίσης ότι σήμερα εν έτει 2009 ακόμη δεν έχουν επιλυθεί τα κοινωνικά προβλήματα, πόσο μάλλον τότε.
Αντιλαμβάνομαι βέβαια την ευκολία με την οποία ομιλούν σήμερα οι σύγχρονοι αρνηταί της πίστεως, της εις Χριστόν Ιησούν. Κάθονται αναπαυτικά στην πολυθρόνα τους, καπνίζουν το τσιγαράκι τους, πίνουν το καφεδάκι τους και μπροστά σε έναν υπολογιστή κάνουν εκ του ασφαλούς κριτική για το τι γράφει η Αγία Γραφή 2.500 χρόνια π.Χ. και προσπαθούν να τα καταλάβουν με τα σημερινά δεδομένα. Με το ποτάκι στο χέρι και την άνεση που τους εξασφαλίζει η παρούσα συγκυρία επικρίνουν την στάση των Αποστόλων, πριν από 2.000 χρόνια, χωρίς να βάζουν καν με το νου τους, το πόσο κοπίασαν οι Απόστολοι στην προσπάθειά τους να Ευαγγελίσουν τον κόσμο.

ΟΙ ΠΡΟΤΡΟΠΕΣ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ
Οι Απόστολοι όμως, απευθύνονται σε όλους τους ανθρώπους. Απευθύνονται, σε πλουσίους σε πτωχούς, σε έγγαμους, σε άγαμους, σε παιδιά, σε γέροντες, σε δούλους. Δεν κάνουν διακρίσεις. Ζήτημα θα ετίθετο αν αποκλειόταν οι δούλοι, ή κάποιες άλλες κατηγορίες ανθρώπων από το προσκλητήριο των Αποστόλων. Το μήνυμα λοιπόν που δίνουν σε όλους είναι ότι πρέπει να γίνουν άγιοι. Αυτό λέει ξεκάθαρα ο Απ. Παύλος: «άγιοι γίνεσθε». Από την αγιότητα δεν αποκλείεται κανείς. Καλούνται όλοι να διαχειριστούν την κατάσταση στην οποία βρίσκονται, με τον καλύτερο τρόπο, ώστε να δώσουν βάση στα πνευματικά ζητήματα στο πως δηλαδή θα καταφέρουν να τελειωθούν, να ολοκληρωθούν και να φτάσουν «οι πάντες εις την ενότητα της πίστεως και της επιγνώσεως του υιού του Θεού, εις άνδρα τέλειον, εις μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού» Επιστολή προς Εφεσίους κεφάλαιο 4 στίχος 13. Το μέγα ζητούμενο είναι να φτάσουν στην ομοίωση με τον Θεό ως προς την αγαθότητα και την δικαιοσύνη. Καλούνται με την προτροπή: «Να γίνεστε λοιπόν μιμηταί του Θεού σαν παιδιά αγαπητά. Να φέρεσθε με αγάπη όπως και ο Χριστός μας αγάπησε και παρέδωσε τον εαυτό του για μας, προσφορά και ευωδιάζουσα θυσία εις τον Θεό» Επιστολή προς Εφεσίους κεφάλαιο 5 στίχοι 1 - 2. Γι αυτό ακριβώς νουθετεί ο Απ. Παύλος τους άνδρες να αγαπούν τις γυναίκες τους «σαν τα σώματά τους». Τις γυναίκες να υποτάσσονται στους άνδρες τους. Τα τέκνα να υπακούουν στους γονείς. Οι γονείς να μην παροργίζουν τα τέκνα. Οι δούλοι να υποτάσσονται στους κυρίους αυτών. Όμως αφού δίδει ο Απ. Παύλος αυτή την προτροπή προς τους δούλους λέει και το γιατί την δίδει: «Ξέρετε ότι ο καθένας, ό, τι καλό κάνει θα το πάρει πάλι από τον Κύριον, είτε δούλος είναι είτε ελεύθερος». Επιστολή προς Εφεσίους κεφάλαιο 6 στίχος 8. Και βέβαια δεν αφήνει και τα αφεντικά των δούλων ασύδοτα αλλά και προς εκείνους απευθύνει τον λόγο και τους καλεί να είναι εντάξει απέναντι στους δούλους τους. Λέγει επί λέξει: «Και εσείς, οι κύριοι, να τους κάνετε τα ίδια, να αφήσετε την φοβέρα, διότι πρέπει να ξέρετε ότι και εσείς έχετε Κύριον εις τους ουρανούς και δεν υπάρχει εις αυτόν προσωποληψία» Επιστολή προς Εφεσίους κεφάλαιο 6 στίχος 9.
Με όλα αυτά βλέπουμε πραγματικά ποιό είναι το νόημα των λόγων του Αποστόλου Παύλου, τους οποίους, όπως είπαμε, αποσπασματικά παρουσιάζουν οι αρνηταί της πίστεως. Καλόν είναι να διαβάσει κανείς ολόκληρα τα κεφάλαια 4, 5 και 6 της προς Εφεσίους επιστολής, ώστε να κατανοήσει πλήρως τι λέει ο Παύλος, ποιο είναι το νόημα των προτροπών του, διότι πρώτα καλεί τους πιστούς: Επίσης «να φέρεσθε αντάξια προς την κλήση, την οποία λάβατε, με πάσα ταπεινοφροσύνη και πραότητα, με υπομονή εις το να ανέχεσθε ο ένας τον άλλον με αγάπη, και να φροντίζετε να διατηρείτε την ενότητα του Πνεύματος δια του συνδέσμου της ειρήνης » Επιστολή προς Εφεσίους κεφάλαιο 4 στίχοι 1 – 4, και έπειτα δίδει τις προτροπές. Και ναι μεν λέει στους δούλους να υπακούουν στους κυρίους τους, αλλά και στους κυρίους να είναι προσεκτικοί απέναντι στους δούλους, διότι και για κείνους υπάρχει Κύριος ο οποίος βρίσκεται στον ουρανό και στον οποίο δεν υπάρχει καμιά προσωποληψία δηλαδή δεν χαρίζεται σε κανένα όσο σπουδαίος και να είναι .

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ
Το μήνυμα και η προτροπή της Εκκλησίας προς τους πιστούς δια των αγίων Αποστόλων, δεν είναι ότι «νόμος είναι το δίκιο του εργάτη» και «εμπρός της γης οι κολασμένοι». Το μήνυμα της Εκκλησίας είναι ένα, προς πάντας, πλουσίους, πτωχούς, άνδρας, γυναίκας, δούλους και ελευθέρους: «ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΑΛΗ», αλλά με την εξής έννοια: «αντισταθείτε στο διάβολο και φύγετε μακριά από αυτόν» Επιστολή Ιακώβου κεφάλαιο 4 στίχος 7. Και ότι, «δεν διεξάγουμε πάλη με σάρκα και αίμα, αλλά με τις αρχές, τις εξουσίες, τους κοσμοκράτορες του σκοτεινού τούτου κόσμου, με τα πονηρά πνεύματα εις τους ουρανούς» Επιστολή προς Εφεσίους κεφάλαιο 6 στίχος 12. Μας καλεί λοιπόν η Εκκλησία να αντισταθούμε στον διάβολο που ως: «λέων που ωρύεται, τριγυρίζει δια να βρει κάποιον να τον καταπιεί » 1 Επιστολή Πέτρου κεφάλαιο 5 στίχος 9. Μας καλεί η Εκκλησία σε πνευματική πάλη και σε πόλεμο κατά της αμαρτίας, σε πόλεμο για να ελευθερωθούμε από την δουλεία της αμαρτίας, που είναι ασύγκριτα χειρότερη, της πολιτικής ή της κοινωνικής δουλείας. Με το να είναι δούλος κανείς της αμαρτίας και των παθών δεν εξουσιάζει ούτε το σώμα του ούτε την ψυχή του, αλλά άγεται και φέρεται από τα άλογα πάθη. Η Εκκλησία θέλει τον άνθρωπο «αυτο-κίνητο» και όχι «ετερο-κίνητο». Θέλει τον άνθρωπο «αυτοκράτορα», να άρχει δηλαδή και να κρατεί του εαυτού του. Ο Απ. Παύλος άλλωστε λέγει προς τους πιστούς: «Αλλά δόξα εις τον Θεόν, διότι σεις που ήσαστε δούλοι της αμαρτίας, υπακούσατε με την καρδιά σας εις τον τύπον της διδασκαλίας, εις τον οποίον παραδοθήκατε, και, αφού ελευθερωθήκατε από την αμαρτίαν, εγίνατε δούλοι της δικαιοσύνης» Επιστολή προς Ρωμαίους κεφάλαιο 6, στίχοι 17-19. Απελευθέρωση λοιπόν, από την αμαρτία και υποδούλωση, με την καλή έννοια, στην δικαιοσύνη.

ΕΠΙΛΕΓΟΜΕΝΑ
Κλείνοντας τις λίγες αυτές σκέψεις σχετικά με το θέμα της δουλείας και τη στάση της Εκκλησίας έναντι αυτής, θα ήθελα να επισημάνω και μια άλλη πτυχή του θέματος. Αυτή είναι ο διαφορετικός τρόπος στην προσέγγιση των θλίψεων και των πειρασμών, που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος, μεταξύ κοσμικού και εκκλησιαστικού φρονήματος. Κοσμικό φρόνημα σημαίνει εγωϊστική αυτοδικαίωση. Εκκλησιαστικό φρόνημα σημαινει ταπείνωση και αποδοχή εν υπομονή, των πειρασμών και των θλίψεων. Λέγει σχετικα ο Απόστολος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος: «Να έχετε μεγάλη χαρά, αδελφοί μου, όταν πέσετε σε διάφορες δοκιμασίες, διότι πρέπει να ξέρετε ότι η δοκιμασία της πίστης σας παράγει υπομονήν, η δε υπομονήν ας κάνει τέλειο έργο δια αν είσθε τέλειοι και ολοκληρωμένοι, και να μην υστερείτε σε τίποτα» Επιστολή Ιακώβου κεφάλαιο 1 στίχος 2. Η Εκκλησία εν τέλει, βλέπει τα πάντα με την προοπτική της αιωνιότητος και της Βασιλείας του Θεού και φρονεί ότι: «ουκ άξια τα παθήματα του νυν καιρού προς την μέλλουσαν δόξαν αποκαλυφθήναι εις ημάς» Επιστολή προς Ρωμαίους κεφάλαιο 8, στίχος18.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΑΡΜΑΓΕΔΔΩΝΑΣ ΚΑΙ ΤΙ ΘΑ ΣΥΜΒΕΙ ΚΑΤ’ ΑΥΤΟΝ
Η λέξη Αρμαγεδδώνας προέρχεται από την εβραϊκή έκφραση «Αρ – Μαγεδών» και σημαίνει στη κυριολεξία το βουνό της Μεγιδδώ. Αναφέρεται στην Αποκάλυψη του Ιωάννη κεφάλαιο 16, στίχος 16 που λέει : «Τους συγκέντρωσαν στον τόπο που ονομάζεται στην εβραϊκή Αρ – Μαγεδών».
Η Μεγιδώ ήταν πόλη του αρχαίου Ισραήλ και ήταν ο τόπος που κατά καιρούς είχαν δοθεί αποφασιστικές και αιματηρές μάχες. Γι’ αυτό το λόγο η έκφραση αυτή σημαίνει συμβολικά τη μάχη μεταξύ καλού και κακού, κατά τη Β΄ Παρουσία του Χριστού.
Τη μάχη αυτή οι Μ. του Ιεχωβά την εκλαμβάνουν κυριολεκτικά. Δηλ. ότι θα χρησιμοποιηθούν από τα έθνη, που σύμφωνα με τη Οργάνωση των Μαρτύρων του Ιεχωβά ανήκουν στο διάβολο, κανόνια, τανκς, αεροπλάνα κ.λ.π. εναντίον του Χριστού!
Ναι καλά διαβάσατε! Δεν αστειευόμαστε! Σας είχαμε προειδοποιήσει άλλωστε. Βέβαια επειδή και η ίδια η «Σκοπιά» καταλαβαίνει το ανέφικτο και γελοίο του πράγματος, προσπαθεί να «χρυσώσει το χάπι», λέγοντας, πως επειδή τα όπλα δεν μπορούν να χτυπήσουν τον Χριστό στον Ουρανό, θα στραφούν στους ακολούθους του εδώ στη Γη δηλαδή στους Μάρτυρες του Ιεχωβά.
Εκεί όμως που δεν «χρυσώνει το χάπι» καθόλου και κυριολεκτεί, είναι στην αντιμετώπιση των επιτιθεμένων από το Χριστό. Η γελοιότητα της περιγραφής από τη «Σκοπιά» υπέρ – περισσεύει: «Θα σαπίσουν οι γλώσσες τους! … θα τυφλωθούν! …θα παραλύσουν οι μυς των ισχυρών πολεμιστών! … θα αστοχήσουν τα ηλεκτρονικά συστήματα των κατευθυνόμενων βλημάτων!!».
Που μπορεί να τα βρει κάποιος όλα αυτά τα φαιδρά; Μα που αλλού. Στο επίσημο περιοδικό της Οργάνωσης την «Σκοπιά».
Τα συγκεκριμένα, μας έρχονται από τη «Σκοπιά» της 15ης Ιανουαρίου 1976, σελίδες 61 και 62:

Οπισθόφυλλο “Σκοπιάς” της 15ης Απριλίου 2000, Το μικρό Αφρικανόπουλο πούλησε τον κόκορά του και έστειλε τα χρήματα στην Σκοπιά!

Βέβαια για να πούμε την αλήθεια, αυτό μας κακοφάνηκε λίγο, αλλά είπαμε, που ξέρεις, ο Ιεχωβά μπορεί να είχε τίποτα παραπανίσιες ανάγκες τώρα τελευταία και να ειδοποίησε τη “Σκοπιά” να μαζέψει και το παραμικρό ποσό. Μετά όπως λέει και ο λαός ένα ίσον κανένα. Δηλαδή δεν σημαίνει ότι επειδή η “Σκοπιά” πήρε τα χρήματα ενός μικρού παιδιού, θα τα παίρνει από όλα. Και ψάξαμε όλα τα έντυπα της Εταιρίας που έχουμε στην κατοχή μας για να μη μας μείνει καμιά αμφιβολία επί του θέματος και βρεθούμε να κατηγορούμε άδικα την «καημένη» τη Σκοπιά.
Τι θέλαμε και ψάχναμε όμως; Η καλή Εταιρία “Σκοπιά” που ποτέ δεν λέει ψέματα (το άλλο ανέκδοτο με τον Τοτό το ξέρετε!) μας τα χάλασε για μία ακόμη φορά. Γιατί στη “Σκοπιά” της 1ης Αυγούστου1968, σελίδα 471, ανακαλύψαμε την Εταιρία να επαινεί πάλι και άλλα μικρά παιδιά για τις εισφορές που τις έστειλαν από το μικρό χαρτζιλίκι τους.
Δίνει μάλιστα και την διεύθυνσή της στην Αμερική να μη χαθεί και τίποτα στο δρόμο και δεν το πάρει ο Ιεχωβά!



“Σκοπιά” της 1ης Αυγούστου 1968, σελίδα 471, Μικρά παιδιά στέλνουν το «χαρτζιλίκι» τους στη Σκοπιά!

Ο ΘΗΛΥΚΟΣ …. ΠΥΓΜΑΙΟΣ!!!!
Εκεί βέβαια που η Οργάνωση των Μαρτύρων του Ιεχωβά ξεπέρασε και τον εαυτό της ακόμα σε ψέμα και ανακολουθία, και απέδειξε για μία ακόμα φορά πόσο αδίστακτη είναι, όχι μόνο στο να λέει ψέματα αλλά και το να συκοφαντεί τους άλλους, είναι η φωτογραφία που δημοσίευσε στο περιοδικό "Σκοπιά" της 1ης Νοεμβρίου 2005, σελίδα 26.
Πριν όμως πούμε τι δείχνει, αξίζει να θυμηθούμε για μία ακόμη φορά τι έλεγε η Λόρα όταν επισκέφτηκε την συνάθροιση των Μαρτύρων του Ιεχωβά.
Πουθενά δεν είδε ούτε να περιφέρεται δίσκος για εισφορές, ούτε να υπάρχει κουτί εισφορών, ούτε πολύ περισσότερο να εισφέρονται χρήματα από μικρά παιδιά.
Έχοντας λοιπόν όλα αυτά υπόψη κάποιος, όταν δει την φωτογραφία από τη "Σκοπιά" της 1ης Νοεμβρίου 2005, δεν θα πιστεύει στα μάτια του. Γιατί η φωτογραφία αυτή δείχνει ένα μικρό κορίτσι να ρίχνει χρήματα στο κουτί εισφορών – που δεν είδε η Λόρα!! – και να υπάρχει λεζάντα από πάνω που επαινεί την πράξη της, γράφοντας:
«Συνεισφορές που χαροποιούν το Θεό!!»
Βέβαια οι αγαπητοί Μάρτυρες του Ιεχωβά μπορεί να μας αντείπουν, πως δεν βλέπουμε καλά και πως το πρόσωπο που εικονίζεται, δεν είναι μικρό κορίτσι, αλλά .... θηλυκός πυγμαίος!
Θα συμφωνήσουμε απόλυτα μαζί τους. Πράγματι πρόκειται για .....θηλυκό πυγμαίο!

"Σκοπιά" 1 Νοεμβρίου 2005, σελίδα 26, Ο θηλυκός ... πυγμαίος ρίχνει χρήματα στο "ανύπαρκτο" κουτί εισφορών, στη συγκέντρωση των Μαρτύρων του Ιεχωβά!!

ΔΩΡΕΕΣ ΣΕ ΣΚΟΠΙΑ ΑΠΟ ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΤΟΥ ΙΕΧΩΒΑ
Τελικά αυτός ο Ιεχωβά της “Σκοπιάς” πολύ αχόρταγος και πολυέξοδος πρέπει να είναι, βρε παιδί μου. Γιατί όχι μόνο καταδέχεται να παίρνει το χαρτζιλίκι των μικρών παιδιών αλλά και οτιδήποτε άλλο έχει αξία. Από ποσά που μαζεύονται από εισφορές που ρίχνονται στα κουτιά εισφορών που υπάρχουν στις Αίθουσες Βασιλείας (καλέ πως δεν τα είδε η … Λόρα!, γράσο είχε στα μάτια της;), μέχρι ασφαλιστήρια ζωής, συνταξιοδοτικά προγράμματα, μετοχές, κοσμήματα, ομόλογα, ακίνητη περιουσία (η “Σκοπιά” σαν μεγαλόψυχη που είναι, αφήνει τον δωρητή να μένει μέχρι τον θάνατό του ή να παίρνει το τυχόν ενοίκιο! από το σπίτι που δώρισε), διαθήκες και καταπιστεύματα. Και το καλύτερο το αφήσαμε για το τέλος. Γιατί ο Ιεχωβά της “Σκοπιάς”, σαν μεγαλόψυχος που είναι, δέχεται και ειδικές συνεισφορές, οι οποίες αν το άτομο που τις έκανε βρεθεί σε ανάγκη, μπορεί να του επιστραφούν στις … 30 Φεβρουαρίου!
Και μην βιαστείτε να μας κατηγορήσετε πως είμαστε οι κακοί της υπόθεσης γιατί η Σκοπιά της 1ης Νοεμβρίου 2002, σελίδες 28 – 29, συμφωνεί απόλυτα μαζί μας:

Βιβλίο "Πως να συζητάτε λογικά", σελίδα 432, Η Σκοπιά δεν είναι προφήτης

Προφανώς περνώντας τα χρόνια, γέρασε η «Σκοπιά», οπότε φυσικό επακόλουθο είναι να μην θυμάται τι έλεγε το 1973.
Όσο γι’ αυτό που γράφει παρακάτω, και το οποίον κατά κόρον επικαλούνται οι Μάρτυρες του Ιεχωβά, πως δηλαδή και οι απόστολοι είχαν κάνει λάθη δεν υπάρχει ψευδέστερον τούτου.
Μετά την Πεντηκοστή, ποτέ οι απόστολοι, ούτε λάθη έκαναν, ούτε είπαν κάτι και μετά το πήραν πίσω, όπως κάνουν οι Μάρτυρες του Ιεχωβά, οι οποίοι επιπλέον υποστηρίζουν, πως έγινε πάνω τους και … δεύτερη έκχυση του Αγίου Πνεύματος.
Σταματάμε εδώ, και θα επανέρθουμε στο μέλλον και με άλλες «αλήθειες» δηλ. ψέματα της «Σκοπιάς» όπως:
Ο Ενώχ πέθανε – Ο Ενώχ δεν πέθανε
Οι κυβερνήσεις ανήκουν στον διάβολο – Οι κυβερνήσεις ανήκουν στον Θεό
Οι Σοδομίτες σώθηκαν – Οι Σοδομίτες δεν σώθηκαν
Ο Χριστός λατρεύεται – Ο Χριστός δεν λατρεύεται, και ξανά λατρεύεται, και ξανά δεν λατρεύεται !!!

Αν κάποιος τώρα κάποιος μας ρωτήσει υπάρχουν άραγε άνθρωποι που τα πιστεύουν αυτά, δεν θα του απαντήσουμε εμείς αλλά θα αφήσουμε τον Αϊνστάιν να απαντήσει:
«Δυο πράγματα δεν έχουν όρια, το σύμπαν και Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΒΛΑΚΕΙΑ. Για το πρώτο δεν είμαι απόλυτα σίγουρος».